Het Weer
Hoofdstuk 2
Het Weer
Hoofdstuk 2
Voorkennis
Lezen en maken met potlood
Blz. 72 - 73
Het Deeltjesmodel
§1
Leerdoelen 3KBL
Leerdoelen 3GTL
Dauw
Wolken
De moleculen van een stof
Stoffen bestaan uit hele kleine deeltjes → moleculen. *
Je kan niet zien wat ze doen maar we proberen ons dat voor te stellen → model.
1 molecule aardgas bestaat uit 5 bouwstenen
Fase + faseovergangen
▲
Deeltjesmodel
De moleculen van een stof veranderen niet.
De moleculen van een stof zijn voortdurend in beweging.*
De moleculen van een stof trekken elkaar aan.
Beweging van de moleculen
Fase
= toestand waarin een stof kan voorkomen.
Vast
Vloeibaar
Gas
(Plasma)
(Bose - Einstein condensaat)
Faseovergangen
Een bakje water bevriest
Bevriezen
Stollen
Smelten
Sublimeren
Een sneeuwvlok wordt water
Bevriezen
Stollen
Smelten
Sublimeren
Sneeuw op de Mount Everest verdwijnt
Bevriezen
Stollen
Smelten
Sublimeren
Een bril beslaat als je in een vochtige ruimte komt
Bevriezen
Condenseren
Smelten
Sublimeren
Welke fase heeft kaarsenvet?
vast
vloeibaar
gas
Welke fase heeft kaarsenvet net voordat het verbrandt?
vast
vloeibaar
gas
Welke overgang ontstaat er wanneer waterdamp meteen bevriest?
rijpen
sublimeren
smelten
bevriezen
Leerdoelen check 3K
Leerdoelen check 3GT
Lezen en maken met potlood
3K → blz 78 - 83
3GT → blz 78 - 81
Luchtdruk
§2
Leerdoelen 3K
Leerdoelen 3GT
Standaard Atmosfeer (ISA)
1013,25 hPa op zeeniveau
Aurora Borealis
Luchtdruk meten
Metaalbarometer → meten
Barograaf (graaf - grafein - schrijven) → tekenen
Barograaf
Eenheden van luchtdruk
Hoofdeenheid → Pascal (Pa)
Afgeleiden → hPa of mbar *
1 mbar = 1 hPa = 100 Pa = 0,1 kPa
Weerkaart
Lijnen van gelijke druk → isobaren.
Lucht verplaatst zich van H → L (dus wind).
Hoe dichter de isobaren bij elkaar liggen, hoe meer wind er is
Temperatuur in °C *
Luchtdruk in hPa
Lagedrukgebied
Onstabiel, onrustig weer met wind
Hogedrukgebied
Stabiel en rustig weer
Lagedrukgebied trekt over NL
Hoogte bepalen aan hand van de luchtdruk
De druk in een fietsband
Moleculen lucht botsen tegen de binnenkant van de band → druk.
Meten met manometer.
Meer lucht → meer botsingen → druk ↑ *
Hoge temp → meer botsingen → druk ↑
De manometer meet de overdruk
De vacuümmeter meet de onderdruk
Onderdruk / overdruk
Ga steeds uit van de normale luchtdruk.
Hier voeg je lucht aan toe (overdruk) of je haalt lucht weg (onderdruk).
Absolute druk = luchtdruk + overdruk. *
(absolute druk = luchtdruk - onderdruk).
Luchtdruk en luchtvaart
Intermezzo
Altimeter
Weerberichten luchtvaart
Extra eenheden druk
1 N/m² = 1 Pa
1 atm = 101325 Pa
1 mbar= 100 Pa
1 mm Hg = 133 Pa
Leerdoelen check 3K
Leerdoelen check 3GT
Lezen en maken met potlood
3K → blz 84 - 93
3gt → blz 82 - 93
Temperatuur
§3
Leerdoelen 3K
Leerdoelen 3GT
Is de temperatuur in dit lokaal goed?
Ja
Neen
Meten
Doen we met een onafhankelijk en betrouwbaar meetinstrument.
In dit geval een thermometer.
Schaalverdeling is belangrijk.
Kijk altijd goed wat er op staat.
Anders Celsius (°C)
Ijswater (100°C)
Kokend water (0°C)
De lijn van 0-100 verdelen in 10 gelijke stukken (per stuk 10°C)
Later omgekeerd. Ijswater 0°C en kokend water 100°C
2 ijkpunten
Gabriël Fahrenheit (°F)
Koudste temperatuur was de laagste temperatuur in de strenge winter 1708-1709 in zijn geboortestad Danzig
Vriespunt water
lichaamstemperatuur
3 ijkpunten
William Thomson (K)
werd in adel verheven tot lord Kelvin
0 K = -273,15°C
Gebruikt in de wetenschap (thermodynamica)
Een van de 7 basisgrootheden.
Gaat nooit onder 0 !
20°C = 293K
300K = 27°C
°C → K
+273
K → °C
-273
Andere thermometers
Vloeistof (kwik / alcohol)
Bimetaal (2 metalen op elkaar geperst)
IR-scanners
Kwikthermometer
Reservoir met kwik
Alcoholthermometer
Bimetaal thermometers
Thales Damocles FLIR Targeting pod
IR visie
IR visie
Elektronische thermometer
Gasdruk en temperatuur
Als de temperatuur stijgt, stijgt ook de gasdruk.
Gasdruk daalt als de temperatuur daalt.
Het verband grafisch weergegeven
Het absolute nulpunt
Er is dus een temperatuur waar de beweging van de deeltjes stilvalt.
Dit is het absolute nulpunt en is bepaald op -273,15 °C.
Kelvinschaal
Test over Kelvin
Iedereen doet mee, neem je tijd.
Geef het smeltpunt van koper in K
Geef het smeltpunt van koper in °C
Geef het smeltpunt van porselein in °C
Geef het kookpunt van melk in K
Geef het kookpunt van melk in °C
Geef het kookpunt van koolstofmonoxide in °C
Geef het smeltpunt van neon in °C
Een stof smelt bij 180K. Bereken de temperatuur in °C.
In de woonkamer is het 22°C. Hoeveel K is dat?
Kan de Kelvinschaal onder 0 ?
Ja
Nee
O K komt overeen met...
273°C
-270°C
-273K
-273°C
Welke stof smelt bij 11 (elf) °C
Zeewater
Kwik
Zwavelzuur
Propaan
Welke stof kookt bij -161°C ?
Zwaveldioxide
Neon
Propaan
Aardgas
Gevoelstemperatuur
Leerdoelen check 3K
Leerdoelen check 3GT
Lezen en maken met potlood
3K → blz 94 - 104
3GT → blz 94 - 103
Wolken en onweer
§4
Leerdoelen 3K
Leerdoelen 3GT
Wat valt er op als je naar deze wolk kijkt?
Waaruit bestaat een wolk?
Waterdamp
Water verdampt tussen 0°C en 100°C → kan je NIET zien!
Pas wanneer waterdamp condenseert wordt het zichtbaar.
Temperatuur waarop dit gebeurt → dauwpunt.
Oefening
Het ontstaan van wolken
Het ontstaan van wolken
De Zon warmt de Aarde en lucht op.
Warme, vochtige lucht, zet uit en stijgt op.
Op het condensatieniveau condenseert het waterdamp → wolk !
Mooi weer wolken
Opstijgende lucht is niet veel warmer dan omringende lucht.
De wolk bereikt geen grote hoogte.
Regenwolken
Temperatuurverschillen zijn groter.
De wolk bereikt grotere hoogten (kouder).
Hier worden ijskristallen gevormd → smelt → regen.
Onweerswolk (Cb)
Nog grotere temperatuurverschillen.
Wolk bereikt hoogten tot 10km (tropopauze).
Er ontstaat wrijving → wolk wordt geladen.
Bliksem → onweerswolk wordt ontladen tussen wolk en Aarde.
Inslagtemperatuur circa 30.000 °C.
RADAR voor het weer
Radarbeeld
Radarbeeld airbus
Wolkensoorten (10 geslachten)
Luchtvochtigheid meten
Met een (haar)hygrometer.
Uitgedrukt in procent.
Geeft aan hoeveel water er in de lucht zit.
Oefening luchtvochtigheid
Op 29°C kan de lucht maximum 30g water bevatten per m³
Vandaag bevat de lucht 19g/m³
Bereken de luchtvochtigheid.
Leerdoelen check 3K
Leerdoelen check 3GT