Thema 6
Ecologie
Wat bestuderen we in de ecologie?
In de ecologie bestuderen we alle relaties (betrekkingen) tussen organismen en hun milieu
In de ecologie bestuderen we een milieu
In de ecologie bestuderen we de invloeden die afkomstig zijn van de levende natuur
A en B zijn beide goed
Dit thema
Relaties tussen organismen
De invloed van het milieu op organismen
Ecosystemen
Voedselketens
Aanpassingen van dieren aan hun omgeving (evolutie)
Aanpassingen van planten aan hun omgeving (evolutie)
Vandaag
Wat is ecologie?
Biotische en abiotische factoren
Niveaus in de ecologie
Wat is ecologie?
Ecologie is de leer in de biologie waar men kijkt naar de relaties/invloeden tussen organismen en het milieu.
Noteer in je in je aantekeningen!
Invloeden
Biotische factoren = Invloeden van andere organismen.
Abiotische factoren = Invloeden van de niet levende natuur.
Invloeden van het milieu
levende factoren
levenloze factoren
Biotische factoren
Biotische factoren zijn invloeden van de levende natuur op een organisme.
Belangrijke biotische factoren zijn vaak:
soortgenoten
concurrenten
predatoren
voedsel
ziekteverwekkers.
Abiotische factoren
Abiotische factoren zijn invloeden van de levenloze natuur op een organisme.
Belangrijke biotische factoren zijn vaak:
Licht.
Regen.
Wind.
Temparatuur.
Biotische en abiotische factoren
Waar is water een voorbeeld van?
Biotische factoren
Abiotische factoren
Takjes om een nestje te bouwen zijn een?
biotische factor
abiotische factor
de wind is een?
Biotische factor
Abiotische factor
Niveaus van de ecologie
individu = 1 organisme.
populatie = een groep individuen in een gebied die zich onderling voortplanten.
levensgemeenschap = alle populaties in een gebied.
biotoop= alle abiotische factoren samen.
ecosysteem = De biotoop en levensgemeenschap samen.
Niveaus ecologie
1. Individu
2. Populatie
3. Levensgemeenschap
4. Ecosysteem
Niveau: Individu
Niveau: Populatie
Niveau: Levensgemeenschap
Niveau: Ecosysteem
Nog even checken wat er is blijven hangen!
Een teek op je huid
Biotische factor
Abiotische factor
Rivier
Biotische factor
Abiotische factor
Voedsel
Biotische factor
Abiotische factor
Zet de onderstaande niveaus van groot naar klein.
1.
2.
3.
4.
Individu
Levensgemeenschap
Ecosysteem
Populatie
Wat is een algemene omschrijving van biotische factoren?
Levende factoren
Levenloze factoren
In de afbeelding is een gedeelte van een ecosysteem te zien. Zijn er in deze afbeelding abiotische factoren en biotische factoren te zien?
Alleen abiotische factoren
Alleen biotische factoren
Geen van beide
Zowel abiotische al biotische factoren
Biomassa: totaal hoeveelheid energierijken massa
Aan de slag!
LEZEN
blz 200 t/m 204
MAKEN
Begrippenlijst
KLAAR?
Opdracht 1 t/m 4
Huiswerk
Opdracht 1 t/m 4
Ecologie Les 2
Voedselrelaties en kringlopen
Huiswerk controlleren & terugblik
Wat bestuderen we in de ecologie?
In de ecologie bestuderen we alle relaties (betrekkingen) tussen organismen en hun milieu
In de ecologie bestuderen we een milieu
In de ecologie bestuderen we de invloeden die afkomstig zijn van de levende natuur
A en B zijn beide goed
Bessen die op de grond zijn gevallen
Biotische factor
Abiotische factor
Waar is water een voorbeeld van?
Biotische factor
Abiotische factor
Voedselketen
PlanteneeterVleeseter
Schakel: elke voedselbron in een voedselketen
In werkelijkheid is bestaat een Ecosysteem niet uit voedsel keten maar uit meerderen voedselrelaties.
Dit noemen we een voedselnet
Voedselnet
voor welk organimse is de koolmees de voedeselbron
Vlinder en kikker
Konijn, sprinkhaan en bladluis
Vos, buizerd en slang
Biomassa
Biomassa is het totale gewicht van alle energierijke bouwstoffen in een organisme
Welk organisme in dit voedsel web heeft de meeste biomassa?
Sprinkhaan
Havik
Veldmuis
Gras
Producenten: planten
(altijd de eerste schakel)
Consumenten: Dieren
(planten of vleeseters)
Planteneters vormen de tweedeschakel en worden consumenten van de eerste orde genoemd.
Dieren die die planteneerters eten zijn consumenten van de tweede orde.
Afvaleters: eten dode resten van planten of dieren
Reducenten: breken de resten van de afval eters af.
Welke Organisme zie je en benoem of ze producent, consument, reducent of afval eter zijn zijn.
Schrijf op je wisbordje 2 biologisch en 2 niet biologische afbreekbare stukken afval die je deze week hebt weg gegooit.
Huiswerk 1 tot 3
blz 215
als je klaar bent kan je door tot 8
Ecologie Les 4
Mens en Milieu
Terugblik basis stof 1 tot 3
Hou je wisbordje bij de hand!
Wat bestuderen we in de ecologie?
In de ecologie bestuderen we alle relaties (betrekkingen) tussen organismen en hun milieu
In de ecologie bestuderen we een milieu
In de ecologie bestuderen we de invloeden die afkomstig zijn van de levende natuur
A en B zijn beide goed
Bessen die op de grond zijn gevallen
Biotische factor
Abiotische factor
Waar is water een voorbeeld van?
Biotische factor
Abiotische factor
voor welk organimse is de koolmees de voedeselbron
Vlinder en kikker
Konijn, sprinkhaan en bladluis
Vos, buizerd en slang
Welk organisme in dit voedsel web heeft de meeste biomassa?
Sprinkhaan
Havik
Veldmuis
Gras
Waar is water een voorbeeld van?
Biotische factor
Abiotische factor
Zet de onderstaande niveaus van groot naar klein.
1.
2.
3.
4.
Individu
Levensgemeenschap
Ecosysteem
Populatie
Mileuproblemen
Uitputting
Vervuiling
Is dit een voorbeeld van uitputting of vervuiling
Uitputting
Vervuiling
Fossiele brandstoffen
Grondstoffen
Om deze vlam te laten branden wordt er een fossilebrandstof gebruikt of een grondstof?
Grondstof
Fossiele brandstof
Minralen
Monocultuur
Bemesting
Broeikaseffect
Broeikasgassen
Versterkt Broeikaseffect
Gevolgen Kilmaat verandering
Schrijf op je wisbordje 1 gevolg dat klimaat verandering heeft of gaat hebben op jou leven.
Fotosynthese: Planten halen CO2 uit de lucht en maken er plantencellen (glucose) van.
Eten (Assimilatie): Dieren eten planten en gebruiken de koolstof om te groeien.
Ademen (Dissimilatie): Planten en dieren "verbranden" hun voedsel voor energie. Hierbij ademen ze weer CO2 uit.
Fossiele brandstoffen: Dode planten en dieren veranderen na miljoenen jaren in de bodem in gas, olie of kool.
Verbranding: Mensen verbranden die brandstoffen in fabrieken. Hierdoor komt er extra CO2
Koolstofkringloop
Aan de slag!
Blz 227, 1 tot 4
Thema 6
Ecologie
Huiswerk controle 1 tot 4
Wat is een algemene omschrijving van biotische factoren?
Levende factoren
Levenloze factoren
Takjes om een nestje te bouwen zijn een?
biotische factor
abiotische factor
Is dit een voorbeeld van uitputting of vervuiling
Boorplatform voor aardgas
Uitputting
Vervuiling
Ecologische Voetafdruk.
Duurzaamheid: Zorgen dat het milieu geen schade ondervind.
Welke vormen van duurzaamheid zie je hier?
Hergebruiken
Duurzame grondstoffen
Recycling
Duurzame Landbouw
Preciese landbouw
Kringloop landbouw
Wat zou jij kunnen aanpassen zodat je duurzamer zou leven?
Huiswerk 1 tot 4 van basisstof 6
Wat is een algemene omschrijving van biotische factoren?
Levende factoren
Levenloze factoren
Takjes om een nestje te bouwen zijn een?
biotische factor
abiotische factor
Een teek op je huid
Biotische factor
Abiotische factor
Rivier
Biotische factor
Abiotische factor
Bessen die op de grond zijn gevallen
Biotische factor
Abiotische factor
Zet de onderstaande niveaus van groot naar klein.
1.
2.
3.
4.
Individu
Levensgemeenschap
Ecosysteem
Populatie
In de afbeelding is een gedeelte van een ecosysteem te zien. Zijn er in deze afbeelding abiotische factoren en biotische factoren te zien?
Alleen abiotische factoren
Alleen biotische factoren
Geen van beide
Zowel abiotische al biotische factoren
voor welk organimse is de koolmees de voedeselbron
Vlinder en kikker
Konijn, sprinkhaan en bladluis
Vos, buizerd en slang
Welk organisme in dit voedsel web heeft de meeste biomassa?
Sprinkhaan
Havik
Veldmuis
Gras
Welke vormen van duurzaamheid zie je hier?
Is dit een voorbeeld van uitputting of vervuiling
Uitputting
Vervuiling
Welke Organisme zie je en benoem of ze producent, consument, reducent of afval eter zijn zijn.
Cellen / Rekenvaardigheden
Leerdoelen:
Je kent de onderdelen en functies van de cellen van dieren, planten, schimmels en bacteriën.
Je kunt een percentage berekenen.
Je kunt een staafdiagram/lijndiagram maken.
De 4 rijken van het leven
Organismen kun je onderverdelen in 4 rijken.
Er zijn verschillen tussen de cellen van organismen uit de 4 rijken.
Opdracht
Teken een dierlijke cel
Wijs aan en benoem: 3 onderdelen
Noteer bij elk onderdeel een beschrijving in eigen woorden
Dierlijke cel
Kijk na en verbeter.
Dierlijke cel
Koppel de volgende beschrijvingen aan het cel-onderdeel.
A: bevat de chromosomen gemaakt van DNA
B: bevat water en voedingsstoffen
C: vliesje rondom de cel
Opdracht
Teken een plantaardige cel
Wijs aan en benoem: 7 onderdelen
Noteer bij elk onderdeel een beschrijving in eigen woorden
Plantaardige cel
Kijk na en verbeter
Plantaardige cel
Koppel de volgende beschrijvingen aan het cel-onderdeel.
A: water-opslag van de cel, houdt de cel stevig
B: stevige muur aan de buitenkant van de cel
C: hier vindt de fotosynthese plaats
Zet in de begrippen in de goede volgorde van klein naar groot.
Weefsel
Organenstelsel
Cel
Orgaan
Organisme
Een spier bestaat uit spierbundels, bloedvaten en zenuwen.
Bestaat een spier uit 1 of uit meerdere weefsels?
Leg uit.
Het baarmoederslijmvlies bestaat uit een slijmlaag met bloedvaten die daar doorheen lopen.
Bestaat het baarmoederslijmvlies uit 1 of uit meerdere weefsels?
Leg uit.
Opdracht
Maak een tekening van de cellen van de 4 rijken.
Opdracht
Maak de opdracht op het werkblad; cellen van de 4 rijken.
Bekijk de afbeelding
Welke is een bacterie-cel?
1
2
3
4
Schrijf op je wisbordje
Bekijk de afbeelding
Welke is een plantaardige cel?
1
2
3
4
Schrijf op je wisbordje
Meneer trip eet biefstuk, champignons en broccoli.
Welke typen cellen zitten er in zijn maag?
Plantaardige cel
Wat is de naam van B?
Schrijf op je wisbordje.
Plantaardige cel
Wat is de naam van C?
Schrijf op je wisbordje.
Instructie: fotosynthese
Stofwisseling (scheikundige reactie):
de plant verandert stoffen:
De energie uit zonlicht wordt vastgelegd in glucose (suiker).
Verbranding: instructie
Stofwisseling (scheikundige reactie):
de cel verandert stoffen:
De energie uit glucose (suiker) wordt vrijgemaakt.
examentaal
Welke 2 stoffen zijn het product van de fotosynthese?
Welke 2 stoffen zijn het product van de verbranding?
Wat zijn de afvalstoffen van de verbranding?
Celdeling.
Mitose: celdeling van lichaams-cellen (spiercellen, botcellen, huidcellen).
Lichaamscel heeft 2x23 = 46 chromosomen.
Meiose: celdeling van voortplantings-cellen (zaadcellen en eicellen).
Voortplantingscel heeft 1x23 = 23 chromosomen.
Verschil: voortplantings-cellen bevatten de helft
van het aantal chromosomen!
Opdracht: maak een lijndiagram van de celdeling. (elke 20 minuten vindt er een celdeling plaats)
Geef het lijndiagram een titel!
Benoem de X-as: tijd in minuten
Benoem de Y-as: aantal cellen
Uitstrijkje
Uitstrijkje: bij een uitstrijkje bekijkt een laborant de cellen van het baarmoederslijmvlies. Als het percentage afwijkende cellen hoger is dan 20%, dan is er sprake van kanker.
Bereken het percentage afwijkende cellen in het baarmoederslijmvlies van Marlies. Heeft Marlies kanker?
Uitstrijkje
Uitstrijkje: bij een uitstrijkje bekijkt een laborant de cellen van het baarmoederslijmvlies. Als het percentage afwijkende cellen hoger is dan 20%, dan is er sprake van kanker.
Bereken het percentage afwijkende cellen in het baarmoederslijmvlies van Anna, Marlies en Karin.
Maak van deze gegevens een staafdiagram
Plantencel:
Celmembraan
Celwand
DNA in celkern
Vacuole
Korrels
-bladgroen
-zetmeel
-Kleurstoffen
Geen celkern
DNA los in cytoplsma
Dierencel
Bacteriecel
5. Celmembraan