EHBSO-zakboekje
letsels
LO2
EHBSO-zakboekje
letsels
LO2
Inhoud
Eigen ervaring
Alarmeren
Bewustloosheid & stabiele zijligging
Blaren
Bloedhygiëne
Bloedneus en/of neusfractuur
Botbreuk en ontwrichting
Chronische blessure
Epilepsie (vallende ziekte)
Flauwvallen/duizeligheid
Hersenschudding
Kneuzing en verstruiking
Kramp
Schaafwond
Spierscheuring
Steken in de zij
Suikerziekte (diabetes mellitus) type ||
Tand eruit
Wond
Eigen ervaring
Alarmeren
Wanneer?
Bij twijfel altijd bellen
Hoe?
Naam beller
Wat er gebeurd is
Het aantal slachtoffers
Wat het slachtoffer mankeert
ABC. Ademhaling, bewustzijn & circulatie.
Exacte locatie
Bewustloosheid & stabiele zijligging
https://www.youtube.com/watch?v=bk4TC_5oROs
Bewustzijnsstoornissen kunnen worden ingedeeld in drie stadia.
Slachtoffer toont verward, soms of suf agressief gedrag en reageert wel op aanspreken en pijnprikkels (=verminderd bewustzijn)
Slachtoffer reageert niet op aanspreken maar wel op pijnprikkels (= bewusteloos)
Slachtoffer reageert niet op aanspreken en niet op pijnprikkels en heeft tevens wijde oogpupillen (= diep bewusteloos)
Blaren
https://www.youtube.com/watch?v=EZXbnIdEcA8
Ontstaan
Verbranding
Bevriezing
Voordurende druk of wrijving
Voorkomen
Sokken zonder naden en gestopte gaten, gaten voorkomen blaren.
Blaren worden vaak veroorzaakt door niet goed passende schoenen.
Bloedhygiëne
Bloed transportbron voor infectieziektes Goede bloedhygiene belangrijk.
Voorkomen:
Wondjes steriel afdekken
Bloedcontact vermijden
Handschoenen gebruiken bij verzorgen
Handen wassen na verzorging
Ijspakking gebruiken i.p.v. waterzak of spons
Waterspons niet bij bloedende wonden
Bloedneus en/of neusfractuur
Ontstaan:
Val of opkomende knie, elleboog of vuist
Ernstig gevallen Neusbotjes breken of bloeduitstorting in neustussenschot
https://www.youtube.com/watch?v=OcJkYTukGEE
Actie:
Laat het slachtoffer met hoofd iets voorover zitten (schrijfhouding)
Laat neus een keer snuiten
Knijp de neusvleugels op het neustussenschoot (onder harde gedeelte van de neus) dicht.
Houd dit 10 minuten vol.
Gebruik witte watten, steriele gaasjes of een schone handdoek om het bloed op te vangen
Raadpleeg arts wanneer de bloeding na 10 minuten nog niet gestelpt is of een neusbreuk vermoed wordt.
Botbreuk en ontwrichting
Verschijnselen
Pijn
Onvermogen het getroffen lichaamsdeel te bewegen
Zwelling
Abnormale stand, abnormale beweeglijkheid, of uitwendige wond
Actie:
Zorg voor deskundige hulp
Houd het getroffen lichaamsdeel onbeweeglijk
Geef steun en rust * onderarm pols of hand Mitella
* elleboog, bovenarm, sleutelbeen of schouderblad Brede das
* Been of heup dekenrol of ander stevig voorwerp
Open botbreuk? Wond zichtbaar en vrij van kleding, leg een snelverband aan.
Oorzaak: overbelasting en komt voor bij pezen en gewrichten
Te snel opvoeren van sportbelasting
Voortdurend eenzijdige bewegingen
Grote en langdurige belastingen
Combinatie sport en (zwaar) werk.
Dragen van verkeerd of versleten schoeisel
Acute blessure kan chronisch worden door te lang blijven doorlopen met letsel
4 fase van ernst
Alleen pijn na sportbeoefening
Ook pijn bij aanvang van sportbeoefening
Ook pijn gedurende sportbeoefening
Zelfs pijn in rust
Actie
Fase 1 en 2 = 1,5 tot 2 weken rust. Regelmatig met een ijsklontje de aangedane plek masseren.
Fase 3 en 4 = altijd verwijzing naar een arts
Besteed extra aandacht aan een goede warming-up inclusief rekoefeningen
Chronische blessure
Epilepsie (vallende ziekte)
Ontstaan
Abnormale prikkeling van gebied in hersenen
Actie
Zorg dat slachtoffer zich niet kan verwonden
Maak directe omgeving vrij van obstakels
Leg iets zachts onder het hoofd of zorg dat stoten onmogelijk is
Houd het slachtoffer niet in bedwang
Zorg dat slachtoffer goed kan blijven ademen
Maak knellende kleding los
Vervoer slachtoffer na aanval zonodig naar arts of ziekenhuis
Flauwvallen
/duizeligheid
Oorzaak:
- Honger
- Uitputting
- Bloedarmoede
Psychische oorzaken zoals emotie/schrik
Dreigende flauwte: laat slachtoffer liggen en zorg voor frisse lucht
Actie bij flauwgevallen
Laat slachtoffer rustig liggen (evt. benen wat omhoog)
Zorg voor frisse lucht
Knellende kleding los
Slachtoffer bijgekomen 10 minuten laten liggen
Geef slachtoffer daarna wat te drinken
Na enkele minuten nog niet bij bewustzijn Schakel arts in en behandel slachtoffer als een bewusteloze
Kortdurend vermindering van het bewustzijn doordat de bloedtoevoer naar de hersenen even is afgenomen
Hersenschudding
Ontstaan
Val op hoofd
Flinke stoot/slag tegen hoofd
Kenmerken
Sufheid
Duizeligheid
Hoofdpijn
Geheugenverlies
(kortdurend) bewusteloosheid
Misselijkheid/braken
Actie
Laat slachtoffer rustig zitten of liggen tot duizelingen verdwijnen
Slachtoffer bewusteloos? ga over op actie van bewusteloosheid en stabiele zijligging
Slachtoffer 24 uur goed in de gaten houden en om de paar uur goed wakker maken
Blijft hoofdpijn of treden andere verschijnselen op, schakel arts in
Afhankelijk van ernst mag slachtoffer enige tijd niet meedoen met wedstrijden /trainingen
Kneuzing en verstruiking
Verstuiking /verzwikking = het omzwikken van een gewricht (bijv knie of enkel) waarbij het kapsel en de banden rondom het gewricht uitrekken of zelfs scheuren.
Kenmerken
Zwelling
(blauwe) verkleuring
Pijn
Onvermogen om het getroffen lichaamsdeel te gebruiken
Actie: ICE-regel = koel met water, ijs of cold-pack 10 min. Let op! Nooit water rechtstreeks op kneuzing en altijd handdoek tussen huid ijs/cold-pack
I = immobiliseren: zorg dat lichaamsdeel niet beweegt of gebruikt wordt
C = Compressie: Laat drukverband aanleggen
E = Elevatie: leg het lichaamsdeel, indien mogelijk, hoog
Kramp
Oorzaak:
Oververmoeidheid van de spier,
Teveel aan afvalstoffen niet voldoende kunnen afvoeren
Actie:
Persoon ontspannen zitten of liggen
Losjes schudden om verkramping getroffen spier eruit te krijgen
Tegengestelde spier aan de verkrampte spier activeren.
Schaafwond
Ontstaan:
Glijdende val
Wrijving kleding
Actie
Was de wond uit met water en zeep
Dep de wond droog met steriel gaasje of schone doek
Ontsmet de wond en naaste omgeving door te deppen met ontsmettingsvloeistof
Laat drogen aan de lucht
Als wond blijft bloeden of contact met kleding, dek wond af met dekverband
Voorkomen;
Behandel gevoelige huid met vaseline of pleiser
Draag persoonlijke beschermingsmiddelen
Verschijnselen (vaak in kuit of hamstrings)
Plotseling optredende pijn( messteek of zweepslag)
Gedeukte en/of abnormale gezwollen spierbuik boven of onder de aangedane plek
Blauwe verkleuring onder de aangedane plek
Blijvende stijfheid van getrokken plek
Actie: ICE-regel = koel met water, ijs of cold-pack 10 min. Let op! Nooit water rechtstreeks op kneuzing en altijd handdoek tussen huid ijs/cold-pack
I = immobiliseren: zorg dat lichaamsdeel niet beweegt of gebruikt wordt
C = Compressie: Laat drukverband aanleggen
E = Elevatie: leg het lichaamsdeel, indien mogelijk, hoog
Verwijs het slachtoffer naar een arts voor verdere behandeling
Spierscheuring
Steken in de zij
Oorzaak: Prikkeling van het middenrif. Meestal links onder de ribbenboog (maag/milt) of rechts (leverstreek)
Actie
Laat de persoon rustiger sporten en goed doorademen
Laat de persoon even stoppen, en maak je lang (hele lichaam uitrekken)
Laat de persoon eventueel op de rug liggen
Voorkomen:
Geen zware maaltijden voor het sporten
Goede warming-up waarbij snelheid en intensiteit inspanning geleidelijk wordt opgevoerd.
Suikerziekte (diabetes mellitus) type ||
Oorzaak
Insulinedosering niet aanpassen
Onvoldoende gegeten
Stevige inspanning
Gevolg: Suikergehalte daalt, bewusteloosheid kan ontstaan Hypo
Kenmerken
Geeuwen
Zweten
Bewustzijnsvermindering
Tand eruit
Oorzaak:
Door val of slag kunnen tanden afbreken of uit de kaak vallen.
Snelle actie schade beperkt worden
Actie
Bel de tandarts en vraag om spoedafspraak
Verzamel de (stukjes) tanden zo goed en snel mogelijk bij elkaar
Pak de tand vast aan de kroon (niet wortel), spoel vluchtig schoon met melk of eventueel water
Bewaar tand in melk of bekertje met speeksel (tand niet laten uitdrogen)
Z.s.m. naar tandarts, kan mogelijk nog terugplaatsen
Voorkomen:
Draag een gebitsbeschermer
Wond
Belangrijk:
Een wond moet goed gereinigd en steriel worden afgedekt.
Door vuil kan de wond geïnfecteerd raken vertraagd genezingsproces.
Actie:
Reinig de wond met stromend water
Ontsmet de wond en de huid rondom door te deppen met ontsmettingsvloeistof
Diepe wond? Niet ontsmetten, maar naar arts
Haal bij diepe wond de wondranden naar elkaar toe en plak een zwaluwstaartje.
Dek de wond steriel af met dekverband (gaaspleister, snelverband, wondsnelverband of een steriel gaasje met witte watten) en een hydrolast zwachtel
Stuur slachtoffer met diepe wond naar arts
Houd bij een wond rekening met mogelijke tetanusbesmetting