De grote tijdvakken
Tijdlijn van onze geschiedenis
Onderdelen in deze les
Tijdlijn van onze geschiedenis
Open met het idee dat geschiedenis niet één lange onduidelijke tijd is, maar verdeeld wordt in grote tijdvakken. Die helpen ons om gebeurtenissen, mensen en uitvindingen op de juiste plaats in de tijd te zetten.
Ons leerdoel
Ik kan de tijdvakken correct benoemen en onderscheiden en typische kenmerken uit elke periode aan de juiste tijdvaknaam koppelen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke tijdvakken van de geschiedenis ken jij?
Gebruik de woorden als startpunt: laat leerlingen kort vertellen waarom ze bijvoorbeeld 'ridders', 'Romeinen' of 'computers' kozen. Zo activeer je voorkennis over herkenningspunten van tijdvakken.
De grote tijdvakken staan in deze volgorde:
prehistorie
oudheid
middeleeuwen
vroegmoderne tijd
moderne tijd
hedendaagse tijd
Van oud naar recent lees je de tijdlijn van links naar rechts.
Benadruk dat leerlingen eerst de volgorde moeten beheersen. De precieze jaartallen zijn hier minder belangrijk dan het kunnen plaatsen van kenmerken en beelden bij het juiste tijdvak.
Wat is een tijdvak?
Een tijdvak is een grote periode in de geschiedenis.
Mensen leefden in elk tijdvak anders. Dat zie je aan:
leefwijze
hulpmiddelen
bouw
vervoer
communicatie
Leg uit dat historici tijdvakken gebruiken om verandering doorheen de tijd te ordenen. Koppel dit meteen aan zichtbare kenmerken die leerlingen later zullen herkennen op afbeeldingen.
Welk tijdvak komt als eerste op de tijdlijn?
middeleeuwen
prehistorie
oudheid
moderne tijd
Toetst de volgorde van de tijdvakken, het kernpunt van slides 2 en 3.
Vul de juiste woorden in.
Een tijdvak is een grote periode in de geschiedenis. Op een tijdlijn zie je de volgorde van oud naar recent.
Herneemt de basiswoorden uit de inleiding: tijdvak, tijdlijn en volgorde.
Prehistorie
oudste tijdvak
nog geen schrift
mensen leefden eerst als jagers-verzamelaars
eenvoudige werktuigen van steen, hout of bot
later ontstonden landbouw en vaste woonplaatsen
De kern van de prehistorie is niet alleen 'heel lang geleden', maar vooral dat er nog geen geschreven bronnen waren. Dat onderscheidt dit tijdvak van alle volgende perioden.
Prehistorie herkennen
Typische herkenningspunten:
grotschilderingen
vuur maken
speren en stenen werktuigen
kleine hutten of eenvoudige dorpen
jagers en verzamelaars onderweg
Maak het concreet met beelden: een mammoetjacht, vuursteen, grottekeningen. Laat leerlingen vooral letten op eenvoud van hulpmiddelen en het ontbreken van steden, auto's of schrift.
Wat hoort het best bij de prehistorie?
stoommachines
jagers-verzamelaars
Romeinse wegen
smartphones
De foute opties verwijzen naar andere tijdvakken en helpen het onderscheid te oefenen.
Vul de juiste woorden in.
In de prehistorie was er nog geen schrift. Mensen leefden eerst als jagers-verzamelaars. In de oudheid kwamen de Romeinen en grotere steden op.
Verbindt het belangrijkste verschil tussen prehistorie en oudheid met duidelijke herkenningspunten.
Oudheid
schrift bestaat nu wel
eerste steden en rijken groeien
mensen handelen meer met elkaar
beroemde volken uit deze tijd zijn onder andere de Romeinen
bestuur en wetten worden belangrijker
Benadruk dat het ontstaan van schrift een belangrijk herkenningspunt is tussen prehistorie en oudheid. De Romeinen zijn voor deze leeftijd de duidelijkste kapstok binnen dit tijdvak.
Oudheid herkennen
Typische herkenningspunten:
Romeinen
tempels, wegen en aquaducten
soldaten met schilden en helmen
schrijven op rollen, tabletten of stenen
grotere steden
Als leerlingen een afbeelding zien van een Romeinse weg, soldaten in formatie of een aquaduct, moeten ze dat aan de oudheid kunnen koppelen.
Wat weet je nu al van de oudheid?
Deze slide heeft geen instructies
Middeleeuwen
tijd na de oudheid
kastelen en ridders vallen op
veel mensen wonen op het platteland
godsdienst speelt een grote rol
steden groeien
Vermijd het misverstand dat iedereen in een kasteel woonde. De meeste mensen waren boeren. Ridders en kastelen zijn vooral sterke herkenningsbeelden.
Middeleeuwen herkennen
Typische herkenningspunten:
ridders te paard
kastelen met muren en torens
dorpen en akkers
ambachtslieden in kleine steden
Vergelijk kort met de oudheid: minder Romeinse stenen gebouwen en wegen, meer kastelen en landbouwdorpen als herkenbare beelden.
Welk beeld past het best bij de middeleeuwen?
wereldkaarten
ridders te paard
aquaducten
stoomtreinen
Laat leerlingen middeleeuwen onderscheiden van oudheid, vroegmoderne tijd en moderne tijd.
Noem één herkenningspunt van de middeleeuwen.
Verwacht elementen zoals: kastelen, ridders, dorpen, akkers, platteland. Bespreek dat niet iedereen in een kasteel woonde; veel mensen waren boeren.
Vroegmoderne tijd
mensen gaan de wereld verder verkennen
ontdekkingsreizen vallen op
schepen varen naar andere werelddelen
kennis verspreidt zich sneller dan vroeger
handel tussen verre gebieden neemt toe
Houd het op hoofdlijnen: verkenning, handel en nieuwe contacten tussen werelddelen. Voor deze leeftijd is 'ontdekkingsreizen' het sterkste ankerbeeld.
Vroegmoderne tijd herkennen
Typische herkenningspunten:
ontdekkingsreizigers
grote zeilschepen
wereldkaarten
handel over zee
boeken en kennis die breder verspreid raken
Als je drukpers wilt noemen, doe dat kort als voorbeeld van sneller verspreide kennis, zonder in te veel detail te gaan.
Wat is typisch voor de vroegmoderne tijd?
ontdekkingsreizen
grotschilderingen
fabrieken
internet
Controleert het ankerbeeld van deze periode: verre reizen en wereldhandel over zee.
Vul de juiste woorden in.
In de vroegmoderne tijd varen grote zeilschepen naar andere werelddelen. Ontdekkingsreizen vallen op en de handel over zee neemt toe.
Echoot de kernwoorden van slides 10 en 11 zonder nieuwe context toe te voegen.
Moderne tijd
machines veranderen het dagelijks leven
stoommachines worden een belangrijk symbool
fabrieken produceren veel goederen
vervoer wordt sneller met trein en stoomboot
steden groeien sterk
Leg uit dat dit tijdvak duidelijk verschilt van de vroegmoderne tijd door industrialisatie: meer machines, fabrieken en massaproductie.
Moderne tijd herkennen
Typische herkenningspunten:
stoommachines
rokende fabrieksschoorstenen
treinen
grote werkplaatsen en fabrieken
sneller vervoer dan vroeger
Help leerlingen het verschil zien tussen een zeilschip uit de vroegmoderne tijd en een stoomtrein of fabriek uit de moderne tijd.
Hedendaagse tijd
dit is de meest recente periode
technologie verandert snel
vervoer en communicatie zijn heel modern
computers en internet spelen een grote rol
de wereld is sterk met elkaar verbonden
Laat leerlingen beseffen dat zij zelf in de hedendaagse tijd leven. Dat maakt dit tijdvak herkenbaar, maar ook minder 'historisch' in hun gevoel.
Hedendaagse tijd herkennen
Typische herkenningspunten:
smartphones
computers
internet
auto's en vliegtuigen
snelle communicatie over de hele wereld
Maak duidelijk dat moderne technologie hét onderscheidende beeld is tegenover de moderne tijd met stoommachines en fabrieken.
Welk herkenningspunt hoort bij de moderne tijd?
grote zeilschepen
stoommachines
Romeinse soldaten
grottekeningen
Benadrukt het verschil tussen vroegmoderne tijd en moderne tijd.
Vul de juiste woorden in.
In de moderne tijd groeien fabrieken en wordt vervoer sneller met de trein. In de hedendaagse tijd spelen internet en computers een grote rol.
Laat leerlingen moderne tijd en hedendaagse tijd actief vergelijken.
Bij welk tijdvak horen computers en internet?
moderne tijd
oudheid
hedendaagse tijd
middeleeuwen
Sluit het blok af met een duidelijke koppeling aan het eigen leven van de leerlingen.
Zo onderscheid je de tijdvakken
Let op deze herkenningspunten:
prehistorie → jagers-verzamelaars, steen, geen schrift
oudheid → schrift, Romeinen, steden
middeleeuwen → ridders, kastelen, dorpen
vroegmoderne tijd → ontdekkingsreizen, zeilschepen, wereldhandel
moderne tijd → stoommachines, treinen, fabrieken
hedendaagse tijd → computers, internet, moderne technologie
Dit is de samenvattende onderscheidingsslide van de hele les. Gebruik ze om snelle vergelijkingen te maken tussen tijdvakken.
Verandering door de tijd
Door de tijd heen verandert veel:
leefwijze: van trekken naar vaste woonplaatsen en steden
hulpmiddelen: van steen naar machines en digitale technologie
bouw: van hutten naar tempels, kastelen, fabrieken en moderne gebouwen
vervoer: van te voet naar schepen, treinen, auto's en vliegtuigen
communicatie: van mondeling naar schrift, drukwerk, telefoon en internet
Deze slide trekt de rode draad van de les samen: geschiedenis gaat over verandering over tijd én over herkenbare verschillen tussen perioden.
Welk tijdvak kun jij nu het best herkennen?
prehistorie
oudheid
middeleeuwen
vroegmoderne tijd
moderne tijd
Deze slide heeft geen instructies
Wat is één ding dat jij zeker zult onthouden?
Reflectie zonder fout antwoord. Mogelijke antwoorden: een herkenningspunt, de volgorde van de tijdvakken, of een duidelijk verschil tussen twee perioden.
Welk deel vond jij nog het moeilijkst?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen benoemen wat nog lastig is, bijvoorbeeld het verschil tussen vroegmoderne en moderne tijd, of de volgorde van de tijdvakken.
Begrippen
tijdvak - een grote periode in de geschiedenis
tijdlijn - een lijn die de volgorde in de tijd toont
prehistorie - de tijd voordat mensen schreven
oudheid - het tijdvak van de eerste schriften, steden en rijken
middeleeuwen - het tijdvak van onder andere ridders, kastelen en landbouwdorpen
vroegmoderne tijd - het tijdvak van ontdekkingsreizen en groeiende wereldhandel
moderne tijd - het tijdvak waarin machines en fabrieken erg belangrijk werden
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
hedendaagse tijd - de meest recente periode met snelle technologische ontwikkeling
jagers-verzamelaars - mensen die leefden van jagen, vissen en verzamelen
Romeinen - volk uit de oudheid dat grote steden, wegen en bouwwerken naliet
ontdekkingsreizen - verre reizen over zee naar andere werelddelen
stoommachine - machine op stoom die de moderne tijd sterk veranderde
technologie - hulpmiddelen en uitvindingen die mensen gebruiken
Deze slide heeft geen instructies
