2526 4H eco periode 4

LessonUp 4H Eco periode 4


- De voorbereiding begint VANDAAG!

- Maak iedere week de taak van die week, kijk kritisch na & en stel vragen tijdens dalton.

- Teken je taken regelmatig af.

- Bereid je voor op de les (zie studiewijzer)

Maar eerst: de pennentruc, dus pak hem erbij!




Hoe haal ik een voldoende voor dit SE?

1 / 163
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 163 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

LessonUp 4H Eco periode 4


- De voorbereiding begint VANDAAG!

- Maak iedere week de taak van die week, kijk kritisch na & en stel vragen tijdens dalton.

- Teken je taken regelmatig af.

- Bereid je voor op de les (zie studiewijzer)

Maar eerst: de pennentruc, dus pak hem erbij!




Hoe haal ik een voldoende voor dit SE?

week 14 les 1

Huiswerk:

Lesbrief Markt & Overheid meenemen


Les:

Start hoofdstuk 1 De Telefoniemarkt

Tijdens de les maken en bespreken opdracht 1.1, 1.2 en 1.3

Uitleg marktvorm volkomen concurrentie


Leerdoel:

Je kan de kenmerken van de marktvorm volkomen concurrentie benoemen




Terugblik

Bij een perfect werkende markt zal de evenwichtsprijs tot stand komen, omdat vraag en aanbod met elkaar in evenwicht zijn. 


Weet je nog hoe je deze evenwichtsprijs moet berekenen? 


Evenwichtshoeveelheid/ evenwichtsprijs

  1. Wat is de evenwichtshoeveelheid?

  2. = 50

  3. Wat is de evenwichtsprijs?

  4. €525

pen,papier en rekenmachine

Qv = -0,5P + 80 (P = in euro's)

Qa = P - 40 (Qv en Qa = x 1.000)

Bereken de evenwichtsprijs

Bereken de evenwichtshoeveelheid

Evenwichtsprijs

Wordt er gevraagd naar een evenwichtsprijs

Dan reken je altijd Qa=Qv


Wordt er gevraagd naar een evenwichtshoeveelheid 

Dan vul je altijd de evenwichtsprijs in de Qa en de Qv formule

Maak opdracht 1.1 t/m 1.3




Marktvorm


Een marktvorm is het geheel van omstandigheden waaronder ondernemingen met elkaar concurreren.

Kenmerken van marktvormen


  • Aantal aanbieders

  • Aantal vragers 

  • Aard van het product (homogene of heterogene producten)


Homogene producten


Consumenten zien de producten van de verschillende aanbieders als hetzelfde. De prijs is het enige waar ze op letten.

Heterogene producten


Als de consument vindt dat er verschil is tussen de producten van de verschillende aanbieders.

Volkomen concurrentie (H.1)

  • Veel aanbieders en veel vragers 

  • Prijs wordt bepaald door vraag en aanbod 

  • Het maakt de vragers niet uit wie levert (homogeen goed)

  • Komt weinig voor

Monopolie H.2

  • Eén aanbieders en veel vragers 

  • Prijs wordt bepaald de aanbieder zelf, hij is een prijszetter

Oligopolie H.3

  • Weinig aanbieders en veel vragers  

  • Heterogene goederen → producenten moeten met elkaar concurreren 

  • Homogene goederen → klanten letten vooral op de prijs (er kan een prijzenoorlog ontstaan) 

Monopolistische concurrentie H.3

  • Veel aanbieders  

  • Producten lijken op elkaar, maar elke aanbieder is uniek

  • Voor de klant is er een verschil wie levert of wat het merk is (heterogeen goed) 

  • Komt veel voor

Werk 

maak opdracht 1.6 en 1.7

week 14 les 2

Bespreken toets mbv foutenanalyse

Toets op bord

In duo's deel vd vragen beantwoorden

Daarna kijken hoe je die gescoord hebt op de toets

Onvoldoende? Ouders ondertekenen foutenanalyse


Uitleg PO film opdracht.



week 15 les 1

Huiswerk:

opdracht 1.6 en 1.7

Les:

Uitleg volkomen concurrentie en producenten / consumentensurplus dmv maken stencil

Leerdoel:

Je kan uitleggen hoe op een markt van volledige mededinging de prijs tot stand komt

Je kunt met behulp van een vraagfunctie en een aanbodfunctie de evenwichtsprijs, evenwichtshoeveelheid en de evenwichtsomzet berekenen

Je kunt het consumenten surplus en producenten surplus aangeven in een marktevenwicht

Je kan uitleggen hoe het marktevenwicht wordt beïnvloed door veranderingen in vraag en aanbod


Maar eerst een rekenmachinetruc, dus pak hem erbij!




Marktvorm

Opdracht (in 4-tallen)

- beantwoord de vragen op het stencil met je groepje

- overleg dus met elkaar wat het juiste antwoord is

- na 15 minuten krijg je de antwoorden.




- kom je er niet uit met de vragen op je stencil? vraag om tips.

15

minute

00

second

van welke marktvorm wordt uitgegaan op het stencil?

A

monopolie

B

volkomen concurrentie

C

oligopolie

D

monopolistische concurrentie

1 en 2: Kies de juiste combinatie

A

1 = consumentensurplus 2 = producentensurplus

B

1 = producentensurplus 2 = consumentensurplus

C


D



A

evenwichtsprijs = 15 evenwichtshoeveelheid = 20

B

evenwichtsprijs = 18 evenwichtshoeveelheid = 24

C

evenwichtsprijs = € 15 evenwichtshoeveelheid = 20 mln

D

evenwichtsprijs = € 18 evenwichtshoeveelheid = 24 mln

3. Door de toename van het inkomen van de consumenten zal:

A

de aanbodlijn naar rechts verschuiven en de evenwichtsprijs dalen

B

de vraaglijn naar links verschuiven en de evenwichtsprijs dalen

C

de vraaglijn naar rechts verschuiven en de evenwichtsprijs dalen

D

de vraaglijn naar rechts verschuiven en de evenwichtsprijs stijgen

5,6,7: Door de verschuiving van de vraaglijn naar rechts zal

A

het CS toenemen het PS blijft gelijk

B

het PS toenemen het CS blijft gelijk

C

het CS toenemen het PS toenemen

D

Het CS afnemen Het PS afnemen


2p - 5,5

A

de evenwichtsomzet op deze markt is € 295,35

B

de evenwichtsomzet op deze markt is € 290.250.000

C

de evenwichtsomzet op deze markt is € 300.000.000

D

de evenwichtsomzet op deze markt is € 295.350.000

8. Het aanbod is volkomen prijsinelastisch betekent dat:

A

de aanbieders niet sterk reageren op een verandering van de prijs

B

de aanbieders zelf geen invloed hebben op de verkoopprijs

C

de prijs voor de aanbieders altijd hetzelfde is

D

de aangeboden hoeveelheid niet afhankelijk is van de verkoopprijs

9, 10: welk vak hoort bij het CS en welk vak bij het PS?

A

1 = CS 3 = PS

B

2 = CS 1 = PS

C

3 = PS 2 = CS

D

1 = PS 2 = CS

Verder werken aan taken en HW

Taak week 15: tm 1.11

HW 1.12

Stel vragen over de stof.

TIPS 


CS = verschil tussen betalingsbereidheid van de consumenten (Qv-lijn) en de prijs die ze moeten betalen

PS = verschil tussen leveringsbereidheid van de producenten (Qa-lijn) en de prijs die ze ontvangen


verplaatsing over de Qa / Qv lijn

bij een prijsverandering van het product zelf


verschuiving van de Qa/Qv lijn

bij iedere andere verandering die invloed heeft op het aanbod/de vraag

TIPS 


verschuiving van de Qa lijn naar rechts: 

- het aantal aanbieders (producenten) op de markt neemt toe 

- de kosten per product voor de aanbieders nemen af


verschuiving van de Qv lijn naar rechts: 

- het aantal vragers op de markt (consumenten) op de markt neemt toe

- het inkomen van de vragers neemt toe

- de voorkeur voor het betreffende goed neemt toe

- de prijs van een substitutiegoed  stijgt

- de prijs van een complementair goed daalt



Check leerdoelen:


Leerdoel:

Je kan uitleggen hoe op een markt van volledige mededinging de prijs tot stand komt

Je kunt met behulp van een vraagfunctie en een aanbodfunctie de evenwichtsprijs, evenwichtshoeveelheid en de evenwichtsomzet berekenen

Je kunt het consumenten surplus en producenten surplus aangeven in een marktevenwicht

Je kan uitleggen hoe het marktevenwicht wordt beïnvloed door veranderingen in vraag en aanbod




week 15 les 2

Huiswerk:

opdracht 1.12


Les:

Even terug naar de vragen van gister:

Uitleg variabele kosten (proportioneel, degressief en progressief)


Leerdoel:

Je begrijpt wanneer een producent een prijsnemer of een prijszetter is.

Je kunt de verschillende vormen van variabele kosten uitleggen




marginale opbrengsten = MO

De marginale opbrengsten zijn de extra opbrengsten die een onderneming krijgt bij de verkoop van één extra eenheid. 


1.11

1.4 kosten, opbrengsten en winst

Kosten: TK, GTK, MK

Opbrengsten: TO, GO, MO

Winst: TW

Kosten


TCK= onafhankelijk van afzet

TVK= afhankelijk van afzet

TK = TVK + TCK

Constant

Variabel



huur gebouw

kosten uitzendkracht

grondstoffen

salaris directeur

interestkosten lening

inkoopwaarde van de omzet

Welke verandering heeft GEEN invloed op de totale constante kosten van een onderneming?

A

stijging interestpercentage op leningen

B

toename productie

C

stijging CAO lonen

D

toename productie capaciteit

Van Totaal naar Gemiddeld

en weer terug


Totaal Gemiddeld                                                  

Variabele kosten (afhankelijk van q)

3 varianten:

  • proportioneel 
    als q toeneemt met 10%, neemt TVK toe met 10%
    (GVK blijven gelijk)

  • degressief
    als q toeneemt met 10%, neemt TVK toe met < 10%
    (GVK nemen af)

  • progressief
    als q toeneemt met 10%, neemt TVK toe met > 10%
    (GVK nemen toe)

Wat is een mogelijke oorzaak van progressief variabele kosten?

A

hogere arbeidsproductiviteit

B

uitbreiding productiecapaciteit

C

efficiënte arbeidsverdeling

D

werknemers krijgen overuren dubbel uitbetaald

Wat zijn mogelijke oorzaken van degressief variabele kosten?

A

werknemers werken sneller bij grotere productie

B

overwerk wordt dubbel betaald

C

werknemers lopen elkaar in de weg op de werkvloer

D

korting bij grote bestellingen leveranciers



John heeft voor alle proefwerken een 7 behaald. Zijn gemiddelde cijfer is dus een 7. Wat gebeurt er met zijn gemiddelde cijfer als hij voor zijn laatste toets


- een 7 haalt?


- een 6 haalt?


- een 8 haalt?



John koopt handelsproducten in voor € 7 per product. Zijn GVK zijn dus € 7. Wat gebeurt er met zijn GVK als hij een extra handelsproduct inkoopt voor


- € 7 ?


- € 6 ?


- € 8?

Marginale kosten = MK

De marginale kosten zijn de extra kosten die een onderneming heeft als de productie met één eenheid wordt uitgebreid.


Bij proportioneel variabele kosten geldt GVK = MK






opbrengsten 

Totale opbrengst = prijs x afzet

TO = p x q


TO                                                                         GO (= P)


Hoe zat het met de marginale opbrengst?



nu maken opdracht 1.18


week 16 les 1

Huiswerk:

opdracht 1.16 en 1.18

Les:

Tijdens de les uitleg, maken, bespreken van opdracht 1.16, 1.18 en 1.19

Leerdoel:

Je kunt onderscheid maken tussen totale kosten en gemiddelde kosten

Je begrijpt wat de begrippen MO en MK inhouden

Groepsindeling en onderwerp PO ingeleverd?


Maar eerst een elastiek truc:)


Break even 1.16

Vanaf welke afzet wordt de productie winstgevend?

- kosten en opbrengsten met elkaar vergelijken

- Break even (geen winst / geen verlies) als:


- TO = TK

- GO = GTK

Break even?


opdracht 1.18

Gemaakt? Dan kun je de volgende stencil opdracht ook!


Niet gemaakt? Kijk of de stencil opdracht lukt?


Dat is een goed voorbeeld van toetsopdracht

Markt en Overheid H2



opdracht 1.19

Gegevens: prijs is 0,06 per belminuut. De variabele kosten zijn 0,02 per belminuut. De constante kosten zijn €1.400.000 per maand.

Wat is de q?

Maak met deze gegevens een:

TO, TK, MK, MO

MO, GO en MK

Ieder product dat ik extra verkoop levert mij extra € 0,06 op. 

Dus de MO = 0,06


Wat is de GO? Opbrengst per product is dus ook GO = € 0,06


Ieder product dat ik extra maak kost mij extra €0,02. Dus de 

MK = €0,02


TO en TK

TO= p x q

q= aantal belminuten

p= 0,06

TO = 0,06q


TK= TVK +TCK

TCK = €1.400.000

TVK = GVK(G=per belminuut) x q Dus.............TVK = 0,02q

TK = 0,02q + 1.400.000






Wat valt op?




teken de MO-lijn en de MK-lijn





Wat valt op?




productiecapaciteit 40 mln belminuten

Hoeveel belminuten biedt Mobibel aan als ze maximale winst willen behalen? Waarom?

Maximale winst: MO=MK, tenzij...

Zolang de marginale opbrengst groter is dan de marginale kosten maak je marginale winst. Je krijgt dus extra winst binnen. 

Als de marginale opbrengst kleiner is dan de marginale kosten zal je extra winst afnemen.

Als de MO=MK is de winst maximaal

tenzij...

Als MO altijd groter is dan MK is de winst maximaal bij de maximale productie

Nu invullen tabel 1.2

TK                                                        GTK

TCK                                                      GCK

TVK                                                      GVK

Maak de tekening en arceer de winst


Winst = TO - TK

TO = ?

TK = ?

Winst = ?

nu afmaken taak 15/16

Vergeet ook je PO filmopdracht niet.

We ronden H1 voor de vakantie af.

week 19 les 2

Huiswerk:

opdracht 2.1, 2.2, 2.3


Les:

Uitleg prijsafzetlijn voor monopolist

Tijdens les maken en bespreken 2.4

Leerdoel:

Je kunt de kenmerken van de marktvorm monopolie beschrijven

Je begrijpt waarom de monopolist zelf de prijs kan bepalen

Je begrijpt wat de prijsafzetlijn is voor een monopolist




Takencontrole

Monopolie

  • Eén aanbieder

  • Veel vragers

  • Homogeen product

  • heel veel marktmacht


Voorbeeld:

De NS, Microsoft met Windows,

Pro Rail, beheer spoorwegennet.


Monopolisten: prijszetters

Producenten die op een marktvorm van onvolkomen concurrentie aanbieden, zijn prijszetters. D.w.z. dat ze zelf hun prijs kunnen bepalen. 

huiswerk nakijken


huiswerk nakijken


Als de monopolist de prijs te hoog vaststelt, zullen sommige klanten niet bereid zijn om het product te kopen. 

Dus als de prijs stijgt zal de vraag afnemen.

Het verband tussen de vraag en de prijs wordt gegeven door de collectieve vraaglijn.

De collectieve vraaglijn = GO (prijsafzetlijn)

Monopolist

Hoe hoger de prijs, 

hoe lager de afzet


Bereken de TO


Wat valt je op?

Monopolist


Hoe groot is de MO als de monopolist de productie uitbreidt van 2 naar 3?




Monopolist


Hoe groot is de MO als de monopolist de productie uitbreidt van 4 naar 5?

Bij monopolie p = GO ≠ MO

want monopolist is prijszetter

MO-lijn bij prijszetters

De MO-lijn en de GO-lijn verloopt dalend; als de producent meer wil verkopen, moet de prijs omlaag. 


De MO-lijn snijdt de q-as precies op de helft waar de p=GO-lijn de q-as snijdt



Vergelijk deze tekening met de marktvorm van volkomen concurrentie. Wat valt je op?

Nu moet 2.4 ook lukken


BEP-> GO = GTK

TK = GTK x q (hoeveel punten heb je nodig?)

Omzet maximaal bij MO = 0

Waarom?





week 20 les 1

Huiswerk:

Taken tm week 19 zijn af en opdracht 2.5


Les:

Nakijken 2.4

Nakijken 2.5

Uitleg verband GO, TO en MO

Leerdoel:

Je begrijpt de samenhang in kosten en opbrengsten voor een monopolist en kan deze aflezen in een tabel en grafiek




week 21 les 1

Huiswerk:

opdracht 2.6


Les:

Uitleg doelstellingen BEP en maximale omzet


Leerdoel:

Je kunt in een grafiek en tabel met de kosten en opbrengsten van een monopolist bepalen welke prijs en afzet de monopolist zal kiezen gegeven zijn doelstelling





- Monopolist: invloed op prijs (en de prijs bepaalt de afzet)


- Welke prijs moet een monopolist vaststellen bij de doelstelling

1.  Kostendekking

2. Maximale omzet

3. Maximale winst 




Doelstelling: kostendekking

Normaal gesproken heeft een onderneming te maken met constante kosten en variabele kosten.


De constante kosten  moeten worden terugverdiend door producten te verkopen tegen een hogere prijs dan de gemiddelde variabele kosten (dekkingsbijdrage: P - GVK)


Bij een bepaalde productie omvang zijn de constante kosten terugverdiend; dit wordt de 'break even' afzet genoemd: de onderneming maakt geen winst en geen verlies







Doelstelling: kostendekking

De break even afzet kan op verschillende manieren worden bepaald:


1. TO = TK

2. GO = GTK

3. TW = 0

4. TCK zijn terugverdiend


Gegeven:

TO = 100q

TK = 40q + 600.000

Bereken de break even afzet?

TO = TK

100q = 40q + 600.000

60q = 600.000

q = 10.000

GO = GTK

100 = 40 +   600.000 / q

60 = 600.000 / q

q = 10.000

TW = 0

TW = TO - TK

TW = 100q - (40q+600.000)

TW = 60q - 600.000

60q - 600.000 = 0

q = 10.000

TCK terugverdienen

TCK = 600.000

dekkingsbijdrage = 100 - 40 = 60

q = 600.000 / 60 = 10.000

Samen aflezen

break even afzet?

welke prijs moet deze onderneming vaststellen om uit te komen op de break even afzet?

wat is de break even omzet?

Niet BEP maar Max Omzet

- Monopolist: invloed op prijs (en de prijs bepaalt de afzet)


- Welke prijs moet een monopolist vaststellen bij de doelstelling

1.  Kostendekking

2. Maximale omzet

3. Maximale winst (al eerder gedaan MO=MK) 




Doelstelling: Maximale omzet

Zolang geldt: MO>0

zal toename afzet leiden tot stijging omzet

(stijging afzet is procentueel groter dan daling prijs)


Zodra geldt: MO<0

zal verdere toename afzet leiden tot daling omzet

(stijging afzet is procentueel kleiner dan daling prijs)


Conclusie: Omzet is maximaal als geldt MO = 0

En nu aflezen samen

bij welke afzet is de omzet maximaal?

welke prijs moet deze onderneming vaststellen om uit te komen op de maximale omzet?

Hoe hoog is de maximale omzet?

Opdracht 2.6

Slide tekst

week 21 les 2

Huiswerk:

Leren hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2 t/m opdracht 2.6


Les:

Formatieve toets over hoofdstuk 1 en hoofdstuk 2 t/m opdracht 2.6

Bespreken hiervan

Update PO filmpje inleveren storyboard.


Leerdoel:

Je krijgt inzicht in waar je staat in je leerproces







week 22 les 1

huiswerk:

opdracht 2.10


Les:

Uitleg prijsdiscriminatie en afromen consumentensurplus


Leerdoel:

Je kunt uitleggen hoe een monopolist prijsdiscriminatie kan inzetten en hoe dit een deel van het consumentensurplus kan afromen.




Waar waren we ook alweer?

- Monopolist: invloed op prijs (en de prijs bepaalt de afzet)


- Welke prijs moet een monopolist vaststellen bij de doelstelling

1.  Kostendekking

2. Maximale omzet

3. Maximale winst




Doelstelling: Maximale winst

Ondernemingen kunnen voor ieder extra product dat ze produceren en verkopen uitrekenen:

- wat de extra opbrengsten van dit product zijn (MO) 

- wat de extra kosten van dit product zijn (MK)


Zolang geldt MO > MK zal de winst groter worden naarmate q toeneemt

Zodra geldt MO < MK zal de winst kleiner worden naarmate q toeneemt


Totale winst is dus maximaal als geldt: MO = MK





Doelstelling: Maximale winst

Totale winst maximaal als geldt MO = MK, maar niet altijd:


Deze voorwaarde geldt niet als de extra opbrengsten bij iedere hoeveelheid groter zijn dan de extra kosten

In dit geval zal de onderneming zoveel mogelijk producten proberen af te zetten om maximale winst te realiseren. 

Productiecapaciteit is in dit verband bepalend voor de hoeveelheid






OEFENING (zie stencil)


Bepaal:

1.  De break even afzet(ten)

2. De afzet waarbij maximale winst wordt gehaald

3. De afzet waarbij maximale omzet wordt gehaald

4. De hoogte van de maximale winst 

5. Het consumenten surplus bij een prijs van € 160

6. Het producenten surplus bij een prijs van € 160

Prijsdiscriminatie


Tot nu toe gaan we steeds uit van één gekozen verkoopprijs voor alle consumenten, waarbij een bepaalde afzet wordt behaald.


Bij een prijs van bijv. € 160 worden 8.000 producten verkocht. Alle consumenten (ook degene met een hogere betalingsbereidheid) betalen dezelfde prijs

Prijsdiscriminatie


In sommige gevallen kunnen aanbieders echter ook verschillende prijzen vragen aan verschillende groepen consumenten. 


De aanbieder kan zo het PS groter maken ten koste van het CS

= afromen van het CS

Prijsdiscriminatie

= het vragen van verschillende prijzen 

voor gelijke producten 

aan verschillende afnemersgroepen.


Voorwaarden:

1. verschillende afnemersgroepen met verschillende betalingsbereidheid

2. gescheiden deelmarkten




2.9

nu maken

oefenen met prijsdiscriminatie:

taak week 21 (2.11 t/m 2.13)

2.14 goed als oefening voor de toets

of


voorbereiden volgende les:

huiswerk opdracht 3.1 t/m 3.5

week 22 les 2

Huiswerk:

opdracht 3.1, 3.2, 3.3, 3.4, 3.5

Les:

Uitleg oligopolie en speltheorie

Tijdens de les maken en bespreken opdracht 3.4

Uitleg monopolistische concurrentie

Je kunt de kenmerken van de marktvorm monopolistische concurrentie noemen.

Leerdoel:

Je kunt de kenmerken van de marktvorm oligopolie noemen.

Je kunt marktgedrag verklaren van ondernemingen aan de hand speltheorie




Maar eerst:

Flashcards! Dat is een soort Memory.


Vindt de juiste combinaties!




Oligopolie?


Oligopolie

Homogeen oligopolie

(klanten letten vooral op de prijs, er kan een prijsoorlog ontstaan)

Heterogeen oligopolie

(producenten moeten met elkaar concurreren)

Duopolie

Als er maar twee aanbieders zijn, noem je het een duopolie.

opdracht 3.4: Schipperen naar Schierland

Samen bespreken

Monopolistische concurrentie


Monopolistische concurrentie

  • Veel aanbieders  

  • Producten lijken op elkaar, maar elke aanbieder is uniek

  • Voor de klant is er een verschil wie levert of wat het merk is (heterogeen goed) 

  • Gemakkelijke toetreding

  • Komt veel voor



Monopolistische Concurrentie

Een markt met monopolistische concurrentie heeft zowel trekjes van een monopolie als van (volledige) concurrentie:


monopolie: er wordt geprobeerd een eigen klantenkring op te bouwen; bijvoorbeeld door productdifferentiatie

concurrentie: de producent kan met de prijs gaan spelen: hij is prijszetter. Maar wel beperkt: als de prijs (of de service bijvoorbeeld) te veel gaat afwijken stappen er steeds meer klanten over naar de concurrent.

nu (samen) maken 3.9

Werken aan je taken

Volgende les takencontrole


week 23 les 1 


Huiswerk:

Taken tm week 21 zijn af en opdracht 3.10, 3.11


Les:

Uitleg marktgedrag en gevangenendilemma

Tijdens les maken en bespreken opdracht 3.14


Leerdoel:

Je kunt vanuit een pay-off matrix bepalen wat de dominante strategie is van beide spelers, en aangeven of er sprake is van een gevangenendilemma





Marktgedrag ondernemingen

  • Concurreren
    - op prijs
    - productdifferentiatie
    - service
    - In hoeverre het aantal klanten overloopt naar de concurrent, hangt af van de prijselasticiteit van de vraag.

Marktgedrag ondernemingen

  • Samenwerken
    - afspraken maken
    - als dat tot doel heeft om de concurrentie te verminderen -> kartel
    - als oligopolisten samenwerken en een kartel oprichten, gedraagt het kartel zich als een monopolie.

Opdracht 3.14

Samen maken en bespreken


Hoe is 3.13 gelukt? Vragen en anders ook goede oefening voor toets.

week 23 les 2 


Huiswerk:

opdracht 3.18, 3.19


Les:

Uitleg speltheorie

Tijdens les maken en bespreken 3.21, 3.22, 3.23


Leerdoel:

Je kunt de keuzes en uitkomst bepalen in een ultimatum spel




Speltheorie

Door analyse van een bepaalde situatie proberen we te verklaren of voorspellen welke keuze een bedrijf maakt en waarom.


simultaan spel: 

spelers maken tegelijkertijd een beslissing



sequentieel spel: 

spelers maken na elkaar een beslissing



3.18

a. Als supermarkt AHA kiest om geen reclame te maken, wat zal M-T dan doen?


b. Welke keuze zal AHA maken?

overeenkomsten en verschillen marktvormen

Aantal aanbieders

soort product

doorzichtigheid van de markt

toetredingsmogelijkheden

invloed op de prijs.

Je krijgt nu een aantal vragen. Denk kort na over je antwoord

Welke marktvorm? Waarom?



Welke marktvorm en waarom?



Soort product?

Waar heeft dit mee te maken?



TekstHoe heet dit?



Welke marktvorm?

Is er winst?

Waarom ligt de GTK boven de GVK?

Hoe hoog zijn de marginale kosten?

week 24 les 1 


Huiswerk:

opdracht 3.21, 3.22, 3.23


Les:

Afronden hoofdstuk 3


Leerdoel:

Afhankelijk van de insteek in deze les




Kijk na 3.21, 3.22, 3.23

Maak rest zelftest voor toets

Quiz in groepjes

ROOD

Vraag wordt getoond

Denk voor jezelf na wat het antwoord kan zijn


ORANJE

Overleg zachtjes met je groepje wat het juiste antwoord is


GROEN

Tegelijk op 3-2-1 steken de teams het juiste antwoord op

(na inventariseren antwoorden kan een groepje met juiste antwoord bonus verdienen met juiste uitleg)






vraag 1



vraag 1 - antwoord B



vraag 2



vraag 2 - antwoord C



vraag 3



vraag 3 - antwoord C



vraag 4



vraag 4 - antwoord B



vraag 5



vraag 5 - antwoord B



vraag 6



vraag 6 -  antwoord D



vraag 7



vraag 7 antwoord B



vraag 8

LAATSTE VRAAG!

week 25 les 1 


HERHALING Hoofdstuk 1


Huiswerk:

Gesloten vragen zelftest H1 (1.24 t/m 1.29)


Les:

Tijdens de les maken we een selectie uit de Open vragen zelftest H1


Leerdoel:

Je krijgt inzicht in wat je wel / niet beheerst van hoofdstuk 1


nu zelf aan het werk:

Herhaling hoofdstuk 1

Maken opdracht 1.24 t/m 1.29 (huiswerk volgende les)

Laat waar van toepassing je uitwerking zien!


Probeer deze individueel te maken, zonder spieken in je boekje

week 25 les 2 


HERHALING Hoofdstuk 1 en 2



Huiswerk:
Gesloten vragen zelftest H1

Open vragen zelftest H1

Taken tm week 25 af

Opdracht 2.14 uit zelftest H2


Les:

Nog nakijken 1.30?

Opdracht 2.13 samen


Leerdoel:

Je krijgt inzicht in wat je wel / niet beheerst van hoofdstuk 1 en 2





Uitleg groep Julian W, dan groep Tijn of Hugo

1ste = 2 taken afstrepen

2de is 1 taak afstrepen

vraag 8 -  antwoord B

Text

Text

opdracht 1.30


Iets anders? Je mag ook zelf aan de slag met:

H1:

Gesloten vragen zelftest H1 (1.24 t/m 1.29)

Open vragen zelftest

H2:

maak 2.13

maken zelftest H2 - 2.14 t/m 2.17



2.13 c en d

Bereken de break-even omzet



2.13 extra

Bereken de totale maximaal haalbare omzet 



2.13 extra

Bereken de totale maximaal haalbare winst

week 26 les 1 


HERHALING Hoofdstuk 3

Huiswerk:

Opdracht 3.24 t/m 3.37 uit zelftest H3

Les:

Je ontvangt oefenopdrachten SE 1 op papier.

Tijdens de les maak je een selectie uit de Open vragen zelftest H3 of de opdrachten op papier.

En vindt de grote LOTING plaats!

Leerdoel:

Je krijgt inzicht in wat je wel / niet beheerst van hoofdstuk 3

Maar eerste samen opdracht 2.14

Slide tekst



p=GO=-0,5q+20

MK = GVK = €6

TCK = € 80.000



p=GO=-0,5q+20

MK = GVK = €6

TCK = € 80.000



p=GO=-0,5q+20

MK = GVK = €6

TCK = € 80.000



p=GO=-0,5q+20

MK = GVK = €6

TCK = € 80.000

nu nakijken:

3.24 tm 3.37

Vragen?

3.39 goed als extra oefenopgave

SE waardige opgaven

Nog even door de toets: laatste aandachtspunten

Jong en Oud: 6.14, 6.15, 7.12, 7.16, 7.17, 7.18


Vragers en Aanbieders: 

1.23, 1.24, 2.25, 2.26, 3.19, 3.20, 3.36, 3.37, 4.33, 4,37, 4.38, 5.31, 5.32, 5.34


Markt en Overheid: 1.14 en 1.15, 1.18 en 1.19, 1.30, 1.32, 2.13, 2.14, 3.39, 3.41, 3.43


Classroom periode 4: 

extra oefeningen + uitwerkingen SE

maatwerk opgaven + uitwerkingen

De grote loting

Pak de jokers die je hebt.


Scheur ze uit


Schrijf je naam erop


Te winnen:

Chocolade muntjes en....

Ijsjes van de Evergreen.