§2.2 Arbeiders eisen meer rechten
Nederland als industriële samenleving
§2.2 Arbeiders eisen meer rechten
Nederland als industriële samenleving
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Leerdoel:
Je kunt uitleggen waarom arbeiders weinig macht hadden en hoe zij toch hun positie probeerden te verbeteren.
Begrippen:
liberalen
vakbonden
algemeen kiesrecht
B
Nieuwe wetten
Leerdoel:
Je kunt uitleggen door welke nieuwe wetten de situatie van de arbeiders eind 19e eeuw sterk verbeterde.
C
Een modern land
Leerdoel:
Je kunt een aantal kenmerken noemen van het moderne Nederland rond 1920
socialisten
confessionelen
Lesdoelen
2.1A
Je weet wanneer Nederland een koninkrijk werd
Je kunt vier oorzaken noemen waardoor er verschil was in industrialisatie in het noorden en zuiden
2.1B
Je kan twee gebieden noemen waarop Willem I ging investeren om de industrie op gang te brengen
je kunt drie oorzaken noemen waardoor de industrie van 1860 begon te groeien
2.1C
Je kunt 6 redenen noemen waarom de arbeidsomstandigheden slecht waren
Je weet hoe de verstedelijking ontstond en kan uitleggen wat het is
2.2A
Je kunt uitleggen wie de liberalen zijn en waarvoor ze staan
Je weet wat vakbonden zijn en kunt voorbeelden van acties noemen.
Je weet wat socialisten zijn en waarvoor ze streden
Je kunt uitleggen wat confessionelen zijn en waarvoor ze staan
Van landbouwsamenleving...
...naar industriële samenleving.
1858
Aantal fabrieken met stoommachines
1890
Aantal fabrieken met stoommachines
Let op: De weekinkomsten van een mannelijke arbeider
was ongeveer 900 cent (9 gulden)
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Leerdoel:
Je kunt uitleggen waarom arbeiders weinig macht hadden en hoe zij toch hun positie probeerden te verbeteren.
1860:
Alléén rijke mannen die een bepaalde hoeveelheid belasting betaalden, die mochten stemmen= censuskiesrecht
Arbeiders dus NIET!!
1860: Alléén rijke mannen mogen stemmen.
2025: Iedere NL'er boven de 18 mag stemmen.
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
In parlement veel liberalen:
Zoveel mogelijk vrijheid voor burgers en bedrijven.
Niet te veel wetten en regels (dus ook rondom arbeidsomstandigheden)
Werkgever en werknemer onderling maar afstemmen
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Arbeiders willen hun leefomstandigheden verbeteren:
minimumloon 💰
8-urige werkdag 🕜
Oplossing?
Oprichting vakbonden:
Organiseren demonstraties en stakingen. 📣
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Elke beroepsgroep eigen vakbond, rond 1900 gaan deze vakbonden samenwerken. 🔊
Probleem: het lukt vakbonden niet om de problemen op te lossen voor alle arbeiders! 😠
Wat lost de problemen dan wel op?
Algemeen kiesrecht! 🗳️
= recht voor iedere burger te mogen stemmen
Liberalen
Socialisten
Confessionelen
Doel: algemeen kiesrecht
Katholieken
Protestanten
Arbeiders
Niet bemoeien met bedrijven
Gelovigen
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Algemeen kiesrecht
Arbeiders stemmen op mensen die arbeiders willen helpen.
Deze mensen kunnen in het parlement komen.
Nieuwe wetten om arbeiders te beschermen.
Wie mochten er in 1860 in Nederland stemmen?
Rijke vrouwen
Rijke mannen
Mannen die een bepaalde hoeveelheid belasting betaalden.
Arbeiders
Bij welke politieke stroming hoort deze poster?
Liberalen
Socialisten
Confessionelen
Bij welke politieke stroming hoort deze poster?
Liberalen
Socialisten
Confessionelen
§2.2 Arbeiders eisen meer rechten deel 2
Nederland als industriële samenleving
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Leerdoel:
Je kunt uitleggen waarom arbeiders weinig macht hadden en hoe zij toch hun positie probeerden te verbeteren.
Begrippen:
liberalen
vakbonden
algemeen kiesrecht
B
Nieuwe wetten
Leerdoel:
Je kunt uitleggen door welke nieuwe wetten de situatie van de arbeiders eind 19e eeuw sterk verbeterde.
C
Een modern land
Leerdoel:
Je kunt een aantal kenmerken noemen van het moderne Nederland rond 1920
socialisten
confessionelen
Je kunt uitleggen door welke nieuwe wetten de situatie van de arbeiders eind 19e eeuw sterk verbeterde.
Je kunt een aantal kenmerken noemen van het moderne Nederland rond 1920.
Aan het einde van de les kan je...
Welke drie politieke stromingen waren er in de samenleving in de Industrie?
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
1. Socialisten
2. Confessionelen.
3. Liberalen
Op welke partij zouden de arbeiders stemmen?
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
A
Samen sterk
Socialisten
Maar er was nog geen algemeen kiesrecht dus liberalen bleven lang de belangrijkste partij.
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
B
Nieuwe wetten
Leerdoel:
Je kunt uitleggen door welke nieuwe wetten de situatie van de arbeiders eind 19e eeuw sterk verbeterde.
Liberalen zien noodzaak om omstandigheden arbeiders te veranderen:
Ze zagen zelf in dat het verbeterd moest worden maar ook:
Bang voor rellen of grote opstanden.
Bang voor macht arbeiders (vakbonden, politieke partijen).
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
B
Nieuwe wetten
1874: Kinderwetje van Van Houten: kinderen onder 12 jaar mogen niet in een fabriek werken.
1889: Arbeidswet: verbod op lange dagen, gevaarlijk werk, nachtwerk voor vrouwen en kinderen.
1901: Leerplichtwet: Kinderen moeten van 6 tot 12 jaar naar school.
1919: Nieuwe arbeidswet: maximaal 8 uur per dag, 45 uur per week.
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
B
Nieuwe wetten
Arbeiders wilden nog 1 ding: algemeen kiesrecht.
1917: Mannen vanaf 25 jaar mogen stemmen.
1919: Vrouwen vanaf 25 jaar mogen stemmen.
Wie mochten er in 1860 in Nederland stemmen?
Rijke vrouwen
Rijke mannen
Mannen die een bepaalde hoeveelheid belasting betaalden.
Arbeiders
Bij welke politieke stroming hoort deze poster?
Liberalen
Socialisten
Confessionelen
Bij welke politieke stroming hoort deze poster?
Liberalen
Socialisten
Confessionelen
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
C
Een modern land
Leerdoel:
Je kunt een aantal kenmerken noemen van het moderne Nederland rond 1920
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
C
Een modern land
1. Economische groei:
Nieuwe uitvindingen op gebied van elektronica, bewerking van olie en chemische stoffen.
➜ Nieuwe bedrijven die auto's,
gloeilampen, radio's, benzine
en kunstmest maken.
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
C
Een modern land
Set sail!
Vanaf 1920: grote groei haven Rotterdam. ⚓
➜ Doorvoerhaven naar
Duitse Ruhrgebied. 🏭
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
C
Een modern land
Bevolking, transport en communicatie:
1890: groot netwerk aan spoorwegen en kanalen
1900: eerste auto's
1920: veel mensen een radio in huis
1924: eerste vliegtuig naar Nederlands-Indië
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
C
Een modern land
2. Nederland: een modern land
Door betere voeding, hygiëne en ziekenzorg stijgt bevolking tot 8 miljoen in 1930. 🏗️
Aantal mensen in de industrie groeit door, net als verstedelijking. 🧑🏭
§2.2
Arbeiders eisen meer rechten
BASIS
C
Een modern land
Begrippen uit deze les
censuskiesrecht
algemeen kiesrecht
feminisme
SDAP
Jaartallen uit deze les
1917: algemeen kiesrecht voor mannen
1919: algemeen kiesrecht voor vrouwen
In welke fase van de Industriële revolutie zitten ze?
1800- 1900
Na 1900
Quizvraag
Quizvraag
Maken 2.2 B en C 6 t/m 15
We bespreken samen deze les: 7,9,12,13 en 14
DOEN