HAVO 3
Kapitel 1
schwache und starke
Verben
HAVO 3
Kapitel 1
schwache und starke
Verben
Na deze les
ken je de regels voor het vervoegen van de zwakke en sterke werkwoorden.
je kunt de werkwoorden vervoegen.
Welke soorten werkwoorden heb je in het Duits?
zwakke werkwoorden > regelmatig
(bijv. spielen, reden, antworten, atmen)
sterke werkwoorden > lopen- liep
(bijv. fahren, kommen, lesen)
onregelmatige werkwoorden, o.a.
- haben, sein, werden
- modale werkwoorden
eerst:
Zwakke werkwoorden
Korte herhaling en oefeningen
Zwakke werkwoorden
...zijn regelmatig
...worden volgens een vast schema vervoegd
Er bestaat ook een handig ezelsbruggetje voor.
Ezelsbruggetje
Achter de stam van het werkwoord komen de uitgangen:
(FE) E - ST - T - EN - T - EN
Hoe krijg je de stam?
In het Duits krijg je de stam door
van het hele werkwoord
de -en of -n (als er geen 'e' voor staat)
weg te laten
Voorbeelden:
machen > mach; spielen > spiel; radeln > radel
Voorbeeld: machen (doen, maken)
(ik)
(hij)
(hij/zij/het) (wij)
(jullie)
(zij/u)
ich
du
er/sie/es
wir
ihr
sie/Sie
mach e
mach st
mach t
mach en
mach t
mach en
Bijzonderheden
Stam eindigt op -d of -t òf
stam eindigt op -m of -n na medeklinker:
du, er/sie/es, ihr > krijgen een extra 'e'
(dan is het makkelijker uit te spreken)
Voorbeelden
reden (= praten) >
atmen (= ademen) >
du red est
er red et / sie red et
ihr red et
du atm est er atm et / sie atm et
ihr atm et
Nog 1 klein puntje
Als de stam op een 's'-klank eindigt (bijv. s, ss, ß, z):
dan komt er bij
du alleen een 't' achter de stam
(Anders zou je twee keer een 's' hebben staan en dat had je waarschijnlijk automatisch al weggelaten, toch?)
Hoe ziet het voltooid deelwoord eruit?
In het Nederlands is dit bij de zwakke werkwoorden vaak ge-/be- ervoor en -t/-d erachter.
In het Duits is dit
ge- + stam + -t
Bijv: machen > gemacht; spielen > gespielt.
Vertaal 'hij speelt' spielen (= spelen)
second
er spielt
er spielst
du spielst
du spielt
Welke twee vervoegingsvormen hebben het hele werkwoord?
second
er/sie/es + wir
ich + wir
er/sie/es + ihr
wir + sie/Sie
Vertaal 'jullie kopen' kaufen (= kopen)
second
ihr kauft
sie kauft
er kauft
du kauft
Wat is het voltooid deelwoord van 'kaufen'?
second
gekaufen
gekauft
gekauftet
gekaufd
Vertaal 'jij rekent' rechnen (= rekenen)
second
du rechnst
du rechnest
er rechnt
er rechnet
Vertaal 'jullie borstelen' bürsten (= borstelen)
second
ihr bürst
ihr bürstet
ihr bürtet
ihr bürsten
Vertaal 'hij heet Thom'
heißen (= heten)
second
er heißt Thom
du heißst Thom
du heißt Thom
er heißst Thom
Vertaal 'jij danst' tanzen (= dansen)
second
du tanzest
du tanzst
du tanzt
Wat is het verschil tussen sterke en zwakke werkwoorden?
second
sterke werkwoorden veranderen in de verleden tijd van klinker, zwakke niet.
zwakke werkwoorden veranderen in de verleden tijd van klinker, sterke niet.
Sterke werkwoorden
Klinkerwisseling
Nederlands sterk > Duits meestal ook sterk
Je kan een lijst leren
Sterk of zwak? schwimmen
second
sterk
zwak
Sterk of zwak? wohnen
second
sterk
zwak
Sterk of zwak? arbeiten
second
sterk
zwak
Sterk of zwak? geben
second
sterk
zwak
Sterk of zwak? lesen
second
sterk
zwak
Sterk of zwak? waschen
second
sterk
zwak
Schrijf de uitgangen onder elkaar op van de sterke werkwoorden
Sterke werkwoorden.
Sterke werkwoorden met een
-a- in de stam.
Bij sterke werkwoorden met een a-klank verandert
second
a ->ä
a-> i
er verandert niets
Wat is de goede vervoeging? Du
second
fahrst
fährt
fährest
fährst
Vul de goede vervoeging in. Er
second
fallt
fält
fällt
vällt
Vul de juiste vervoeging in: Usain ....... sehr schnell.
minute
second
lauft
läuft
löp
läufst
Sterke werkwoorden.
Sterke werkwoorden met een
-e- in de stam.
E/i-Wechsel
De 'e' verandert bij du & er/sie/es in een i of in ie.
* werkwoorden met een korte e (helfen) -> i
* werkwoorden met een lange e (sehen) -> ie
E/i-Wechsel
(2 uitzonderingen)
1. De sterke ww geben, nehmen en treten
hebben een lange klank, maar krijgen een i
ipv een ie.
Nehmen - du nimmst
Geben - du gibst
2. De sterke ww gehen en (ver)stehen
hebben geen e/i-Wechsel.
Gehen - du gehst
Bij sterke werkwoorden met een korte e-klank in de stam:
e->ie
e-> ee
e->i
Bij sterke werkwoorden verandert met een lange e-klank:
e->i
e->ie
e->ee
er verandert niets
Vul de juiste vervoeging in. Mein Onkel .......... gut Deutsch
sprecht
spriecht
spreekt
spricht
Du ........... jetzt mein Gesicht.
sehst
siehst
siehts
sieht
Du ......... mir ein Geschenk.
gebst
gibst
gibt
Meine Tante ........... uns mit.
nimmt
nihmt
nehmt
nimt
Sterke werkwoorden met een a in de stam krijgen in de t.t bij
du en er/sie/es een ä
fahren
ich fahre
du fährst
er/sie/es fährt
wir fahren
ihr fahrt
sie/Sie fahren
laufen
ich laufe
du läufst
er/sie/es läuft
wir laufen
ihr lauft
sie/Sie laufen
Sterke werkwoorden met een e in de stam krijgen in de t.t. bij du en er/sie/es een i of ie
Lange e wordt-ie
lesen
ich lese
du liest
er/sie/es liest
wir lesen
ihr lest
sie/Sie lesen
Korte e wordt-i
essen
ich esse
du isst
er/sie/es isst
wir essen
ihr esst
sie/Sie essen
goed of fout?
er list
er liest
Du (sprechen)..................immer so leise.
sprichst
spricht
sprecht
sprechst
Der Arzt (geben)..............Meike eine Spritze.
gebt
gibst
gibt
Wo (treffen)....................ihr euch?
treffen
trifft
trefft
Hij rijdt (fahren)
er fahrt
er fährt
Wij rijden (fahren)
wir fahren
wir fähren
wij nemen (nehmen)
wir nehmen
wir nimmen
Mijn moeder geeft (geben)
Meine Mutter gebt
Meine Mutter gibt
ik lees (lesen)
ich lese
ich liese
Goed of fout? du liest
goed
fout
Wir (fahren) ..........morgen nach Deutschland.
(essen) Was ............ du am liebsten?
(helfen) Mein Vater ............ mir immer bei den Hausaufgaben.
(schlafen) Bis wann ........... du?
(helfen) ............ du mir dabei?
(lesen) Was ..... du am liebsten?
(fahren) Ich ............ nach München.
Bij welke 3 sterke werkwoorden met een 'e' in de stam vindt er geen e/i- wissel plaats?
sehen, geben, bewegen
stehen, lesen, gehen
stehen, gehen, bewegen
gehen, sehen, geben