5 Hoe werkt de overheid?
5 Hoe werkt de overheid?
Overheidslagen
De overheid
Het Rijk (de centrale overheid)
Lagere overheden
- gemeente (Westland)
- provincie (Zuid-Holland)
- waterschappen
Wie doet wat, denk je?
De gemeente
Het rijk
De provincie
Privatiseren
Bij privatiseren verkoopt overheid dienst of activiteit aan particuliere sector.
Redenen om te privatiseren:
Geen verantwoordelijkheid meer voor overheid
Bedrijven doen het beter en/of goedkoper
Privatiseren
Voordelen:
- Minder kosten voor de overheid.
- Prijzen kunnen dalen en kwaliteit verbeteren door marktwerking (concurrentie).
Nadelen:
- Overheid verliest controle.
- Sommige activiteiten worden te
duur (omdat bedrijven winst willen maken) of niet meer aangeboden.
Voor- en nadelen van privatiseren
Sleep de zinnen in de juiste kolom
Voordelen
Nadelen
Lagere prijzen door marktwerking
Meer keuzevrijheid voor consumenten
Kans op betere kwaliteit
Overheid heeft geen toezicht meer
Minder kosten voor overheid
Accijns en subsidie
Wil de overheid iets afremmen?
Wil de overheid iets stimuleren?
Accijns
Subsidie
Heeft de overheid hier invloed door subsidie te geven of door accijns te heffen?
Subsidie
Accijns
De overheid wil meer zonnepanelen op daken van woningen.
Het gebruik van alcohol moet omlaag.
Jongeren moeten meer in hun eigen buurt kunnen sporten.
We moeten streven naar een generatie die niet meer rookt.
.....................
.....................
De overheid wil het gebruik van bepaalde producten verminderen en heft daarom op die producten. Een voorbeeld van zo’n product is Een bijdrage van de overheid om burgers en bedrijven te steunen noem je een een voorbeeld hiervan is
Subsidie
Huurtoeslag
Accijns
Tabak
Hoe is de economie in een land geregeld?
1. Vrije markteconomie
2. Planeconomie
3. Sociale markteconomie
Planeconomie
Er zijn landen waar de overheid bepaalt wat er geproduceerd wordt, hoeveel, door wie en tegen welke prijs. Van marktwerking is geen sprake.
Zo’n economie noem je een planeconomie.
China en Cuba waren in het verleden planeconomieën, nu is Noord-Korea dat bijvoorbeeld nog.
En Nederland dan?
Veel landen zitten tussen een planeconomie en een vrije markteconomie in:
gemengde economie =
sociale markteconomie
Economische systemen
Planeconomie
Vrije markteconomie
de overheid bepaalt alles
De markt, dus vraag en aanbod bepaalt alles
bbp = bruto binnenlands product
Als de waarde van alle geproduceerde goederen en diensten in ons land toeneemt en de bbp = Economische groei
BBP = Bruto Binnenlands Product
= De totale waarde van de productie van een land
Een stijging van het BBP = economische groei
Een daling van het BBP = economische krimp
economische crisis / recessie
Economische crisis: Langere tijd daling van de groei, die onder het gemiddelde is.
Recessie: Aanhoudende afname van de groei of zelfs krimp van het bbp.
economische groei
Recessie
toename productie en stijging bbp
economische groei lager dan vorige periodeen lager dan gemiddeld
Economische groei
Economische krimp
Recessie
stijging van het BBP
Er komt minder belasting binnen
Minder werkloosheid
Minder WW-uitkeringen
Hogere sociale premies en loonbelasting nodig
Verzorgingsstaat
Nederland wordt een verzorgingsstaat genoemd, omdat het een land is waar veel geld wordt besteed aan onderwijs, gezondheidszorg en uitkeringen.
Solidariteitsbeginsel
Leer uit je hoofd!
Banken
Instellingen voor sociale zekerheid
Lagere overheden
Stelsel van Sociale Zekerheid
Sociale Verzekeringen
Sociale Voorzieningen
Volksverzekeringen
Werknemersverzekeringen
Sociaal minimum en sociale voorzieningen
Sociaal minimum -->
minimumbedrag dat je nodig hebt om van te leven.
RIjksbegroting:
overzicht van de verwachte inkomsten en uitgaven van de rijksoverheid voor komend jaar.
De rijksbegroting wordt op Prinjesdag gepresenteerd samen met de miljoenennota. Dit is de
toelichting op de rijksbegroting.
De Tweede en daarna de Eerste kamer moeten de rijksbegroting goedkeuren.
Begrotingstekort
Als de overheid meer uitgaven dan inkomsten verwacht, heeft ze een begrotingstekort.
Tegenovergestelde is een
begrotingsoverschot.
Wanneer er sprake is van een begrotingstekort, heeft de overheid meer begroot dan .
Bij een begrotingsoverschot heeft de overheid meer begroot dan .
Vul de woorden in op de juiste plek.
inkomsten
uitgaven
inkomsten
uitgaven
Begrotingsoverschot
Begrotingstekort
Lenen
Sparen
Rente ontvangen
Rente betalen
Directe / Indirecte belasting
Directe belasting
Indirecte belasting
Andere inkomsten