De bouwstenen van een verhaal
De bouwstenen van een verhaal
Deze slide heeft geen instructies
tijd
ruimte
personage
verteller
expliciet - impliciet
protagonist - antagonist
sfeerscheppend
flashback - flashforward
auctorieel
flat - round
retrospectief - prospectief
belevend - vertellend
symbolisch - sociaal
Deze slide heeft geen instructies
De bouwstenen van een verhaal
verhaalopbouw
thema en motieven
personages
tijd
ruimte
vertelperspectief
spanning
Deze slide heeft geen instructies
VERHAALOPBOUW: VERHAALBEGIN
Je trok de deur van je studentenkamer dicht, gooide de sleutel over je schouder, kocht met je laatste geld een ticket naar het noorden en weg was je. In een valse herinnering keek je aan het einde van de straat nog een keer achterom en zwaaide.
In de Ligusterlaan, op nummer 4, woonden meneer en mevrouw Duffeling. Ze waren er trots op dat ze doodnormaal waren en als er ooit mensen waren geweest van wie je zou denken dat ze nooit bij iets vreemds of geheimzinnigs betrokken zouden raken waren zij het wel, want voor dat soort onzin hadden ze geen tijd.
Meneer Duffeling was directeur van Drillings, een boormachinefabriek. Hij was groot en gezet en had bijna geen nek, maar wel een enorme snor.
Het eerste fragment komt uit 'Wolf'. Het begin is in medias res. We worden in het verhaal gegooid zonder te weten wie 'je' is, wat er vooraf gebeurd is...
Het tweede fragment komt uit 'Harry Potter'. Dit begin is ab ovo. We krijgen een voorstelling van een van de personages, waar hij woont...
Beginfragment 'Wolf'
Beginfragment 'Harry Potter'
Welke verschillen merk je op tussen de twee fragmenten?
Deze slide heeft geen instructies
Lydia is dood. Maar dat weten ze nog niet. Op 3 mei 1977, om halfzeven 's ochtends, weet niemand iets behalve dit onbeduidende feit: Lydia is te laat voor het ontbijt. Zoals altijd heeft haar moeder naast Lydia's schaaltje cornflakes een geslepen potlood en haar natuurkundehuiswerk neergelegd: zes opgaven, gemarkeerd met vinkjes. Terwijl Lydia's vader naar zijn werk rijdt, draait hij de knop naar de zender van WXPK, de Beste Nieuwsbron van Noordwest-Ohio, die wordt verstoord door het gekraak van statische ruis.
fragment uit 'Wat ik nooit eerder heb gezegd' - post rem
Sleepvraag
BEGIN - AB OVO
MIDDEN - IN MEDIAS RES
EINDE - POST REM
fragment je
fragment meneer Duffeling
fragment Lydia
Deze slide heeft geen instructies
VERHAALBEGIN
ab ovo = het begin
in medias res = in het midden
post rem = het einde
VERHAALEINDE
open einde = met vragen
gesloten einde = afgesloten
Deze slide heeft geen instructies
Dit is een voorbeeld van een kaderverhaal. Het kader is het verhaal van de oude Rose die opgebeld wordt omdat ze het wrakstuk van de Titanic aan het onderzoeken zijn. We keren via haar verhaal terug naar de eerste vaart van Titanic.
Dit is een voorbeeld van een cyclisch verhaal. We starten het verhaal met de geboorte van de nieuwe toekomstige koning. Op het einde van dat verhaal is Simba zelf vader geworden en steekt ook hij zijn eerstgeborene in de lucht.
Deze slide heeft geen instructies
SPECIALE VORMEN VAN OPBOUW
cyclisch verhaal = het einde verwijst naar het begin
kaderverhaal = een verhaal in een verhaal
Deze slide heeft geen instructies
THEMA EN MOTIEVEN
thema = Waarover gaat het verhaal?
motief = betekenisvol element in een tekst dat zorgt voor samenhang
abstract motief: emoties, ideeën
leidmotief: concreet element
Deze slide heeft geen instructies
Dit is een trailer van de 'Hunger Games'. De leerlingen kennen het verhaal. Korte inhoud van het verhaal: The Hunger Games speelt zich af in het dystopische Panem, waar het Capitool jaarlijks 24 jongeren verplicht om in een televisiespektakel tegen elkaar te vechten. Katniss Everdeen neemt vrijwillig de plaats in van haar zus en wordt samen met Peeta Mellark naar de arena gestuurd. Ze moeten zien te overleven, maar weigeren uiteindelijk elkaar te doden. Hun verzet tegen het Capitool maakt van Katniss ongewild een symbool van opstand.
Welke abstracte motieven zijn er in 'The hunger games'?
thema's: macht en onderdrukking, verzet, manipulatie door media, geweld, liefde, loyaliteit...
13 reasons why: 13 Reasons Why gaat over Hannah Baker, een tiener die een einde aan haar leven maakt. Na haar dood ontvangt haar klasgenoot Clay Jensen een reeks cassettebandjes waarop Hannah vertelt over de gebeurtenissen en mensen die volgens haar hebben bijgedragen aan haar beslissing. Clay ontdekt zo stap voor stap wat er met Hannah is gebeurd en hoe pesten, roddels, groepsdruk en een gebrek aan hulp haar leven hebben beïnvloed.
Waarover gaat het verhaal? Vat samen in 1 zin.
Een tiener ontdekt na de zelfmoord van een klasgenote via een reeks cassettebandjes welke gebeurtenissen en mensen hebben bijgedragen aan haar beslissing.
Wat is het leidmotief in '13 reasons why'?
cassettes
PERSONAGES - even herhalen
Hoe krijgen we informatie over de personages?
expliciet
impliciet
Welk soort personage is het?
held
antiheld
Wat is de functie van het personage?
protagonist
nevenpersonage: meespeler of tegenspeler
figurant
Deze slide heeft geen instructies
Welke termen horen bij de personages uit Harry Potter?
protagonist
nevenspeler
figurant
antagonist
held
antiheld
Deze slide heeft geen instructies
Hoe krijgen we informatie over Harry Potter?
Harry had nooit gedacht dat hij nog eens iemand zou ontmoeten aan wie hij een grotere hekel had dan aan Dirk, maar dat was voor hij Draco Malfidus leerde kennen.
expliciet
impliciet
Deze slide heeft geen instructies
Een lamp flakkerde en ze zagen Hermelien Griffel, met een roze ochtendjas en een nijdig gezicht.
'Jij!' zei Ron woedend. 'Ga terug naar bed!'
'Het heeft maar weinig gescheeld of ik had het tegen je broer gezegd,' snauwde Hermelien. 'Percy is klassenoudste - die zou er wel een stokje voor hebben gestoken.'
'Vooruit,' zei hij tegen Ron. Hij duwde het portret van de Dikke Dame opzij en klom door het gat.
Hermelien was niet van plan om zich zo gemakkelijk gewonnen te geven. Ze volgde Ron door het gat en siste als een boze gans: 'Geven jullie dan niks om Griffoendor? Jullie denken alleen aan jezelf. Ik wil niet dat Zwadderich de beker wint en door jullie raken we nu vast alle punten kwijt die ik van professor Anderling heb gekregen omdat ik die spreuken wist bij Wisselvloeken.
Deze slide heeft geen instructies
Wat komen we over Hermelien te weten?
Er staat letterlijk in de tekst dat ze boos is, maar uit haar gedrag en wat ze zegt, kunnen we heel veel afleiden. Ze is heel plichtsbewust, wil het goed doen en wil dan ook dat anderen ook de regels volgen. Gehoorzaamheid en volgzaam zijn, vindt ze heel belangrijk.
Hoe krijgen we de meeste informatie over Hermelien?
expliciet
impliciet
Deze slide heeft geen instructies
Leerlingen bekijken de trailer van Barbie. Ze letten in het bijzonder op de twee personages. Barbie wordt op een dag wakker en komt tot het besef dat ze veranderd is (vb. Ze daalt niet meer naar beneden van haar huis, haar voeten zijn plat...). Ze besluit om naar de gewone wereld te gaan op onderzoek. Ken gaat mee met haar maar het wordt al snel duidelijk dat hij niet veranderd is (zie scène met dokter).
Barbie
Ken
Wat kom je te weten over Barbie en Ken?
Barbie:
- woont in Barbieland, leidt het perfecte leven
- zelfverzekerd en perfect
- wordt op een dag wakker met twijfel, stelt zichzelf in vraag
- trekt naar gewone wereld, wordt daar geconfronteerd met realiteit
- seksuele intimidatie, arrestatie.
...
Ken:
- vooral gericht op Barbie, probeert indruk op haar te maken
- minder belangrijke functie dan Barbie
- komt niet zo slim over
- altijd aan het lachen
...
PERSONAGES - de uitwerking
Hoeveel informatie krijg je? Hoe diepgaand is die info?
genuanceerd
ongenuanceerd
Hoe evolueert het personage in het verhaal?
dynamisch
statisch
Deze slide heeft geen instructies
Wat is van toepassing op Barbie?
genuanceerd
ongenuanceerd
statisch
dynamisch
Deze slide heeft geen instructies
Een hoofdpersonage is vaak genuanceerd en dynamisch. Een andere term hiervoor is ...
round character
Figuranten zijn meestal ongenuanceerd en statisch. Een andere term hiervoor is...
Deze slide heeft geen instructies
Sleepvraag
FLAT CHARACTER
ROUND CHARACTER
Mr. Bean
Assepoesters stiefmoeder
Harry Potter
Elza uit Frozen
Deze slide heeft geen instructies
Door de deur, die op een kier was blijven staan, drong het rumoer van buiten tot me door. Ik hoorde gejoel van stemmen, geklepper van paardenhoeven en vanaf Bishopsgate Goods Station klonk de roep van een krantenjongen: 'Oorlog! Oorlog aan Duitsland verklaard Lees de Daily Mail!'
Met een zucht sloot ik Miltons boek. Ik liet mijn vingers over het omslag gaan, maar in plaats van aan de oorlog kon ik alleen maar denken aan wat Martins moeder ooit had gezegd: 'Melk is dikker dan bloed, John.'
fragment uit 'Post voor mevrouw Bromley'
Welke woorden vertellen iets meer over de tijd in het verhaal?
Engeland in oorlog met Duitsland
paardenhoeven
Martin was mijn zoogbroer. Zijn moeder heeft mij anderhalf jaar lang gezoogd. Een dag voor mijn geboorte op 5 oktober 1895 stierf haar eerste kind, een jongen van amper vier weken oud, en als een parasiet heb ik uit haar borsten gretig de melk opgedronken die voor hem bestemd was. Die jongen had de naam Matthew gekregen en ook mij heeft mevrouw Bromley die eerste maanden al dan niet per ongeluk vaak ook zo genoemd.
tweede fragment
Wat is de kalendertijd van de fragmenten? Wees zo specifiek mogelijk.
Eerste Wereldoorlog (1914)
CHRONOLOGIE
VERWIJZING
VERTELDUUR
retrospectief
verteltijd
prospectief
flashforward
vertelde tijd
flashback
Deze slide heeft geen instructies
simultaneïteit
Fragment uit 24 om split screen / simultaneïteit uit te leggen
verschillende gebeurtenissen die tegelijkertijd plaatsvinden, worden ook tegelijkertijd getoond.
in een boek - achtereenvolgende hoofdstukken / fragmenten vaak vanuit een ander perspectief
TIJD
kalendertijd
tijdsverloop
chronologie: FB - FF - simultaneïteit
verwijzingen: prospectief - retrospectief
vertelduur:
verteltijd
vertelde tijd
verteltempo = verhouding verteltijd en vertelde tijd
Deze slide heeft geen instructies
TIJD
verteltempo:
ellips of tijdssprong
versnelling of verdichting
dialoog
vertraging of uitbreiding of retardering
close-up
grammaticale tijd
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het tempo?
Dit is de laatste dag van het leven dat ik me had voorgesteld. Ik werd zoals gewoonlijk twee minuten voor mijn wakker afging wakker, 5 uur 58 en bing: ogen wijdopen, klaar om de dag te begroeten. Ik heb nooit moeite gehad met 's morgens wakker worden. Ik heb van mijn leven nog nooit de snooze-knop gebruikt. Nuchter zijn helpt. Ik drink niet. Discipline helpt ook. Ik ben geboren met een enorme lading discipline, ik zit er praktisch boordevol mee; dat is denk ik de reden dat ik in mijn leven nooit zoveel problemen heb gehad met wie dan ook. Niet met het moederschap, het huwelijk...
close-up
vertraging
dialoog
versnelling
fragment 'Yesteryear' - vertraging (gedachtes)
Wat is het tempo?
'Wat staat er vandaag op het programma, jongens?'
'Nieuwe omheining bouwen voor Sassafras,' zei Stetson met volle mond. 'Mmm,' zei ik. 'Niet niks. Papa helpt vast wel graag.'
'Papa zie dat ik het spijkerpistool kon gebruiken'.
Samuel gaf Stetson een duw, waardoor de lepel met cornflakes uit zijn hand schoot en op de vloer kletterde. 'Ik ben aan de beurt voor het spijkerpistool.'
versnelling
vertraging
dialoog
close-up
fragment 'Yesteryear': dialoog
Wat is het tempo?
En zo werd ik volwassen in een klein plaatsje in de bergen, zonder grootouders en met nauwelijks familie, met een alleenstaande moeder die resoluut alle pogingen afwees van andere vrouwen van de kerk om haar te koppelen, omdat ze technisch gezien al getrouwd was. Overdag werkte ze als secretaresse. 's Avonds haakte ze babytruitjes voor vrouwen in de buurt.
ellips
dialoog
close-up
versnelling
'The yesteryear' - versnelling
Wat is het tempo?
Dit is de hel, peinsde ik kalm terwijl ik de kleverige rode vlekken van mijn gloednieuwe computer boende.
Nee, dit was de hel: vier uur later werd ik wakker toen Reena de kamer binnenstommelde met een jongen.
ellips
versnelling
dialoog
close-up
Deze slide heeft geen instructies
De keuken zelf is net zo eenvoudig als die van mij thuis: een lang houten aanrecht, een grote gietijzeren gootsteen, een stel open planken met grote bussen erop, die ik allemaal open en inspecteer. Van sommige herken ik de inhoud: bloem en vet en aardappels, ingemaakte perziken, kersen en peren. Er zijn ook blikken met zaden en stroop en vreemdkleurige substanties die ik niet thuis kan brengen.
Wat is het tempo?
close-up: de tijd staat stil
RUIMTE
geografische ruimte
sociale ruimte
symbolische ruimte
sfeerscheppende ruimte
versterkend
contrasterend
topos
Deze slide heeft geen instructies
Invuloefening
Lisa woont met haar moeder en twee broers in een klein appartement op de vierde verdieping van een flatgebouw. De muren zijn kaal en in de keuken staat nauwelijks eten. Op school voelt Lisa zich ongemakkelijk wanneer haar klasgenoten vertellen over hun vakantie in Dubai. Na school loopt ze naar het park en gaat ze op haar vaste bankje zitten. Daar voelt ze zich even rustig.
klein appartement, vierde verdieping, flatgebouw, school, park, bankje is een voorbeeld van geografische ruimte
Lisa behoort tot een minder welgestelde klasse, dat zie je bijvoorbeeld aan het gebrek aan eten in huis. Dit is een voorbeeld van sociale ruimte.
Het bankje in het park stelt rust en ontsnapping voor voor Lisa. Dit is een voorbeeld van symbolische ruimte
Deze slide heeft geen instructies
Sleepvraag
topos
versterkende sfeerscheppende ruimte
contrasterende sfeerscheppende ruimte
leerkracht geeft context;
een liefdesverhaal in Parijs
een dropping in een verlaten bos
een begrafenis onder een stralende zon
auctorieel
personeel
belevend
vertellend
hij
ik
in huid personage
staat buiten het verhaal
beperkte kennis
weet alles
op het moment zelf (ik)
vertelt achteraf (ik)
Deze slide heeft geen instructies
'Morgen stappen we op in de straten van Leuven!', galmde het door de megafoon. De studenten van de Leuvense universiteit moeten weten dat de de studenten van de K.U.B. achter hen staan. We vertrekken stipt om twaalf uur met de bussen, hier aan de Vrijheidslaan. We hopen dat jullie er allemaal zijn.'
De grote massa studenten drong door de deur van de universiteitshal naar buiten. De bijeenkomst was afgelopen. In het gedrang trapte Klaas ongewild op de hiel van een meisje voor hem. Het meisje, dat Linde heette en in de tweede bachelor Germaanse zat, draaide zich boos om. Ze wilde zich bukken om haar sandaal te zoeken, maar toen ze in de pretoogjes van Klaas keek, was ze de sandaal plots helemaal vergeten.
'Ik zoek hem wel', zei Klaas verontschuldigend.Toen,de zaal leeggelopen was, haalde hij de sandaal. Hij informeerde of ze morgen mee zou gaan betogen. Ze knikte. 'Ik ook!' zei hij enthousiast. Geen van beiden wist dat deze ontmoeting een verregaande verandering in hun beider leven zou brengen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het vertelperspectief?
auctoriële verteller
personele verteller
belevende verteller
vertellende verteller
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het vertelperspectief?
‘Morgen stappen we op in de straten van Leuven!’, galmde het door de megafoon, ‘De studenten van de Leuvense universiteit moeten weten dat de studenten van de K.U.B. achter hen staan. We vertrekken stipt om twaalf uur met de bussen, hier aan de Vrijheidslaan. We hopen dat jullie er allemaal zijn.’ Bij het horen van deze woorden voelde ik een onverklaarbare drang om mee te gaan naar Leuven. Ik, Linde, 20 jaar, en tweedekanner Germaanse, zou voor de eerste maal gaan betogen. Plots voelde ik hoe iemand hardhandig op mijn voet ging staan. Een beetje boos draaide ik mij om en toen keek ik recht in een paar pretogen. Ik was mijn sandaal helemaal vergeten! ‘Ik zoek hem wel!, zei een jongen verontschuldigend. Toen de zaal leeggelopen was, haalde hij de sandaal en informeerde of ik mee zou gaan betogen. Ik knikte zelfverzekerd. ‘Ik ook!’, zei hij enthousiast. En zo gingen we de volgende dag samen in Leuven betogen.
auctoriële verteller
personele verteller
belevende verteller
vertellende verteller
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het vertelperspectief?
Zal ik je eens vertellen hoe ik Klaas leerde kennen? Het moet een jaar of zes geleden zijn dat ik naar een meeting ging in de universiteitshal van de K.U.B. De praeses had net zijn toespraak beëindigd en ik liep met de massa mee naar buiten. Er trapte iemand op mijn hiel, en toen ik me nogal kwaad omdraaide, keek ik in Klaas’ schitterende ogen. Ik was compleet verloren. Hij blijkbaar ook, want hij hoorde niet eens dat ik hem wat zei. Ja, die meeting heeft een heel andere wending aan ons leven gegeven.
auctoriële verteller
personele verteller
belevende verteller
vertellende verteller
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het vertelperspectief?
Met een stijgend gevoel van opwinding baande Klaas, student pers- en communicatiewetenschappen, zich een weg tussen de groeiende massa studenten. Morgen ga ik mee naar Leuven, dacht hij, zeker van zijn stuk. Uit het enthousiasme om hem heen meende hij te kunnen opmaken dat hij vast niet alleen zou zijn. Plots voelde hij een vreemde hiel onder zijn voeten. Een studente draaide zich een beetje boos naar hem om en hij keek in de mooiste ogen die hij ooit had gezien. Een aangenaam kriebelend gevoel maakte zich van hem meester. Langzaam drong het ook tot hem door dat het meisje iets tegen hem zei.
auctoriële verteller
personele verteller
belevende verteller
vertellende verteller
Deze slide heeft geen instructies
Hoe kan je spanning creëren?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Welke spanningselementen zijn aanwezig? Wees zo concreet mogelijk.
Deze slide heeft geen instructies