Les 5.2.2 Reactiewarmte

Les 5.2 Reactiewarmte


1 / 32
volgende
Slide 1: Slide
newEditorScheikundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 32 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Les 5.2 Reactiewarmte


Planning

  • Herhaling Les 5.2.1 Reactiewarmte

  • Nakijken opgaven 

  • Les 5.2 Reactiewarmte deel 2

  • Maken opgaven

Leerdoelen 5.1

  • 5.2.1 Je kunt de reactiewarmte van een reactie berekenen met behulp van de vormingswarmte.

  • 5.2.2 Je kunt het rendement als percentage van de theoretische opbrengst gebruiken in berekeningen aan energieomzettingen.

Vormingswarmte (Ev)

  • Vormingswarmte (Ev) is de energie die vrijkomt of nodig is bij het vormen van 1 mol van een verbinding uit de elementen.

  • Eenheid: Joule per mol (J mol⁻¹).

  • Vormingswarmte van elementen (niet-ontleedbare stoffen) is per definitie 0 J mol⁻¹.

Vormingswarmte (Ev)

voorbeeld: vorming van NaCl

  • Reactievergelijking: Na(s) + ½ Cl₂(g) → NaCl(s).

  • Ev = −4,11∙10⁵ J mol⁻¹ (negatief, dus exotherm).

  • Exotherme reactie: energie komt vrij, beginstoffen hebben een hoger energieniveau dan de producten.

Vormingswarmte (Ev)

voorbeeld: vorming van NaCl

  • Reactievergelijking: Na(s) + ½ Cl₂(g) → NaCl(s).

  • Ev = −4,11∙10⁵ J mol⁻¹ (negatief, dus exotherm).

  • Exotherme reactie: energie komt vrij, beginstoffen hebben een hoger energieniveau dan de producten.

Omgekeerde reactie: Ontleding van NaCl

  • Reactie: NaCl(s) → Na(s) + ½ Cl₂(g).

  • Endotherme reactie: energie moet worden toegevoegd.

  • Wet van behoud van energie: benodigde energie = vrijgekomen energie bij vorming. Ev = +4,11∙10⁵ J mol⁻¹

vorming van NaCl      ontleding van NaCl


Vormingswarmte (Ev) in binas


  • Binas tabel 57A: vormingswarmten van anorganische stoffen.

  • Binas tabel 57B: vormingswarmten van organische stoffen.

  • Meeste vormingswarmten zijn negatief (exotherm), maar sommige zijn positief (endotherm), zoals: NO₂(g), HI(g), C₂H₄(g). 

Vormingswarmte (Ev) 

Elementen

Elementen en verschillende vormen

  • Elementen bestaan uit één atoomsoort (zie Binas tabel 40A).

  • Vormingswarmte van elementen (niet-ontleedbare stoffen) is per definitie 0 J mol⁻¹.

  • uitzondering!! Sommige elementen hebben verschillende vormen (bijv. koolstof: grafiet en diamant). (voetnoot 57A)

  • C (s) grafiet → C (s) diamant: vereist 0,019∙10⁵ J mol⁻¹ energie.

Vormingswarmte (Ev) 

Fasen

Verschil tussen vloeibaar en gasvormig water (57A)

  • H₂O(l): Ev = −2,86∙10⁵ J mol⁻¹.

  • H₂O(g): Ev = −2,42∙10⁵ J mol⁻¹.

  • Minder energie komt vrij bij de vorming van H₂O(g) dan H₂O(l) → extra energie nodig voor verdamping.

  • Bij berekeningen: let op of water als vloeistof of gas vrijkomt.

Reactiewarmte ΔE berekenen

  •  ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen).


  • Belang van coëfficiënten in de reactievergelijking: Vormingswarmte moet worden vermenigvuldigd met de coëfficiënt uit de reactievergelijking.

  • Voorbeeld: als er 2 H₂O(l) in de vergelijking staat, moet Ev(H₂O(l)) × 2 worden genomen.

Voorbeeldopdracht 1

Bereken de reactiewarmte voor de verbranding van diwaterstofsulfide, H2S(g), in J mol−1. Er komt waterdamp, H2O(g), en zwaveldioxide, SO2(g), vrij. Geef ook aan of de reactie endotherm of exotherm is.

Voorbeeldopdracht 2

Voor een andere manier... bekijk dan voorbeeldopracht 2

Nakijken: 1, 3, 4 en 7 (blz 84)


1

  • a) Vormingswarmte is de energie die nodig is of vrijkomt bij de vorming van één mol stof uit de elementen (niet-ontleedbare stoffen).

  • b) De vormingswarmte gaat over de energie voor de vorming van een stof uit de elementen. Een niet-ontleedbare stof is al een element. Het energieniveau zal daarom niet veranderen en is dus per definitie nul.

  • c) −3,62∙105 J mol−1

  • d) Het is een exotherm proces. Er staat immers een minteken (−) voor de waarde.

1

  • e) Als element wordt witte fosfor gebruikt. De vormingswarmte van rode fosfor is dan niet nul, want de uitgangsstof is witte fosfor.

  • f) Eerst moet de activeringsenergie worden overwonnen voordat de reactie kan plaatsvinden. Deze activeringsenergie zal bij kamertemperatuur niet worden bereikt.

3

  • a) 2 H2(g) + O2(g) → 2 H2O(l)

  • b) De verbranding van waterstofgas is dezelfde reactie als de vormingsreactie van water. Bij kamertemperatuur is water vloeibaar. Vandaar dat de vormingswarmte van vloeibaar water wordt gebruikt. Binas tabel 57A: De vormingswarmte van vloeibaar water is −2,86∙105 J mol−1. Per mol waterstof ontstaat 1 mol water.  Er komt per mol waterstof 2,86∙105 J aan energie vrij.

3c


4a

  • Reactievergelijking: 2 NO2(g) → N2O4(g)

  • ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen)

  • Ev(NO2) = +0,332∙105 J mol−1        (Binas tabel 57A)

  • Ev(N2O4) = +0,111∙105 J mol−1        (Binas tabel 57A)

  • ΔE = (1 ∙ Ev(N2O4)) − (2 ∙ Ev(NO2))

  • ΔE = (1 × +0,111∙105) − (2 × +0,332∙105) = −0,553∙105 J mol−1 N2O4(g)

  • Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Het is dus een exotherme reactie

4b

  • Reactievergelijking: 2 KClO3(s) → 2 KCl(s) + 3 O2(g)

  • Ev(KClO3) = −3,98∙105 J mol−1        (Binas tabel 57A)

  • Ev(KCl) = −4,37∙105 J mol−1              (Binas tabel 57A)

  • Ev(O2) = 0 J mol−1                                 (O2 is een element)

  • ΔE = (2 × −4,37∙105+ 3×0)  − (2 × −3,98∙105) =  −0,78∙105 J per 2 mol KClO3

  • Per mol KClO3 is de reactiewarmte dus: −0,78∙105 : 2= −0,39∙105 J mol−1

  • Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Dus een exotherme reactie.

4c

  • Reactievergelijking: 2 C2H6(g) + 7 O2(g) → 4 CO2(g) + 6 H2O(l)

  • Ev(CO2) = −3,935∙105 J mol−1                (Binas tabel 57A)

  • Ev(H2O) = −2,86∙105 J mol−1                   (Binas tabel 57A)

  • Ev(C2H6) = −0,84∙105 J mol−1              (Binas tabel 57B)

  • Ev(O2) = 0 J mol−1                                       (O2 is een element)

4c (vervolg)

  • Reactievergelijking: 2 C2H6(g) + 7 O2(g) → 4 CO2(g) + 6 H2O(l)

  • ΔE = (4 · Ev(CO2) + 6 · Ev(H2O(l))) − (2 · Ev(C2H6) + 7 · Ev(O2))

  • ΔE = (4 × −3,935∙105 + 6 × −2,86∙105) − (2 × −0,84∙105 + 7 × 0)

  • ΔE = −31,22∙105 J per 2 mol ethaan

  • dus: ΔE = −31,22∙105 : 2= −15,61∙105 J mol−1 ethaan

  • Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Het is dus een exotherme reactie.

4d

  • Reactievergelijking: 8 SO3(g) → S8(s) + 12 O2(g)

  • Ev(S8) = 0 J mol−1                           (S8 is een element)

  • Ev(O2) = 0 J mol−1                            (O2 is een element)

  • Ev(SO3) = −3,96∙105 J mol−1        (Binas tabel 57A)

  • ΔE = (1×0 + 12×0) − (8 × −3,96∙105) = +31,84∙105 J mol−1 S8

  • Het teken voor de reactiewarmte is positief. Het is dus een endotherme reactie.

4e

  • Reactievergelijking: 4 FeO(s) + O2(g) → 2 Fe2O3(s)

  • ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen)

  • Ev(Fe2O3) = −8,24∙105 J mol−1              (Binas tabel 57A)

  • Ev(FeO) = −2,72∙105 J mol−1                   (Binas tabel 57A)

  • Ev(O2) = 0 J mol−1                                      (O2 is een element)

4e (vervolg)

  • Reactievergelijking: 4 FeO(s) + O2(g) → 2 Fe2O3(s)

  • ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen)

  • ΔE = (2 ∙ Ev(Fe2O3)) − (4 ∙ Ev(FeO) + 1 ∙ Ev(O2))

  • ΔE = (2 × −8,24∙105) − (4 × −2,72∙105 + 1 × 0) = −5,60∙105 J per 4 mol FeO

  • dus: ΔE =−5,60∙105: 4 = −1,40∙105 J mol−1 FeO

  • Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Het is dus een exotherme reactie.

7

  • a) C6H12O6(aq) → 2 C2H5OH(aq) + 2 CO2(g)

  • b) Koolstofdioxide door kalkwater leiden waarna het kalkwater troebel (melkachtig) wordt.

7C

  • Reactievergelijking: C6H12O6(aq) → 2 C2H5OH(aq) + 2 CO2(g)

  • Ev(CO2) = −3,935∙105 J mol−1             (Binas tabel 57A)

  • Ev(C2H5OH) = −2,78∙105 J mol−1         (Binas tabel 57B)

  • Ev(C6H12O6) = −12,61∙105 J mol−1      (Binas tabel 57B)

  • ΔE = (2 × −2,78∙105 + 2 × −3,935∙105) − (1 × −12,61∙105) =                                          −0,82∙105 J mol−1 glucose

Leerdoelen 5.1

  • 5.2.1 Je kunt de reactiewarmte van een reactie berekenen met behulp van de vormingswarmte.

  • 5.2.2 Je kunt het rendement als percentage van de theoretische opbrengst gebruiken in berekeningen aan energieomzettingen.

Verbrandingswarmte

  • Verbranding is een reactie van een brandstof met zuurstof.

  • Verbrandingswarmte = reactiewarmte van een verbrandingsreactie.

  • Binas tabel 56: bevat verbrandingswarmten van brandstoffen onder standaardomstandigheden. Voor verbrandingsreacties: reactiewarmte direct af te lezen uit Binas tabel 56.

  • Voor andere reacties: reactiewarmte berekenen met vormingswarmten.

  • Alle verbrandingsreacties zijn exotherm → verbrandingswarmte altijd negatief.

Rendement

  • Theoretische reactiewarmte ≠ praktische energieopbrengst → energieverlies naar omgeving.

  • Rendement (η) geeft aan hoeveel energie nuttig wordt gebruikt.

  • Hoger rendement = efficiënter proces.

  • Energieverlies is vaak in de vorm van niet nuttig te gebruiken warmte

Voorbeeldopdracht

  • Het rendement van een gasturbine die wordt gebruikt om chemische energie uit aardgas om te zetten in elektrische energie, is 38%.

  • De elektriciteitscentrale levert 80 MW (80 MJ s−1) aan elektrische energie.

  • Bereken hoeveel mol aardgas per seconde wordt verbrand. Je mag er bij deze berekening van uitgaan dat aardgas voor 100% uit methaan bestaat.

Maken: 2, 5 en 6 (blz 84)