Les 5.2 Reactiewarmte
Les 5.2 Reactiewarmte
Planning
Herhaling Les 5.2.1 Reactiewarmte
Nakijken opgaven
Les 5.2 Reactiewarmte deel 2
Maken opgaven
Leerdoelen 5.1
5.2.1 Je kunt de reactiewarmte van een reactie berekenen met behulp van de vormingswarmte.
5.2.2 Je kunt het rendement als percentage van de theoretische opbrengst gebruiken in berekeningen aan energieomzettingen.
Vormingswarmte (Ev)
Vormingswarmte (Ev) is de energie die vrijkomt of nodig is bij het vormen van 1 mol van een verbinding uit de elementen.
Eenheid: Joule per mol (J mol⁻¹).
Vormingswarmte van elementen (niet-ontleedbare stoffen) is per definitie 0 J mol⁻¹.
Vormingswarmte (Ev)
voorbeeld: vorming van NaCl
Reactievergelijking: Na(s) + ½ Cl₂(g) → NaCl(s).
Ev = −4,11∙10⁵ J mol⁻¹ (negatief, dus exotherm).
Exotherme reactie: energie komt vrij, beginstoffen hebben een hoger energieniveau dan de producten.
Vormingswarmte (Ev)
voorbeeld: vorming van NaCl
Reactievergelijking: Na(s) + ½ Cl₂(g) → NaCl(s).
Ev = −4,11∙10⁵ J mol⁻¹ (negatief, dus exotherm).
Exotherme reactie: energie komt vrij, beginstoffen hebben een hoger energieniveau dan de producten.
Omgekeerde reactie: Ontleding van NaCl
Reactie: NaCl(s) → Na(s) + ½ Cl₂(g).
Endotherme reactie: energie moet worden toegevoegd.
Wet van behoud van energie: benodigde energie = vrijgekomen energie bij vorming. Ev = +4,11∙10⁵ J mol⁻¹
vorming van NaCl ontleding van NaCl
Vormingswarmte (Ev) in binas
Binas tabel 57A: vormingswarmten van anorganische stoffen.
Binas tabel 57B: vormingswarmten van organische stoffen.
Meeste vormingswarmten zijn negatief (exotherm), maar sommige zijn positief (endotherm), zoals: NO₂(g), HI(g), C₂H₄(g).
Vormingswarmte (Ev)
Elementen
Elementen en verschillende vormen
Elementen bestaan uit één atoomsoort (zie Binas tabel 40A).
Vormingswarmte van elementen (niet-ontleedbare stoffen) is per definitie 0 J mol⁻¹.
uitzondering!! Sommige elementen hebben verschillende vormen (bijv. koolstof: grafiet en diamant). (voetnoot 57A)
C (s) grafiet → C (s) diamant: vereist 0,019∙10⁵ J mol⁻¹ energie.
Vormingswarmte (Ev)
Fasen
Verschil tussen vloeibaar en gasvormig water (57A)
H₂O(l): Ev = −2,86∙10⁵ J mol⁻¹.
H₂O(g): Ev = −2,42∙10⁵ J mol⁻¹.
Minder energie komt vrij bij de vorming van H₂O(g) dan H₂O(l) → extra energie nodig voor verdamping.
Bij berekeningen: let op of water als vloeistof of gas vrijkomt.
Reactiewarmte ΔE berekenen
ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen).
Belang van coëfficiënten in de reactievergelijking: Vormingswarmte moet worden vermenigvuldigd met de coëfficiënt uit de reactievergelijking.
Voorbeeld: als er 2 H₂O(l) in de vergelijking staat, moet Ev(H₂O(l)) × 2 worden genomen.
Voorbeeldopdracht 1
Bereken de reactiewarmte voor de verbranding van diwaterstofsulfide, H2S(g), in J mol−1. Er komt waterdamp, H2O(g), en zwaveldioxide, SO2(g), vrij. Geef ook aan of de reactie endotherm of exotherm is.
Voorbeeldopdracht 2
Voor een andere manier... bekijk dan voorbeeldopracht 2
Nakijken: 1, 3, 4 en 7 (blz 84)
1
a) Vormingswarmte is de energie die nodig is of vrijkomt bij de vorming van één mol stof uit de elementen (niet-ontleedbare stoffen).
b) De vormingswarmte gaat over de energie voor de vorming van een stof uit de elementen. Een niet-ontleedbare stof is al een element. Het energieniveau zal daarom niet veranderen en is dus per definitie nul.
c) −3,62∙105 J mol−1
d) Het is een exotherm proces. Er staat immers een minteken (−) voor de waarde.
1
e) Als element wordt witte fosfor gebruikt. De vormingswarmte van rode fosfor is dan niet nul, want de uitgangsstof is witte fosfor.
f) Eerst moet de activeringsenergie worden overwonnen voordat de reactie kan plaatsvinden. Deze activeringsenergie zal bij kamertemperatuur niet worden bereikt.
3
a) 2 H2(g) + O2(g) → 2 H2O(l)
b) De verbranding van waterstofgas is dezelfde reactie als de vormingsreactie van water. Bij kamertemperatuur is water vloeibaar. Vandaar dat de vormingswarmte van vloeibaar water wordt gebruikt. Binas tabel 57A: De vormingswarmte van vloeibaar water is −2,86∙105 J mol−1. Per mol waterstof ontstaat 1 mol water. Er komt per mol waterstof 2,86∙105 J aan energie vrij.
3c
4a
Reactievergelijking: 2 NO2(g) → N2O4(g)
ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen)
Ev(NO2) = +0,332∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(N2O4) = +0,111∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
ΔE = (1 ∙ Ev(N2O4)) − (2 ∙ Ev(NO2))
ΔE = (1 × +0,111∙105) − (2 × +0,332∙105) = −0,553∙105 J mol−1 N2O4(g)
Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Het is dus een exotherme reactie
4b
Reactievergelijking: 2 KClO3(s) → 2 KCl(s) + 3 O2(g)
Ev(KClO3) = −3,98∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(KCl) = −4,37∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(O2) = 0 J mol−1 (O2 is een element)
ΔE = (2 × −4,37∙105+ 3×0) − (2 × −3,98∙105) = −0,78∙105 J per 2 mol KClO3
Per mol KClO3 is de reactiewarmte dus: −0,78∙105 : 2= −0,39∙105 J mol−1
Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Dus een exotherme reactie.
4c
Reactievergelijking: 2 C2H6(g) + 7 O2(g) → 4 CO2(g) + 6 H2O(l)
Ev(CO2) = −3,935∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(H2O) = −2,86∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(C2H6) = −0,84∙105 J mol−1 (Binas tabel 57B)
Ev(O2) = 0 J mol−1 (O2 is een element)
4c (vervolg)
Reactievergelijking: 2 C2H6(g) + 7 O2(g) → 4 CO2(g) + 6 H2O(l)
ΔE = (4 · Ev(CO2) + 6 · Ev(H2O(l))) − (2 · Ev(C2H6) + 7 · Ev(O2))
ΔE = (4 × −3,935∙105 + 6 × −2,86∙105) − (2 × −0,84∙105 + 7 × 0)
ΔE = −31,22∙105 J per 2 mol ethaan
dus: ΔE = −31,22∙105 : 2= −15,61∙105 J mol−1 ethaan
Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Het is dus een exotherme reactie.
4d
Reactievergelijking: 8 SO3(g) → S8(s) + 12 O2(g)
Ev(S8) = 0 J mol−1 (S8 is een element)
Ev(O2) = 0 J mol−1 (O2 is een element)
Ev(SO3) = −3,96∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
ΔE = (1×0 + 12×0) − (8 × −3,96∙105) = +31,84∙105 J mol−1 S8
Het teken voor de reactiewarmte is positief. Het is dus een endotherme reactie.
4e
Reactievergelijking: 4 FeO(s) + O2(g) → 2 Fe2O3(s)
ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen)
Ev(Fe2O3) = −8,24∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(FeO) = −2,72∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(O2) = 0 J mol−1 (O2 is een element)
4e (vervolg)
Reactievergelijking: 4 FeO(s) + O2(g) → 2 Fe2O3(s)
ΔE = Ev(reactieproducten) − Ev(beginstoffen)
ΔE = (2 ∙ Ev(Fe2O3)) − (4 ∙ Ev(FeO) + 1 ∙ Ev(O2))
ΔE = (2 × −8,24∙105) − (4 × −2,72∙105 + 1 × 0) = −5,60∙105 J per 4 mol FeO
dus: ΔE =−5,60∙105: 4 = −1,40∙105 J mol−1 FeO
Het teken voor de reactiewarmte is negatief. Het is dus een exotherme reactie.
7
a) C6H12O6(aq) → 2 C2H5OH(aq) + 2 CO2(g)
b) Koolstofdioxide door kalkwater leiden waarna het kalkwater troebel (melkachtig) wordt.
7C
Reactievergelijking: C6H12O6(aq) → 2 C2H5OH(aq) + 2 CO2(g)
Ev(CO2) = −3,935∙105 J mol−1 (Binas tabel 57A)
Ev(C2H5OH) = −2,78∙105 J mol−1 (Binas tabel 57B)
Ev(C6H12O6) = −12,61∙105 J mol−1 (Binas tabel 57B)
ΔE = (2 × −2,78∙105 + 2 × −3,935∙105) − (1 × −12,61∙105) = −0,82∙105 J mol−1 glucose
Leerdoelen 5.1
5.2.1 Je kunt de reactiewarmte van een reactie berekenen met behulp van de vormingswarmte.
5.2.2 Je kunt het rendement als percentage van de theoretische opbrengst gebruiken in berekeningen aan energieomzettingen.
Verbrandingswarmte
Verbranding is een reactie van een brandstof met zuurstof.
Verbrandingswarmte = reactiewarmte van een verbrandingsreactie.
Binas tabel 56: bevat verbrandingswarmten van brandstoffen onder standaardomstandigheden. Voor verbrandingsreacties: reactiewarmte direct af te lezen uit Binas tabel 56.
Voor andere reacties: reactiewarmte berekenen met vormingswarmten.
Alle verbrandingsreacties zijn exotherm → verbrandingswarmte altijd negatief.
Rendement
Theoretische reactiewarmte ≠ praktische energieopbrengst → energieverlies naar omgeving.
Rendement (η) geeft aan hoeveel energie nuttig wordt gebruikt.
Hoger rendement = efficiënter proces.
Energieverlies is vaak in de vorm van niet nuttig te gebruiken warmte
Voorbeeldopdracht
Het rendement van een gasturbine die wordt gebruikt om chemische energie uit aardgas om te zetten in elektrische energie, is 38%.
De elektriciteitscentrale levert 80 MW (80 MJ s−1) aan elektrische energie.
Bereken hoeveel mol aardgas per seconde wordt verbrand. Je mag er bij deze berekening van uitgaan dat aardgas voor 100% uit methaan bestaat.
Maken: 2, 5 en 6 (blz 84)