2.3 De kerk valt uiteen
2.3 De kerk valt uiteen
Deze slide heeft geen instructies
Programma
Deze slide heeft geen instructies
Renaissance betekent...
wederopstanding
wedergeboorte
wederontdekking
Wederkeren
Deze slide heeft geen instructies
Onderdeel van de middeleeuwen of de Renaissance?
Renaissance
Middeleeuwen
Deze slide heeft geen instructies
Middeleeuwen of Renaissance?
second
Middeleeuwen
Renaissance
Deze slide heeft geen instructies
Middeleeuwse kunst
Renaissance kunst
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen
Ik kan uitleggen welke kritiek er op de katholieke kerk ontstond
Ik kan uitleggen hoe er een splitsing in de kerk ontstond
Ik kan de belangrijkste verschillen tussen de katholieke en protestantse kerk uitleggen
Ik kan uitleggen hoe de reformatie leidde tot politieke strijd
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Katholieke kerk (1)
Christelijke kerk
Staat onder leiding van de Paus in Rome (vandaar ook wel: Rooms-Katholieke Kerk)
De Paus is het hoofd (de vorst) van het land Vaticaan.
Naast kerken ook kloosters onder bestuur
Deze slide heeft geen instructies
Katholieke kerk (2)
De mis (kerkdienst) en de Bijbel zijn in het Latijn
Er staan beelden in de kerk
Deze beelden (van bijvoorbeeld heiligen) worden soms ook vereerd
Ook relieken (overblijfselen van heiligen) worden vereerd
Deze slide heeft geen instructies
Humanisme (1.2)
Renaissance: filosofen onderzoeken originele teksten uit oudheid
Humanisten stellen mens centraal: Carpe Diem
Uit bijbelonderzoek blijkt dat de kerk zich niet aan de leefregels van Christus hield
Beroemdste humanist: Desiderius Erasmus
Eind 15e eeuw: groeiende kritiek op kerk
Deze slide heeft geen instructies
filmfragment van 3.20 minuten
Een nieuwe Bijbel
Erasmus was katholiek.
Hij vond het belangrijk dat iedereen toegang had tot de Bijbel.
Hij ontdekte dat de Bijbel - rond 1500 - niet helemaal klopte.
Hij verbeterde de Bijbel met behulp van oude / originele teksten.
Deze slide heeft geen instructies
Lees de bron. Welke misstanden ziet Erasmus in de kerk?
Deze slide heeft geen instructies
Misstanden
Tijdens de middeleeuwen werd de kerk steeds machtiger en rijker
Misstanden in de kerk:
1. Rijken konden bisdommen kopen (simonie)
2. Geestelijken hielden zich niet aan celibaat
3. Aflatenhandel: in plaats van vergeving voor je zonde kon je deze afkopen
Met behulp van aflatenhandel kon de Sint-Pieterskerk in Rome worden gebouwd
Deze slide heeft geen instructies
Reformatie
Betekent hervorming
In dit geval hervorming van de katholieke kerk
Begint aan het einde van de middeleeuwen, in de 15e eeuw
Protesteren tegen de macht en rijkdom (o.a. door aflaten) van de katholieke kerk
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Filmfragment duurt 2:58 min.
Luther
1e hervormers: Maarten Luther
In 1517 komt Luther met 95 stellingen (vooral tegen aflaten)
Hij hoopt dat de Paus mee wil denken en de Kerk zal hervormen
Luther wordt echter door de Paus en Keizer Karel V in de ban gedaan/ vogelvrij verklaard (1521)
Deze slide heeft geen instructies
Waarom heeft Luther wel succes?
Door de uitvinding van de boekdrukkunst kunnen de teksten van Luther snel worden gekopieerd en verspreid (in het DUITS!)
Luther wordt gesteund én beschermd door machtige Duitse vorsten.
De ideeën (van eenvoud en soberheid) spreken veel arme gelovigen aan.
Veel gelovigen zijn het niet eens met de aflaten: Luther durft er iets van te zeggen.
Deze slide heeft geen instructies
Protestantse kerk
Christelijke kerk
Er is geen duidelijke leider
De mis (kerkdienst) en de Bijbel zijn in de volkstaal
Geen beelden en/of verering van heiligen en relieken (is afleiding)
Deze slide heeft geen instructies
Calvijn
De protestant Johannes Calvijn is veel strenger dan Luther:
1. Priesters moeten kerk regeren, niet vorsten
2. Predestinatie: god heeft al vantevoren bepaald of je in paradijs of hel terecht komt
In de Nederlanden is men voornamelijk Calvinistisch
De landsheer is echter Spaans katholiek...
(Meer hierover in periode 2)
Deze slide heeft geen instructies
Maarten Luther (1483-1546)
Duitse monnink die grote moeite had met de aflaten en levensstijl van de geestelijken.
Veel aanhangers in Duitsland.
Johannes Calvijn (1509-1564)
Frans/Zwitserse hervormer die vond dat beelden niet in de Kerk thuishoorden.
Veel aanhangers in Nederland
Deze slide heeft geen instructies
Hoewel er grote en kleine verschillen zijn...
...horen beide kerken bij de christelijke godsdienst
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen van de reformatie
Splitsing in de christelijke kerk (1517): ontstaan van de protestantse kerken naast de katholieke Kerk
Koningen van Engeland, Zweden en Denemarken verplichten hun land protestants te worden.
Godsdiensoorlog van Karel V in het Duitse Rijk.
Godsdienstoorlog in Frankrijk tussen katholieke koning (en adel) en de Franse calvinisten.
Vervolging van protestanten ("ketters") door de inquisitie.
Deze slide heeft geen instructies
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Verering van heiligen
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Deze slide heeft geen instructies
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Sobere handelingen
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Deze slide heeft geen instructies
Protestantse kerk of Katholieke kerk? Verering van relieken
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Deze slide heeft geen instructies
Protestantse kerk of Katholieke kerk? De Paus is de leider
Protestantse kerk
Katholieke kerk
Deze slide heeft geen instructies
Welke van de stellingen is juist? 1 Toen Luther zijn stellingen bedacht wilde hij een nieuwe kerk beginnen. 2 De Paus wilde wel met Luther praten over zijn ideeën.
Alleen 1 is juist
Alleen 2 is juist
Beide zijn juist
Beide zijn onjuist
Deze slide heeft geen instructies
Maarten Luther is het niet eens met de grote rijkdommen van de Kerk en de geestelijken. Op welke manier kwam de Kerk aan haar rijkdommen?
Mensen kochten hun zonden af met een aflaat.
Mensen handelden met de Kerk.
De Kerk veroverde rijke gebieden.
Mensen hadden medelijden met Kerk en gaven geld.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de kritiek op de kerk van
Luther en Erasmus?
± 1469 - 1536
Al die regeltjes die niks met geloof te maken hebben!
Priesters geven helemaal niet het goede voorbeeld.
Er gaat teveel geld naar pracht en praal.
De kerk maakt misbruik van de macht.
Deze slide heeft geen instructies