zelfstandig koppel hulpwerkwoord paragraaf 6 les 6

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

Plattegrond h2b

Plattegrond h2c

Programma

• Huiswerk nakijken (lezen en formuleren)

• Korte herhaling: persoonsvorm en werkwoordelijk gezegde

• Leerdoelen

• Uitleg zww, kww en hww

• Samen oefenen

• Boek: opdrachten 1 t/m 4

• Afsluiting / check

Leerdoelen

Aan het einde van deze les kun je:

• een zelfstandig werkwoord herkennen;

• een koppelwerkwoord herkennen;

• een hulpwerkwoord herkennen;

• uitleggen waarom een werkwoord een zww, kww of hww is;

• in een zin het belangrijkste werkwoord bepalen.

§ 6 Zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord

Grammatica – werkwoorden

Nieuw Nederlands 2 h/v

Vandaag leer je het verschil tussen een zelfstandig werkwoord (zww), een koppelwerkwoord (kww) en een hulpwerkwoord (hww).

Eerst even ophalen

Wat weet je nog?

1. Wat is de persoonsvorm?

2. Hoe vind je de persoonsvorm?

3. Welke werkwoorden staan in deze zin?

De leerlingen hebben hard gewerkt.

Pv: hebben

werkwoorden: hebben gewerkt

Zelfstandig werkwoord (zww)

Een zelfstandig werkwoord heeft een duidelijke betekenis.

Het vertelt wat iemand of iets doet of wat er gebeurt.

Voorbeelden:

• Ik fiets naar school.

• De hond blaft.

• Sara leest een boek.

Staan er meer werkwoorden in de zin? Dan is het zww meestal het werkwoord met de belangrijkste betekenis.

Vraag jezelf af:

Wat gebeurt er?

Wat doet iemand?

Koppelwerkwoord (kww)

Een koppelwerkwoord koppelt het onderwerp aan een eigenschap of toestand.

Veelgebruikte koppelwerkwoorden:

zijn – worden – blijven – blijken – lijken – schijnen

Voorbeelden:

• De soep is warm.

• Amir wordt boos.

• Zij blijft rustig.

Let op: deze werkwoorden zijn niet altijd een koppelwerkwoord.

Koppelt het werkwoord het onderwerp aan een eigenschap?

Dan heb je vaak een kww.

Hulpwerkwoord (hww)

Een hulpwerkwoord helpt een ander werkwoord.

Het heeft in de zin niet de belangrijkste betekenis.

Voorbeelden:

• Ik heb mijn huiswerk gemaakt.

• Wij zullen morgen vertrekken.

• Zij kan goed zingen.

heb, zullen en kan helpen het belangrijkste werkwoord.

Staan er meerdere werkwoorden?

Zoek eerst het werkwoord met de belangrijkste betekenis.

Zww, kww of hww?

1. De kinderen spelen buiten. → spelen = zww

2. Mijn broer is ziek. → is = kww

3. Wij hebben lang gewacht. → hebben = hww, gewacht = zww

4. Noor wordt later dierenarts. → wordt = kww

5. Ik kan die som oplossen. → kan = hww, oplossen = zww

Denk steeds: welk werkwoord draagt de belangrijkste betekenis?

Jij aan zet

Bepaal bij het onderstreepte werkwoord: zww, kww of hww.

1. De baby slaapt eindelijk.

2. Mijn jas is nat.

3. We hebben de wedstrijd gewonnen.

4. De lucht wordt donker.

5. Zij wil later reizen.

Aan het werk – boek

Maak § 6 Zelfstandig, koppel- en hulpwerkwoord:

Opdracht 1

Waar / niet waar.

Opdracht 2

Bepaal bij de omcirkelde werkwoorden: zww of kww.

Opdracht 3

Maak zelf zinnen met schijnen, worden en blijven.

Opdracht 4

Tekst ‘Pijpenstelen’: benoem de onderstreepte werkwoorden.

Stappenplan

1. Zoek alle werkwoorden in de zin.

2. Bepaal welk werkwoord de belangrijkste betekenis heeft.

3. Duidelijke handeling/gebeurtenis? → zww

4. Koppeling met eigenschap of toestand? → kww

5. Helpt het een ander werkwoord? → hww

Let op: één werkwoord kan in verschillende zinnen een andere functie hebben.

Wat heb je deze les geleerd?

Ik kan:

✓ zelfstandige werkwoorden herkennen;

✓ koppelwerkwoorden herkennen;

✓ hulpwerkwoorden herkennen;

✓ uitleggen waarom een werkwoord een zww, kww of hww is.

Exit-ticket:

Wat is het verschil tussen een zelfstandig werkwoord en een hulpwerkwoord? Geef bij allebei één voorbeeld.