3.1 IJs, Water en Waterdamp
3.1 IJs, Water en Waterdamp
Moleculen en atoomen
Moleculen en atomen
Bekende moleculen:
H2O
CO2
O2
CH4
NH3
Molecuulmodel
Een model is een hulpmiddel
Je ziet een molecuul als een bolletje.
Uitgangspunten molecuulmodel:
Elke stof bestaat uit kleine deeltjes: moleculen.
Elke stof heeft zijn eigen soort moleculen.
Moleculen van één stof zijn aan elkaar gelijk.
Moleculen zijn altijd in beweging en trekken elkaar aan.
Herhaling
Wat is het verschil tussen moleculen en atomen?
https://schooltv.nl/video/clipphanger-wat-is-het-verschil-tussen-moleculen-en-atomen/#q=molecuul
§3.1 - IJs, Water en waterdamp
Deze les:
- Neerslag
- Fasen
- Deeltjesmodel
- Kristallen
Vast, vloeibaar en gasvormig
Water kan, net als veel andere stoffen, voorkomen in drie toestanden:
• als vaste stof: ijs;
• als vloeistof: (vloeibaar) water;
• als gas: waterdamp.
Deze drie toestanden worden ook wel fasen genoemd.
3.1 IJs, water, waterdamp
Er zijn drie toestanden waarin je stoffen tegen kunt komen. Ander woord: FASE
onder normale omstandigheden
3.1 IJs, water, waterdamp
Er zijn drie toestanden waarin je stoffen tegen kunt komen. Ander woord: FASE
onder normale omstandigheden
Powerpoint
3.1 IJs, water, waterdamp
Soorten neerslag
ijzel
Nevel
Nevel
In de lucht die je uitademt, zit veel waterdamp. Die kun je niet zien.
Bij koud weer kan de waterdamp in je adem overgaan in kleine waterdruppeltjes.
Je ziet dan een klein nevelwolkje voor je mond verschijnen
3.1 IJs, water, waterdamp
stoom
waterdamp is niet zichtbaar.
Als waterdamp afkoelt en in vloeistof (druppels) verandert dan zie je het.
3.1 IJs, water, waterdamp
Dauw
Als de voorwerpen afkoelen omdat ze hun warmte uitstralen dan condenseert de waterdamp in de lucht tot druppeltjes.
Dauw ontstaat het gemakkelijkst op voorwerpen zoals gras, bladeren, relingen, autodaken en bruggen.
3.1 IJs, water, waterdamp
Rijp
Rijp is een wit laagje bevroren water op voorwerpen en op planten.
Rijp ontstaat 's nachts als voorwerpen snel kouder worden. De waterdamp op de voorwerpen bevriest dan. Het worden dan kleine ijskristallen.
3.1 IJs, water, waterdamp
Rijp bestaat uit allemaal kleine ijskristallen
Vaste stof
In een vaste stof hebben alle moleculen een eigen, vaste plaats (figuur 3a).
Een blok ijs heeft daardoor niet alleen een vast volume, maar ook een vaste vorm.
Vloeistof
In een vloeistof hebben de moleculen geen vaste plaats. Ze bewegen voortdurend in alle richtingen
langs elkaar heen (figuur 3b).
De moleculen blijven zo dicht mogelijk bij elkaar.
Gas
In een gas bewegen de moleculen los van elkaar. Ze verspreiden zich meteen over de ruimte waar het
gas in zit (figuur 3c).
Een gas zoals waterdamp heeft daardoor geen vaste vorm en ook geen vast volume.
Sneeuw bestaat uit ijskristallen. Alle kristallen hebben een zeshoekige structuur.
Deze kristalstructuur is kenmerkend voor sneeuw.
Elke vaste stof heeft een kenmerkende kristalstructuur.
3.1 IJs, water, waterdamp
Kristallen kunnen heel klein zijn, maar ook centimeters groot.
En in sommige gevallen wel meters hoog.
3.1 IJs, water, waterdamp
3.1 Kristalrooster
Omdat de atomen afwisselend gelijk zijn, kunnen ze op een regelmatige manier ‘gestapeld’ worden.
Zo ontstaat een kristalrooster waarin elk atoom een vaste plaats heeft en zo een molecuul vormt.
Sleep de fase naar de juiste afbeelding van het deeltjesmodel
Vloeibaar
Gas
Vast
Vast
Vloeibaar
Gas
Zeewater
Waterdamp
Rijp
Mist
Wolk
Stoom
IJsklontje
IJzel
Welke van de volgende vormen van water is vloeibaar?
Dauw
Sneeuw
Stoom
Wolk
Welke soort van neerslag is dit?
Dauw
Rijp
IJzel
Welke uitspraak is juist?
een atoom is opgebouwd uit een of meer moleculen.
een molecuul is bij alle stoffen ongeveer even groot.
een molecuul is een bouwsteen van een atoom.
een molecuul is opgebouwd uit een of meer atomen.
Uit hoeveel hoeken bestaat een kristalstructuur altijd?
Huiswerk voor de volgende les:
Maken §3.1 opdracht 1 t/m 8 blz 83 t/m 85
PLUS: DE dichtheid van ijs en water
De meeste stoffen krimpen als ze vast worden. Daardoor wordt het volume kleiner en de dichtheid groter.
Als water vast wordt, dan wordt het volume groter.
De dichtheid wordt kleiner, ijs drijft daardoor op water.
3.1 IJs, water, waterdamp
3.1 IJs, water, waterdamp
VWO
PLUS: Cohesie en adhesie
Het molecuulmodel
Elke stof bestaat uit moleculen
Elke stof zijn eigen soort moleculen
Moleculen bewegen altijd
Hoe hoger de temperatuur hoe snelle moleculen bewegen
Moleculen trekken elkaar aan
Er zit niets tussen de moleculen