verwijswoorden
verwijswoorden
Het meisje ... daar fietst, ken ik al 10 jaar.
dat
die
wat
wie
Dat is iets ... ik echt niet eerder wist.
dat
die
wat
De auto ... ik naar Duitsland reed.
De vriend ... ik altijd kan vertrouwen.
Het mooiste ... ik ooit gezien heb, is Amsterdam.
Ik doe nu de studie rechten ... me wel verbaast.
waarmee
wat
wat
op wie
startticket
Welk lidwoord hoort altijd bij onzijdige woorden?
De universiteit en haar of zijn studenten?
Waarom is Ajax onzijdig?
de-woorden en het-woorden
de-woorden zijn mannelijk of vrouwelijk
het-woorden zijn onzijdig
mannelijk, vrouwelijk, onzijdig
Er zijn
mannelijke (m), vrouwelijke(v) en onzijdige (o) woorden.
Veel vrouwelijke woorden mogen ook mannelijk gebruikt worden: m(v).
Het geslacht van een woord vind je in het woordenboek.
persoonlijke voornaamwoorden
De directeur is gestopt met vapen, maar hij is begonnen met roken.
De radio staat te hard. Dat staat hij wel vaker.
De vereniging bestaat honderd jaar. Zij is een van de oudste van Nederland.
Het kindje is niet warm gekleed. Het heeft het vast koud.
bezittelijke voornaamwoorden
De stad en zijn inwoners.
De stad en haar inwoners
Ajax en zijn vertrokken supporters.
De vereniging en haar leden.
.
mannelijke woorden
Mannelijke woorden zijn de-woorden.
Mannelijke verwijswoorden zijn: hij, hem en zijn.
– Mijn klassieke radio (m) deed het niet meer, maar gelukkig kon hij gerepareerd worden
vrouwelijke woorden
Ook vrouwelijke woorden zijn de-woorden.
Vrouwelijke verwijswoorden zijn: zij, ze en haar
– De wijkvereniging (v) vroeg haar leden toestemming voor een contributieverhoging.
vrouwelijk vervolg
Aan sommige woorden kun je zien dat ze vrouwelijk zijn
vrouwelijke personen en dieren:
de stewardess, de wolvin; ook: het meisje, het zusje, het wijfje
de-woorden op de volgende uitgangen zijn vrouwelijk:
-heid (minderheid)
-nis (geschiedenis)
-ing (beweging)
-schap (vriendschap)
-te (gewoonte)
-de (waarde)
-ie (politie)
-ij (tovenarij)
-iek (politiek)
-theek (bibliotheek)
-teit (universiteit)
-uur (natuur)
-st (komst, opbrengst, vangst [persoonsvorm + st])
onzijdige woorden
Onzijdige woorden zijn het-woorden.
Met het en zijn verwijs je naar onzijdige woorden.
Onzijdig zijn: namen van landen, provincies, steden en clubs en ook verkleinwoorden.
Naarden (o) is blij met zijn vestingwerken, die tot de mooiste van Nederland behoren.
maken
verwijzen leerroute A
Die of dat; deze of dit?
Verwijs naar
de-woorden met die en deze
en naar het-woorden met dat en dit:
– Christo, de Bulgaarse kunstenaar
die gebouwen inpakte, woonde na 1964 in de VS.
– Waarschijnlijk was de Pont Neuf in Parijs het bekendste object
dat hij onder handen nam.
hen/hun
hen
Gebruik hen wanneer het verwijswoord lijdend voorwerp (lv) is:
– Nadat de ministers beëdigd zijn, kan het publiek hen (lv) op het bordes bewonderen.
Gebruik hen na een voorzetsel (vz).
– De schaatsers vlogen naar Pyeongchang en veel fans reisden met (vz) hen mee.
hun
Gebruik hun als het meewerkend voorwerp (mv) is en er geen voorzetsel voor staat.
– De Oranjeleeuwinnen werden kampioen en de koning gaf hun (mv) een onderscheiding.
- De Oranjeleeuwinnen werden kampioen en de koning gaf aan hen een onderscheiding.
Gebruik hun nooit als onderwerp!
– Waarom moeten wij de tekst schrijven, terwijl zij (niet: hun!) hem mogen typen?
enkelvoudige begrippen
Verwijs naar een enkelvoudig begrip dat een verzameling personen omvat (de bevolking, de gemeenteraad, de politie) niet met het meervoudige ze, hen en hun, maar met een enkelvoudig verwijswoord. (zij, hij, hem, haar)
– Bij de verkiezingen kan de bevolking van Zimbabwe haar (niet: hun!) stem laten horen.
Dat of wat?
DAT
als je verwijst naar een het-woord:
– De regeringspartijen wilden het voorstel dat de oppositie deed, niet overnemen.
WAT
een overtreffende trap (het leukste, het duurste, het grappigste)
een onbepaald voornaamwoord (alles, iets, niets, het enige):
– Deze president kan waarschijnlijk niets wat hij beloofd heeft, realiseren.
een hele zin of een deel van een zin:
Veel mensen investeren in bitcoins, wat de banken ernstige zorgen baart.
– In de zomervakantie heeft de directeur per fiets de Mont Ventoux beklommen, wat een knappe prestatie is.
WIE of WAAR
Gebruik bij personen voorzetsel + wie:
– De producent aan wie het toneelstuk was opgedragen, voelde zich zeer vereerd.
Gebruik bij zaken (dingen) waar + voorzetsel:
– Het voorval waaraan de spreker de jubilaris herinnerde, was de laatste helaas vergeten.
uitleg in video
maken
verwijzen leerroute A
exitticket
De vereniging heeft zijn leden een brief gestuurd. Waarom is deze zin fout?
Namen van landen, steden, clubs zijn altijd mannelijk, vrouwelijk of onzijdig
Aan hun kun je beter geen geheim vertellen. Goed of fout?
startticket
1 Hun is meewerkend voorwerp of bezittelijk voornaamwoord. Waar of niet waar?
2 Wat gebruik je na woorden als: alles, niets en iets. Waar of niet waar?
3 Welke zin is goed a of b?
a)Het meisje waarop hij verliefd is.
b)Het meisje op wie hij verliefd is.