Wie heeft de macht? Ontwerp je eigen systeem!
Wie heeft de macht? Ontwerp je eigen systeem!
Wat heb je in de vorige les ontdekt over systemen en regels?
Leerdoel van vandaag
Ik kan samen met anderen een eigen systeem ontwerpen en in een scène laten zien hoe regels en rollen daarin werken, en uitleggen wat dit zegt over macht en gedrag.
Succescriteria
Je systeem heeft duidelijke regels, rollen en een doel.
Je scène laat zien hoe macht werkt.
Er is een twist: een regel verandert of iemand doorbreekt het systeem.
Programma vandaag
1. Activeren voorkennis (5 min)
2. Doel & Succescriteria (5 min)
3. Inspirerend voorbeeld (10 min) → Aquí no paga nadie (video)
4. Warming-up (10 min) → Supermarktregels
5. Spelopdracht (10 min) → De Regelketting 6. Maakopdracht (20 min) → Ontwerp je eigen systeem
7. Presentatie & Reflectie (10 min)
Portfolio: Foto + Reflectie
Inspirerend voorbeeld: Aquí no paga nadie
Een toneelstuk van Dario Fo: Consumenten in een supermarkt besluiten opeens niet te betalen.
Dit doorbreekt het economische systeem en roept vragen op over regels en macht.
Mini-analyse
Welke regels gelden in dit systeem?
Wie heeft macht? Hoe verandert dat?
Wat gebeurt er als regels worden overtreden?
minute
second
Warming-up
Oefening: Supermarktchaos
Zet stoelen en tafels alsof het een winkel is.
Er zijn 3 regels (bijv. “Je mag niet praten”, “Je moet alles netjes terugleggen”, “Je mag niet rennen”).
Beweeg door de ruimte als klanten.
Twist: Eén leerling breekt een regel → observeer hoe de groep reageert.
Reflectie: Hoe voelt het als iemand regels breekt? Wie grijpt in?
Spelopdracht: Regelketting
Start met één eenvoudige regel (bijv. “Je mag alleen bewegen als je een product vasthoudt”).
Elke 30 seconden wordt er een nieuwe regel toegeboegd (bijv. “Je mag niet praten”, “Je moet alles terugleggen voordat je beweegt”).
De groep speelt door terwijl regels zich opstapelen → het systeem wordt steeds complexer.
één leerling breekt bewust een regel → hoe reageert de groep?
Maakopdracht
Ontwerp een systeem dat niet bestaat, maar zou kunnen bestaan.
Maak er een scène van waarin de regels zichtbaar zijn en iemand ze doorbreekt.
Maakopdracht - Ontwerp een systeem dat niet bestaat, maar zou kunnen bestaan. Maak er een scène van waarin de regels zichtbaar zijn en iemand ze doorbreekt.
Vorm een groep – 3–4 personen
Kies een context – iets dat jullie inspireert
Ontwerp regels – bedenk 3 unieke regels
Verdeel rollen – wie speelt welke rol?
Bepaal doel – wat wil jullie systeem bereiken?
Maak een tableau – stilstaand beeld als startpunt
Speel een scène + twist – verander een regel of rol en laat zien hoe alles verandert
Presentatie: systemen en twists
Presenteer jullie systeem mét twist (veranderde regel of rol).
Vragen aan publiek:
Wie had macht en waarom?
Wat gebeurde toen regels veranderden?
Wat herken je in echte systemen?
Portfolio-opdracht
Foto van tableau + reflectie: “Wat heb ik geleerd over systemen en mijn rol daarin?”
Afronding en vooruitblik
Bedenk alvast: in welke systemen in het echte leven zie jij vergelijkbare machtsverhoudingen en regels terug?
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.