STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
1
STEDENBOUW
Bob Willemsen
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
1
STEDENBOUW
Bob Willemsen
Stedenbouw - RO
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
2
VOORAF:
De wetgeving en regels met betrekking tot Ruimtelijke Ordening en Stedenbouw veranderen continue en doorlopend. Daarom werd er geopteerd in deze cursus de geldende wetgeving bij opmaak op te maken.
MAAR gezien het sterk veranderlijke karakter van de wetgeving moeten de studenten deze cursus zien als kennismaking met alle begrippen ten tijde van de opmaak van deze cursus. Tijdens de les zullen desgevallend ook de wijzigingen mee doorgenomen worden.
Voor het examen gaan we uit van de begrippen, definities en documenten zoals deze in de cursus vermeld worden. Ook indien de wetging ondertussen zou gewijzigd zijn blijft de cursus voor het examen de “bijbel” die als beoordelingsbasis zal gelden.
Het is namelijk de bedoeling de studenten de basis aan te reiken. Bij toepassing in het werkveld adviseren wij de op dat moment geldende wetgeving na te kijken op o.a. onderstaande website maar ook zeker navraag te doen bij de gemeente en eventueel bij een deskundige advocaat.
www.Omgeving.vlaanderen.be
https://omgevingsloketvlaanderen.be & https://omgevingsloketpubliek.omgeving.vlaanderen.be/?omgeving
https://navigator.emis.vito.be/homepage
https://www.vlaanderen.be/bouwen-wonen-en-energie
Stedenbouw - RO
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
3
Ruimtelijke ordening/planning/planologie: het handelen van de overheid omtrent onze vestigingspatronen door het opmaken van plannen, het maken van voorschriften, het nemen van maatregelen, het uitvoeren van werken…
de juridische benadering, sterk gericht op 'wat mag' en 'wat niet mag’
(dit is 'ruimtelijke ordening' in de strikte zin van het woord)
is een planning die het samenbrengen van de facetten van het beleid op het vlak van de ruimtelijke kwaliteiten beoogt
= plannen van structuren, wat het beeld van een stad of gebied oplevert
= structureren van de planning, levert een draagvlak op
Wat is Ruimtelijke planning? => filmpje
Stedenbouw - RO
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
4
Stedenbouw - RO
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
5
Stedenbouw: het proces dat zich dagelijks in de ruimte rondom ons afspeelt,
RUIMTELIJKE ORDENING wordt beschouwd als de MACRO-dimensie
de collectieve dimensie van het overheidsoptreden inzake de ruimte,
met name de planning en planologie, de creatie en opvolging van het “kader”
STEDENBOUW wordt beschouwd als de MICRO-dimensie
de individuele toepassing van de diverse plannen, een proces dat zich dagelijks
rondom ons afspeelt
BEKIJK OEFENING VERGUNNINGEN RO 1 OP CANVAS
PROBEER ALLES OP TE LOSSEN
Oefening 1
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
6
Stedenbouw- omgevingsvergunning
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
7
Om te starten alvast enkele Stedenbouwkundige Begrippen:
Voor-, zij-, achtertuin
Rooilijn
Bouwlijn
Geacht vergund te zijn
VOOR-, ZIJ-, ACHTERTUIN?
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
8
Rooilijn
Bouwlijn
Rooilijn
= de lijn die de grens aangeeft tussen de openbare weg en jouw eigendom
FOUTEN KUNNEN DUUR ZIJN!!
Bouwlijn
= de grens die aangeeft van waaraf je mag beginnen te bouwen
VOOR-, ZIJ-, ACHTERTUIN?
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
9
VOOR-, ZIJ-, ACHTERTUIN?
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
10
Gewijzigde definities VRIJSTELLINGENBESLUIT – 1 maart 2026:
5° industriegebied in de ruime zin: elk gebied, bestemd voor industrie en bedrijvigheid, ook als het onderworpen is aan bijzondere voorwaarden;
(“ambacht” werd vervangen door “bedrijvigheid”)
11° voorgevel: elke gevel of alle gevels gericht op de voorliggende weg of wegen, met uitzondering van garagewegen of voetwegen, en met inbegrip van insprongen van deze gevels;
(toevoeging van “of wegen” en dat insprongen deel uitmaken van de voorgevel)
13° voorgevellijn: de lijn die gevormd wordt door de voorgevel of voorgevels door te trekken tot op de zijgrenzen van het goed;
(toegevoegd: “of voorgevellijnen” voor duidelijkheid bij hoekpercelen)
15° zijgevel: een gevel die niet gericht is op een voorliggende weg en die zich bevindt aan de zijkant van het hoofdgebouw;
(verduidelijking dat een zijgevel nooit naar een voorliggende weg gericht is)
Oefening 2: VOOR-, ZIJ-, ACHTERTUIN?
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
11
OPLOSSING OEFENING 2 RO OP CANVAS
Oefening 2: VOOR-, ZIJ-, ACHTERTUIN?
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
12
Vergund geacht - “vermoeden van vergunning”
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
13
Welke situatie?
Voor oude, reeds lang bestaande gebouwen en constructies is het vaak moeilijk om de vergunningstoestand te achterhalen. Om die reden voorziet de wetgeving in ‘een vermoeden van vergunning’ dat onder bepaalde voorwaarden kan worden vastgesteld. Hoewel voor deze constructies nooit een stedenbouwkundige vergunning werd bekomen, worden de constructies van rechtswege geacht te zijn vergund wanneer aan volgende voorwaarden is voldaan.
Wanneer is er sprake van een vermoeden van vergunning?
Er bestaan twee soorten vermoedens van vergunning:
een onweerlegbaar vermoeden van vergunning;
een weerlegbaar vermoeden van vergunning:
Vergund geacht - “vermoeden van vergunning”
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
14
een onweerlegbaar vermoeden van vergunning: constructies waarvan kan worden aangetoond dat ze werden opgericht vóór 22 april 1962 genieten het onweerlegbaar vermoeden van vergunning.
2) een weerlegbaar vermoeden van vergunning:
constructies waarvan kan worden aangetoond dat ze werden opgericht in de periode vanaf 22 april 1962 en vóór de eerste inwerkingtreding vh gewestplan van de betrokken provincie (9/11/1979 gewestplan Antwerpen) genieten het weerlegbaar vermoeden van vergunning. Het vermoeden kan dus weerlegd worden, maar het enige geldige tegenbewijs is een proces-verbaal of een niet-anoniem bezwaarschrift, telkens opgesteld binnen een termijn van 5 jaar na het optrekken of plaatsen van de constructie.
De toepassing van het vermoeden van vergunning is dus afhankelijk van de datum waarop het gebouw of de constructie werd opgericht.
Vergund geacht - “vermoeden van vergunning”
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
15
Wie moet het bewijs leveren?
De bewijslast voor een vermoeden van vergunning ligt bij diegene die zich op het vermoeden van vergunning wenst te beroepen.
Wat geldt als bewijs?
Kadastrale uittreksels of plannen
Foto’s
Postkaarten
Facturen
Notariële aktes
Getuigenverklaringen: met minstens vermelding van volledige naam, adres en telefoonnummer (en bij
voorkeur ook e-mailadres)
Let wel: uit deze bewijzen moet blijken dat de constructie in zijn huidige bestaande vorm nog steeds als “vergund geacht” kan worden beschouwd.
Vergund geacht - “vermoeden van vergunning”
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
16
Voorbeeld:
Als de eigenaar kan aantonen dat het pand met 7 studio’s gebouwd werd vóór 22/04/1962
dit pand zal door toepassing van de codex ten alle tijde geacht vergund te zijn.
Indien het pand gebouwd werd tussen 22/04/1962 de inwerkingtreding van het gewestplan:
Als de eigenaar zich op het vermoeden van vergund zijn wil beroepen voor een
pand met 7 studio’s, volstaat het niet dat hij kan aantonen dat het pand in de geviseerde periode werd gebouwd, maar ook dat het in de geviseerde periode reeds 7 studio’s bevatte.
Stedenbouw- omgevingsvergunning
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
17
1. Vergunningsplichtige werken
2. Afwijkingen
2.1 Afwijkingen van de vergunningsplicht - Vrijstellingen
2.2 Meldingsplichtige werken - Specialeke
2.3 Afwijkingen – Zorg
2.4 – 2.5 Afwijkingen – Lokale – Codex
3 – 4 Omgevingsvergunning – procedure
5 – 6 Beroep – Uitvoering
7 – 8 Zonevreemd - Handhaving
Stedenbouw- omgevingsvergunning
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
18
1. Vergunningsplichtige werken:
1° De eigenlijke bouwwerken
2° Voor Ontbossen percelen
3° Vellen hoogstammige bomen
4° Voor ‘aanmerkelijke’ wijzigen van het reliëf
5° Voor ‘gewoonlijk gebruik’ van een grond
6° Hoofdfunctie van een goed wijzigen
7° Aantal wooneenheden wijzigen
8° Recreatieve terreinen aanleggen of wijzigen
9° Aanbrengen/plaatsen van een publiciteitsinrichting
Stedenbouw- omgevingsvergunning
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
19
Infobrochure: Stedenbouwkundige vergunning, melding en vrijstelling
(informatief)
LET OP!
Brochure van 2016 => er zijn reeds wijzigingen
maar geeft al een goede indicatie
Bijlage C!
1. Vergunningsplichtige werken
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
20
Beschreven in Artikel 4.2.1. VCRO
Niemand mag zonder voorafgaande omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen :
1° de hiernavolgende bouwwerken verrichten, met uitzondering van onderhoudswerken :
het optrekken of plaatsen van een constructie,
b) het functioneel samenbrengen van materialen waardoor een constructie ontstaat
(bijv. prefabwoningen, tiny-houses,…)
c) het afbreken, herbouwen, verbouwen en uitbreiden van een constructie
=> Het aanleggen van verharde constructies (terrassen, vijvers, zwembaden,…) is als er niet aan een aantal voorwaarden is voldaan VERGUNNINGSPLICHTIG (zie verder)
1. Vergunningsplichtige werken
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
21
Artikel 4.2.1.: Vergunningplichtige werken: Niemand mag zonder voorafgaande omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen :
2° met bomen begroeide oppervlakten, vermeld in artikel 3, § 1 en § 2, van het bosdecreet
van 13 juni 1990 Ontbossen, zoals vermeld in artikel 4, 15°, van dat decreet;
3° hoogstammige bomen vellen: bomen die op een hoogte van één meter boven het
maaiveld een stamomtrek van één meter hebben, en geen deel uitmaken van de
oppervlakten, vermeld in 2°, vellen;
=> Definitie BOS (niet kennen)
=> Boscompensatie (zie volgende slides en website)
=> Beslissingsdiagram (niet kennen)
Ontbossen
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
22
En dan de vraag natuurlijk hoe er juist gecompenseerd kan/dient te worden?
Compenseren kan op drie verschillende mogelijkheden:
Compensatie in natura (zelf of via 3e compenserende bebossing uitvoeren)
Financiële compensatie (betalen van een bosbehoudscompensatie)
Een combinatie van 1 en 2
Ontbossen
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
23
Compensatie in natura
Dit houdt in dat de ontbossing zal gecompenseerd worden door nieuwe terreinen te bebossen. Dit kan op een terrein van een derde zijn mits deze zich garant stelt.
De nieuw beboste oppervlakte moet gelijk zijn aan de ontboste oppervlakte vermenigvuldigd met de zogenaamde compensatiefactor.
De compensatiefactor hangt af van de ecologische waarde van het bos. Zo geldt voor een niet-inheems naaldbos de factor 1 terwijl voor een inheems loofbos waarvan het grondvlak uit minstens 80% inheems loofhout bestaat de factor 2 krijgt. Het agentschap natuur en bos kan mee de compensatiefactor bepalen.
Ontbossen
Voorbereidende werken
24
Financiële compensatie
Het is ook mogelijk om in plaats van een compensatie in natura uit te voeren, een bosbehoudsbijdrage te betalen.
De bijdrage wordt gestort in het Bossencompensatiefonds van de Vlaamse Overheid.
De financiële compensatie wordt als volgt berekend: de oppervlakte van de ontbossing in vierkante meter, vermenigvuldigd met de compensatiefactor en vermenigvuldigd met 5,75 euro per vierkante meter :
Vroeger => 01/07/2021: 1,98 €/m² - tot 19/04/2024 :4,22 €/m²
- tot 1/07/2025: 5,60 €/m²
Ontbossen
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
25
Een combinatie van de twee
Zoals al is gezegd, kan de ontbossing ook worden gecompenseerd via een combinatie van:
bebossing, al dan niet door een derde
en betaling van een bosbehoudsbijdrage.
Het Agentschap voor Natuur en Bos ontvangt het boscompensatievoorstel tegelijkertijd met de adviesvraag van de gemeente over de aanvraag voor een vergunning tot ontbossing.
Wanneer het agentschap oordeelt dat het compensatievoorstel moet aangepast worden, dan stelt het de aanvrager hiervan schriftelijk op de hoogte, met kopie naar de vergunningverlenende overheid.
Ontbossen
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
26
Vb. Voor de realisatie van zijn woning wenst Jan 1400 m² inheems eikenbos (geen Europees habitat - compensatiefactor 2) te Ontbossen in de bestemming woongebied.
Voor de ontbossing moet hij een omgevingsvergunning tot ontbossing bekomen met goedgekeurde boscompensatie.
Wat de boscompensatie betreft, heeft hij volgende keuzes:
hij compenseert zelf volledig in natura en legt 1400 m²*2 = 2800 m² nieuw bos aan
hij compenseert 1400 m²*2= 2800 m² in natura: zelf legt hij bv. 1000 m² nieuw bos aan, zijn nonkel Jos (of een derde) legt 1800 m² nieuw bos aan
hij compenseert een deel in natura en een deel financieel
hij en zijn nonkel compenseren een deel in natura en de rest compenseert hij financieel
hij compenseert de volledige ontbossing financieel en betaalt 1400 m²*2* 5,75 euro/m²
1. Vergunningsplichtige werken
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
27
Artikel 4.2.1.: Vergunningplichtige werken: Niemand mag zonder voorafgaande omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen :
4° het reliëf van de bodem aanmerkelijk (op een korte afstand) wijzigen, onder meer
door de bodem aan te vullen, op te hogen, uit te graven of uit te diepen waarbij de aard of de functie van het terrein wijzigt;
1. Vergunningsplichtige werken
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
28
Artikel 4.2.1.: Vergunningplichtige werken: Niemand mag zonder voorafgaande omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen :
5° een grond gewoonlijk gebruiken, aanleggen of inrichten voor :
a) het opslaan van gebruikte of afgedankte voertuigen, of van allerlei materialen,
materieel of afval,
b) het parkeren van voertuigen, wagens of aanhangwagens,
c) het plaatsen van één of meer verplaatsbare constructies die voor bewoning kunnen worden gebruikt, in het bijzonder woonwagens, kampeerwagens, afgedankte voertuigen en tenten, met uitzondering van het kamperen op een toeristisch logies dat voldoet aan de voorwaarden, vermeld in artikel 4 van het decreet van 5 februari 2016 betreffende het toeristische logies;
1. Vergunningsplichtige werken
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
29
5° een grond gewoonlijk gebruiken:
Het Hof van Cassatie oordeelt evenwel als volgt:
“Met “gewoonlijk gebruik” beoogt het decreet geen vergunningsplicht voor de toevallige opslag van goederen maar vereist het een gebruik van de grond dat een zekere regelmaat vertoont (niet sporadisch) en een zekere tijd (4x30d =120d) moet duren alvorens een vergunning noodzakelijk is. Het misdrijf bestaat van zodra door meerdere handelingen van gebruik zonder dat daartoe de nodige vergunning verkregen werd, het gewoonlijk gebruik ontstaat, hetgeen de rechter onaantastbaar in feite beoordeelt.
1. Vergunningsplichtige werken
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
30
6° de hoofdfunctie van een bebouwd onroerend goed geheel of gedeeltelijk
wijzigen, indien de Vlaamse Regering deze functiewijziging als vergunningsplichtig
heeft aangemerkt;
7° een woning opsplitsen of in een gebouw het aantal woongelegenheden die
hoofdzakelijk bestemd zijn voor de huisvesting van een gezin of een alleenstaande
wijzigen, ongeacht of het gaat om een eengezinswoning, een etagewoning, een
flatgebouw, een studio of een al dan niet gemeubileerde kamer; (ongeacht of je
werken uitvoert)
8° recreatieve terreinen aanleggen of wijzigen, onder meer een golfterrein, een
voetbalterrein, een tennisveld of een zwembad;
9° een publiciteitsinrichting plaatsen of aanbrengen.
Stedenbouw- omgevingsvergunning
STEDENBOUW: deel 1 Vergunningsplichtige werken
31
Vergunningsplichtige werken
Artikel 4.2.1. (VCRO)
SAMENGEVAT:
als je een constructie wil oprichten of bepaalde werken wil uitvoeren aan deze constructie is de algemene regel dat je een vergunning nodig hebt
Een aantal kleinere ingrepen zijn vrijgesteld van vergunning. Voor een aantal andere ingrepen is de vergunningsplicht vervangen door een meldingsplicht. Dit hangt vaak af van lokale regels.
=> Informeer dus steeds bij het gemeentebestuur wat in uw situatie van toepassing is: vrijstelling, melding of vergunning!!