Stoffen, mengsels en scheidingstechnieken_lln.pptx

Chemie

Hoofdstuk 1:
stoffen, mengsels en scheidingstechnieken

1 / 49
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 49 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Chemie

Hoofdstuk 1:
stoffen, mengsels en scheidingstechnieken

Wat is chemie?

1. Voorwerpen versus stoffen

Stoffen rondom ons !!

MATERIE = verzamelnaam voor stoffen

 Alles wat een massa heeft


Onderscheid maken tussen  “stof” – “voorwerp”

Opdracht 1

Probeer deze voorwerpen te verdelen in verschillende soorten groepen.

Omschrijf op welke manier je de voorwerpen in de groepen hebt geplaatst = criteria
(op basis van bepaalde eigenschappen)



Hoe is je verdeling gemaakt?



VOORWERPEIGENSCHAPPEN



STOFEIGENSCHAPPEN  



Voorwerpeigenschap


 op basis van wat voor soort voorwerp

Bv. Vorm, grootte, massa, volume, gewicht, dikte,…

-> Bolvormig

-> Grote ballen <-> kleine ballen (bv 400g of 200g)

-> Met noppen <-> zonder noppen


Stofeigenschap


 Op basis van de eigenschappen waaruit het voorwerp is opgebouwd


Bv. Kleur, geur, kookpunt, smeltpunt, oplosbaarheid, elektrische geleidbaarheid,…

-> Gele ballen

-> Brandbaar <-> niet brandbaar

-> Niet oplosbaar in water


Voorbeeld

Opdracht 2: voorwerp of stofeigenschap?

Oefening eigenschappen

Zijn volgende eigenschappen :

V = Voorwerpeigenschap

S = Stofeigenschap

 

 


S

S

S

S

S

S

S

V

S

S

V

S

S

V

S of V?

Voeg hier je vraag toe

2. Stofeigenschappen nader bekeken
2.1 stofeigenschappen in detail

Wat weten we al?

- stofeigenschap = eigenschap waaraan je een stof herkent
- verandert niet wanneer de hoeveelheid stof verandert




 De oorsprong (het natuurlijk ontstaan of synthetisch bereid zijn) heeft geen invloed op deze eigenschappen


Natuurlijke en synthetische vanille geur






DUS  verschillende oorsprong – onveranderde stofeigenschap

2.2 Soorten stofeigenschappen


Direct waarneembare stofeigenschappen




Meetbare stofeigenschappen


a. Direct waarneembare stofeigenschap

  1. Direct waarneembare stofeigenschappen


Dit zijn stofeigenschappen die je zelf zintuigelijk kan waarnemen.

  • Uitzicht

  • Kleur

  • Geur

  • …



b. Meetbare stofeigenschappen

Stofeigenschappen die je niet zintuigelijk kan waarnemen, maar wel kan bepalen met meettoestellen.

 

  • Kookpunt

  • Smeltpunt of smelttemperatuur

  • Oplosbaarheid in water

  • Massadichtheid

  • …


Kookpunt

= de temperatuur waarbij een stof vanuit de vloeibare fase overgaat naar de gasfase.

Bv. Het koken van water


Smeltpunt

= de temperatuur waarbij een stof van een vaste fase overgaat naar een vloeibare fase.


Bv. Het smelten van kaarsvet

 

         

Massadichtheid

OPDRACHT 3

  1. Stoffen herkennen


We kunnen suiker van zout onderscheiden op basis van bovenstaande eigenschappen.
Dit zijn stofeigenschappen / voorwerpseigenschappen.

Kristallijne, witte stof

zoet

zoet

Kristallijne, witte stof

Zout

Geurloos

2. Vul de tabel verder aan

citroen

Ovaal, klein, 150gram (bv)

Citroenschil/citroen

Geel, zuur

bal

Rond, licht, groot

plastic

Blauw, elastisch

fles

Flesvormig, 750ml

glas

Groen, doorschijnend, breekbaar

pennenzak

cilindervormig

synthetisch

roodachtig

3. Zet een kruisje in de juiste kolom


x

x

x

  • 4. Welke 2 meetbare eigenschappen bepalen de massadichtheid van een zuivere stof?

Volume

Massa


3. Zuivere stoffen en mengsels

3.1 zuivere stoffen


 1 soort stof (molecuul)

Zuivere stoffen vertonen steeds dezelfde eigenschappen = stofeigenschappen.

Zuiver goud zal steeds blinken

Zuiver water zal steeds bevriezen bij 0°C (normale luchtdruk)

Zuiver aardgas zal steeds brandbaar zijn

Zuiver drankalcohol zal steeds kleurloos zijn

  • stofeigenschappen  kenmerkend voor specifieke stof.

  • Stofeigenschappen  onderscheiden van andere (zuivere) stoffen.

  • Specifieke stofeigenschappen:
    Het kookpunt
    Het smeltpunt
    De deeltjesgrootte
    De massadichtheid.



Determineren = onbekende stof onderzoeken

3.2 Mengsels



 2 of meerdere soorten zuivere moleculen



 bestanddelen of componenten

Suiker uit suikerriet en suikerbiet

Andere oorsprong: Suikerriet – Suikerbiet
Zelfde stofeigenschappen: Zoet, wit, kristallijn, zuivere vorm









DUS  verschillende oorsprong – onveranderde stofeigenschap

3.3 Overzicht
OPDRACHT 4 (vul aan)

  • Kristalsuiker

  • Zout

  • Gedestilleerd water

  • …

  • Frisdrank

  • Thee

  • Brood

  • Kraanwater

  • …

OPDRACHT 5: Lees de tekst en los de vragen op

  1. Wat is de definitie van "chemisch zuiver water" volgens de chemicus?






2. Wat wordt bedoeld met "biologisch zuiver water" volgens de bioloog?


Chemisch zuiver water bevat uitsluitend watermoleculen en geen enkele andere stof. Het heeft welbepaalde en constante waarden voor eigenschappen zoals een kookpunt van 100°C en een smeltpunt van 0°C bij een druk van 1013 hPa.

Biologisch zuiver water is water waarin planten en dieren kunnen leven in biologisch evenwicht. Er mogen geen chemische stoffen aanwezig zijn die schadelijk zijn voor planten en dieren.

3. Hoe zien de chemicus en de bioloog "zuiver water" anders?
 





 

4. Waarom wordt het water door de drinkwatermaatschappij gecontroleerd op meer dan 50 verschillende stoffen?



 


5.Welke methode wordt genoemd om het water te ontsmetten, en waarom is dit belangrijk?
 


De chemicus beschouwt water als zuiver wanneer het enkel watermoleculen bevat zonder andere stoffen. De bioloog beschouwt water als biologisch zuiver wanneer het geschikt is voor planten en dieren om in te leven, zelfs als het andere stoffen bevat zolang deze niet schadelijk zijn.

 


Om ervoor te zorgen dat er geen schadelijke stoffen in het water zitten die het ongeschikt maken voor consumptie. Dit omvat ook het controleren op ziekteverwekkers.


Het water wordt ontsmet met bijvoorbeeld chloorgas. Dit is belangrijk om ervoor te zorgen dat er geen ziekteverwekkers in het water aanwezig zijn.


4. Mengen en scheiden

Mengen

= 2 (of meer) zuivere stoffen bij elkaar toevoegen

ook na het mengen veranderen deze stoffen niet

 zout oplossen in water  zout
 buskruit met suiker  nog steeds explosief

DAAROM mengen = fysisch proces

 stoffen zitten nog steeds onaangetast in het mengsel

Scheiden

= opsplitsen in verschillende aparte zuivere stoffen

= fysisch proces

4.1 het verschil tussen oplossen en smelten

SMELTEN

 vaste stof naar vloeibare stof

bv. Ijsblokje naar plas water




mengen

OPLOSSEN

= wanneer we een stof mengen met een vloeistof en samen één mengsel vormen waarin we het verschil tussen vloeistof en opgeloste stof niet kunnen zien


bv. Zout in water

Voorbeeld:
De zuivere stof zout

SMELTEN

 lepel boven vlam houden

  • zout wordt vloeibaar

  • 801°C


OPLOSSEN

  • zout in water doen

  • zout mengt met water

  • Kristallen vallen uit elkaar

  • homogeen mengsel

  • Kamertemperatuur


Voorbeeld: een oplossing van suiker in water

Oplossing:

suikerwater

Opgeloste stof:

suiker

Oplosmiddel:

water

4.2 soorten mengsels






  • Verschillende punten binnen het mengsel hebben verschillende fysische en chemische eigenschappen

  • Je kan minstens 1 bestanddeel onderscheiden met het blote oog of een vergrootglas.
     

Grof mengsel = vaste stof + vaste stof

Bv. Zand met schelpen.

 

Suspensie = vaste stofdeeltjes in vloeistof

Bv. Smoothie

 

Emulsie = vloeistofdruppels in andere vloeistof

Bv. Vinaigrette
 

Schuim = gas in vloeistof

Bv. Badschuim

 

Nevel = vloeistofdruppels in gas

Bv. Deodorantspray

 

Rook = kleine vaste stofdeeltjes in gas

Bv. Schoorsteenrook

  • Mayonaise

 emulsie

  • Parfumspray in de lucht

 nevel

  • Kamvuurrook

 Rook

  • Slagroom

 schuim

  • Vers sinaasappelsap met pulp

 suspensie









 Dit zijn mengsels die in elk punt dezelfde fysische en chemische eigenschappen hebben.



Je kan de bestanddelen niet onderscheiden met het blote oog of met een vergrootglas.



Oplossing = vaste stof + vloeistof OF een gas opgelost in een vloeistof

Bv. Mineraalwater, spuitwater, tafelazijn

 

Legering = homogeen mengsel van metalen.

Bv. Brons = koper + tin
Bv. Saxofoon

 

Gasmengsel = gasdeeltjes vermengd met andere gasdeeltjes
Bv. Lucht

4.3 scheidingstechnieken

BELANGRIJK

 zuivere stoffen bezitten hun stofeigenschappen nog

  • De verschillende stoffen in een mengsel zullen dus verschillende bepaalde fysische eigenschappen hebben


We kunnen het verschil tussen deze stoffen gebruiken om ze van elkaar te scheiden.


Voorbeeld= mengsels van zout en zand


4.4 opdracht


4.5 oefeningen op scheidingstechnieken