Thema 13 Gaswisseling en Uitscheiding

• newEditor
• Biologie
• Middelbare school
• vmbo k
• Leerjaar 4

Thema 13

Gaswisseling en Uitscheiding

Basisstof 2

De huid en de onderhuidse bindweefsel

Bouw en functie van de huid

De huid bestaat uit twee delen:

• Opperhuid

• Lederhuid

Bescherming uv-straling, beschadiging, infectie.

Opperhuid

opperhuid bestaat uit twee lagen:

• Kiemlaag

  • Levende cellen

• Hoornlaag

  • Dode, verhoornde cellen

Lederhuid

Bloedvaten en zenuwen

• In de lederhuid liggen bloedvaten, zintuigen + zenuwuitlopers

Haarspiertjes

• Aan de haarzakjes zitten haarspiertjes

• Als ze samentrekken

  • Gaat het overeind staan

  • Dit heet kippenvel

Onderhuidse bindweefsel

In het onderhuidse bindweefsel ligt vet opgeslagen in vetcellen.

• Reservestof

• Isolerende laag om warmteverlies te voorkomen

Basisstof 3

Het ademhalingsstelsel van de mens

Gaswisseling

Adem je in

• Veel zuurstof

• Weinig koolstofdioxide

Adem je uit

• Veel koolstofdioxide

• Weinig zuurstof

Gaswisseling vindt plaats in de longen.

Het ademhalingsstelsel

• Neusholte

• Mondholte

• Keelholte

• Strottenhoofd

• Luchtpijp

• Bronchiën

• Long

  • Luchtpijptakje

  • longblaasjes

Je moet de onderdelen van het ademhalingsstelsel weten

Gaswisseling in de longen

• lucht met veel zuurstof

• Longblaasjes

• Zuurstof via longblaasje naar bloedvat.

• Zuurstof naar alle cellen in het lichaam

• Bloed met veel koolstofdioxide

• Koolstofdioxide afgeven aan longblaasje

• Lucht met veel koolstofdioxide

Ademhalen gaat meestal vanzelf. Je ademt lucht in via uw neus of mond. En Je ademt de lucht weer uit via uw neus of mond.

Inademen

• U ademt lucht in met zuurstof.

• De lucht gaat via uw neus of mond door de luchtpijp naar uw longen.

• De longen nemen de zuurstof op.

• De longen geven zuurstof af aan het bloed.

• Nu heeft het bloed veel zuurstof in zich.

• Het hart pompt het bloed verder door uw lichaam. Zo komt de zuurstof bij alle spieren en organen. Spieren en organen hebben zuurstof nodig om te kunnen werken, dus zuurstof is nodig om te leven.

Uitademen

• Uw lichaam gebruikt de zuurstof om voedingstoffen te verbranden.

• Bij dat verbranden ontstaat energie, water en koolstofdioxide (CO2).

• De energie is nodig om te leven.

• Het water gaat weer weg uit uw lichaam via de nieren, de huid en het uitademen.

• Het koolstofdioxide (CO2) is een afvalproduct. Uw lichaam moet het koolstofdioxide weer kwijtraken. Het bloed brengt het naar de longen. Door uit te ademen, gaat het koolstofdioxide weer weg uit uw lichaam.

Deze twee basisstoffen hoef je niet te leren voor de toets.

Basisstof 7

De lever en de nieren

De lever

Functies van de lever:

• Het constant houden van het glucosegehalte

• Voedingstoffen omzetten

• Produceren van gal - wordt tijdelijk opgeslagen in de galblaas

• Afbreken van afvalstoffen

• Afbreken van overtollig vet

  • Er onstaat ureum - dit wordt uitgescheiden door de nieren.

• Filteren van gifstoffen - drugs, alcohol en medicijnen.

De nieren

Liggen boven in de buikholte achter de lever en de maag.

• Nierslagaders

  • Stroom zuurstofrijkbloed naar de nieren

  • Bevat schadelijke afvalstof ureum

• Nierader

  • Stroomt het gezuiverde bloed weg uit de nieren

Bouw en werking van de nieren

Je hebt twee nieren

Nier bestaat uit

• de nierschors

• het niermerg

• het nierbekken

Functie nieren

Functie van de nieren:

• Halen afvalstoffen uit het bloed zoals zouten en afgebroken medicijnen.

Nierschors + Niermerg:

• Scheiden samen water met afvalstoffen uit

• Dit noem je urine

Nierbekken:

• Hier wordt urine verzameld en vervoerd naar de blaas

Urine stroomt van de nieren naar de nierbekken.

• Urineleiders

• Urineblaas

• Wordt urine tijdelijk opgeslagen

Als de urineblaas vol is krijg je plasdrang

• Urineblaas trekt samen

• Urine gaat naar buiten via urinebuis