Ontdekkingsreizen en verandering
Ontdekkingsreizen en verandering
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen vorige les
Ik kan beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde.
Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid-Amerika een megcultuur ontstond
Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van Europeanen veranderde
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Je kunt uitleggen welke gevolgen de handelscontacten tussen Amerika en Europa hadden.
Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid- Amerika oeen mengcultuur ontstond
Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde
De gebruiker gaf drie lesdoelen. Volgens de instructie kies ik één doel dat het best door de subtopics wordt gedragen. Met Ziekten, Maggelaan, Willem Barentsz en Vroegmoderne tijd past het breedste en best ondersteunde doel over de gevolgen van handelscontacten het sterkst als centraal lesdoel.
Welke woorden passen volgens jou bij ontdekkingsreizen?
Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Let op woorden als handel, schepen, kaarten, avontuur, ziekten, nieuwe routes en wereldbeeld.
Vroegmoderne tijd
De vroegmoderne tijd loopt ongeveer van 1500 tot 1800.
Europese zeevaarders gingen op zoek naar nieuwe zeeroutes en handelsmogelijkheden.
Door die reizen kwamen Europa, Amerika, Afrika en Azië intensiever met elkaar in contact.
Dat leidde tot handel, verovering, uitwisseling van kennis en grote veranderingen.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom gingen Europeanen op reis?
Specerijen, goud en andere winstgevende producten trokken handelaren aan.
Europese landen wilden rijker en machtiger worden.
Nieuwe scheepstechnieken maakten langere zeereizen mogelijk.
Ontdekkingsreizen waren dus niet alleen avontuur, maar ook economie en machtspolitiek.
Deze slide heeft geen instructies
Een groter wereldbeeld
Voor veel Europeanen werd de wereld in de vroegmoderne tijd letterlijk groter. Nieuwe kusten, zeewegen en volken werden in kaart gebracht. Daardoor veranderde het wereldbeeld: men wist dat er veel meer gebieden en samenlevingen bestonden dan eerder werd gedacht.
Koppel hier aan het derde genoemde lesdoel van de gebruiker, zonder het als hoofddoel van de les te maken.
Gevolgen van wereldwijde contacten
Producten gingen de oceaan over.
Mensen kwamen met onbekende culturen in aanraking.
Kennis over zeeën en continenten groeide.
Maar contact bracht ook geweld, uitbuiting en ziekten mee.
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor veranderde het wereldbeeld van Europeanen vooral?
Nieuwe zeeroutes
Meer landbouw
Nieuwe gebieden
Minder oorlog
De kern van deze eerste subtopic is dat ontdekkingsreizen nieuwe gebieden, volken en zeewegen zichtbaar maakten. 'Nieuwe zeeroutes' hoort erbij, maar is smaller dan het bredere inzicht dat de wereld groter en gevarieerder was dan gedacht.
Vul de juiste woorden in
In de vroegmoderne tijd gingen Europese zeevaarders op zoek naar nieuwe zeeroutes en handelsmogelijkheden. Daardoor kwamen werelddelen intensiever met elkaar in contact en veranderde het wereldbeeld van Europeanen.
Alle kernwoorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug uit dia 2 t/m 5.
Ziekten
Tussen Europa en Amerika werden niet alleen goederen uitgewisseld, maar ook ziektekiemen.
Europeanen brachten ziekten mee waar veel inwoners van Amerika geen weerstand tegen hadden.
Daardoor stierven in korte tijd enorme aantallen mensen.
Ziekten waren een van de ingrijpendste gevolgen van de handelscontacten.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom waren de gevolgen zo groot?
In Amerika waren pokken, mazelen en andere ziekten vaak onbekend.
Zonder opgebouwde weerstand verspreidden epidemieën zich snel.
Hele dorpen en steden konden ontwricht raken.
Dat verzwakte samenlevingen nog vóór of tijdens Europese veroveringen.
De gebruiker schreef 'Ziekten'; hier werk ik dat historisch uit zonder verder te gaan dan algemeen bekende gevolgen van contact tussen continenten.
Meer dan een medisch gevolg
Ziekten hadden ook politieke en economische gevolgen. Minder mensen betekende minder arbeid, minder weerstand tegen overheersers en grotere ontregeling van het dagelijks leven. Zo beïnvloedden epidemieën de machtsverhoudingen in Amerika sterk.
Deze slide heeft geen instructies
Contact veranderde samenlevingen
Door de bevolkingsafname kregen Europeanen makkelijker meer invloed.
Europese taal, godsdienst en bestuur werden verbreid.
In midden- en Zuid-Amerika ontstonden mengvormen van culturen.
Dat laat zien dat handelscontacten verder gingen dan alleen handel.
Dit raakt ook aan het tweede lesdoel van de gebruiker: het ontstaan van mengcultuur in midden- en Zuid-Amerika.
Waarom waren ziekten in Amerika zo verwoestend?
Geen weerstand
Te weinig schepen
Koude winters
Slechte kaarten
Controleert of leerlingen het mechanisme begrijpen: onbekende ziekten + geen opgebouwde weerstand leidde tot snelle verspreiding en hoge sterfte.
Vul de juiste woorden in
Europeanen brachten ziekten mee waar veel inwoners van Amerika geen weerstand tegen hadden. Daardoor stierven veel mensen en raakten samenlevingen ontwricht. Zo kregen Europeanen makkelijker meer invloed.
Deze oefening verbindt de medische, maatschappelijke en politieke gevolgen uit dia 6 t/m 9.
Hoe hielpen epidemieën Europese overheersing?
Bespreek dat goede antwoorden noemen dat bevolkingsafname samenlevingen verzwakte, dagelijks leven ontregelde en Europese overheersing of invloed vergemakkelijkte.
Maggelaan
Ferdinand Magellaan leidde een expeditie die als eerste de wereld rondvoer.
Hij zocht een westelijke route naar Azië.
De reis liet zien hoe oceanen en continenten met elkaar verbonden waren.
Daardoor groeide de kennis van Europeanen over de omvang van de aarde.
Gebruik in de les eventueel de gebruikelijkere spelling 'Magellaan' naast de door de gebruiker gegeven vorm 'Maggelaan'.
Waarom was deze reis belangrijk?
De expeditie bewees praktisch dat de aarde rond is en omvaren kan worden.
Kaarten konden nauwkeuriger worden gemaakt.
Handel en scheepvaart werden wereldwijder gedacht.
Het wereldbeeld van Europeanen werd minder regionaal en meer mondiaal.
Nuancering voor de docent: men wist al eerder dat de aarde rond was; de expeditie leverde vooral overtuigend praktisch bewijs van de wereldwijde samenhang en de echte afstanden.
Een reis met grote gevolgen
De tocht van Magellaan maakte duidelijk dat verre gebieden bereikbaar waren, maar ook dat zulke reizen lang, gevaarlijk en kostbaar waren. Toch stimuleerde deze expeditie verdere handel, kolonisatie en contact tussen werelddelen.
Deze slide heeft geen instructies
Tordessilas??
Andere Europese landen ontkennen verdrag (staat niet in de bijbel)
Frankrijk, Engeland en Nederland gaan ook op zoek naar routes naar Indië
Zeevaarders brachten zeeroutes stap voor stap in kaart.
Nieuwe informatie veranderde hoe Europeanen naar de wereld keken.
De wereld werd niet kleiner, maar wel beter verbonden.
Magellaan staat symbool voor die verandering.
Deze slide heeft geen instructies
Wat maakte de reis van Magellaan vooral duidelijk?
Azië lag dichtbij
De aarde is plat
Oceanen hangen samen
Noordpoolroute werkte
De distractors sluiten aan bij mogelijke verwarring met Barentsz of een te simpele lezing van de reis. De les benadrukt de samenhang van oceanen en continenten.
Vul de juiste woorden in
Magellaan zocht een westelijke route naar Azië. Zijn expeditie liet zien hoe oceanen en continenten met elkaar verbonden waren. Daardoor konden kaarten nauwkeuriger worden en werd het wereldbeeld meer mondiaal.
Gebaseerd op dia 10 t/m 13, met nadruk op route, verbondenheid en veranderend wereldbeeld.
Willem Barentsz
Willem Barentsz was een Nederlandse ontdekkingsreiziger uit het einde van de 16e eeuw.
Hij zocht een noordoostelijke route naar Azië (korter?)
Derde reis (Nova Zembla)
Zijn reizen laten zien hoe belangrijk handel was voor ontdekkingsreizen.
Deze slide heeft geen instructies
Zoektocht naar een nieuwe route
De gebruikelijke routes waren lang of liepen via gevaarlijke concurrentiegebieden.
Een route ten noorden van Rusland leek aantrekkelijk.
Barentsz bereikte delen van het poolgebied, maar vond geen bruikbare doorgang.
Toch leverden de reizen nieuwe geografische kennis op.
Deze slide heeft geen instructies
Handel en kennis tegelijk
De reizen van Barentsz tonen dat ontdekkingsreizen vaak twee doelen hadden: geld verdienen via handel én kennis vergroten over onbekende gebieden. Zelfs een mislukte zoektocht kon kaarten, zeevaartkennis en prestige opleveren.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zocht Barentsz een noordelijke route?
Voor landbouwgrond
Voor snellere handel
Voor zendingswerk
Voor oorlogsschepen
Toetst het hoofdpunt van deze subtopic: ontdekkingsreizen draaiden sterk om winstgevende handelswegen.
Vul de juiste woorden in
Willem Barentsz zocht een noordoostelijke route naar Azië. Hij vond geen bruikbare doorgang, maar zijn reizen leverden wel nieuwe kennis en betere kaarten op.
Sluit aan op dia 14 t/m 17: mislukte handelszoektocht, maar wel geografische opbrengst.
Welke 2 doelen hadden Barentsz' reizen?
Bespreek dat leerlingen beide doelen moeten noemen: handel/winst én kennis over onbekende gebieden. Eventueel ook prestige als extra gevolg.
Wat is één inzicht dat je uit deze les meeneemt?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld over ziekten, wereldbeeld, Magellaan of Barentsz.
Waardoor begreep jij deze les het best?
Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: schema's, kaarten, voorbeelden van ziekten, vergelijking Magellaan-Barentsz.
Begrippen
vroegmoderne tijd - periode van ongeveer 1500 tot 1800 waarin handel, ontdekkingsreizen en wereldwijde contacten sterk toenamen.
ontdekkingsreis - verre zeereis om nieuwe routes, gebieden of handelsmogelijkheden te vinden.
wereldbeeld - het beeld dat mensen hebben van hoe de wereld eruitziet en in elkaar zit.
handelscontacten - contacten tussen gebieden of volken om goederen te ruilen of te verkopen.
epidemie - ziekte die zich snel onder veel mensen verspreidt.
kolonisatie - het stichten en overheersen van gebieden door een ander land.
zeeroute - route over zee tussen verschillende gebieden of werelddelen.
Deze slide heeft geen instructies