Ontdekkingsreizen en verandering

Ontdekkingsreizen en verandering

1 / 32
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 2

In deze les zitten 32 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Ontdekkingsreizen en verandering

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoelen vorige les

  1. Ik kan beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde.

  2. Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid-Amerika een megcultuur ontstond

  3. Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van Europeanen veranderde

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

  1. Je kunt uitleggen welke gevolgen de handelscontacten tussen Amerika en Europa hadden.

  2. Je kunt uitleggen waardoor er in Midden- en Zuid- Amerika oeen mengcultuur ontstond

  3. Je kunt beschrijven hoe door de ontdekkingsreizen het wereldbeeld van de Europeanen veranderde


De gebruiker gaf drie lesdoelen. Volgens de instructie kies ik één doel dat het best door de subtopics wordt gedragen. Met Ziekten, Maggelaan, Willem Barentsz en Vroegmoderne tijd past het breedste en best ondersteunde doel over de gevolgen van handelscontacten het sterkst als centraal lesdoel.

Welke woorden passen volgens jou bij ontdekkingsreizen?

Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Let op woorden als handel, schepen, kaarten, avontuur, ziekten, nieuwe routes en wereldbeeld.

Vroegmoderne tijd

  • De vroegmoderne tijd loopt ongeveer van 1500 tot 1800.

  • Europese zeevaarders gingen op zoek naar nieuwe zeeroutes en handelsmogelijkheden.

  • Door die reizen kwamen Europa, Amerika, Afrika en Azië intensiever met elkaar in contact.

  • Dat leidde tot handel, verovering, uitwisseling van kennis en grote veranderingen.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom gingen Europeanen op reis?

  • Specerijen, goud en andere winstgevende producten trokken handelaren aan.

  • Europese landen wilden rijker en machtiger worden.

  • Nieuwe scheepstechnieken maakten langere zeereizen mogelijk.

  • Ontdekkingsreizen waren dus niet alleen avontuur, maar ook economie en machtspolitiek.

Deze slide heeft geen instructies

Een groter wereldbeeld

Voor veel Europeanen werd de wereld in de vroegmoderne tijd letterlijk groter. Nieuwe kusten, zeewegen en volken werden in kaart gebracht. Daardoor veranderde het wereldbeeld: men wist dat er veel meer gebieden en samenlevingen bestonden dan eerder werd gedacht.

Koppel hier aan het derde genoemde lesdoel van de gebruiker, zonder het als hoofddoel van de les te maken.

Gevolgen van wereldwijde contacten

  • Producten gingen de oceaan over.

  • Mensen kwamen met onbekende culturen in aanraking.

  • Kennis over zeeën en continenten groeide.

  • Maar contact bracht ook geweld, uitbuiting en ziekten mee.

Deze slide heeft geen instructies

Waardoor veranderde het wereldbeeld van Europeanen vooral?

A

Nieuwe zeeroutes

B

Meer landbouw

C

Nieuwe gebieden

D

Minder oorlog

De kern van deze eerste subtopic is dat ontdekkingsreizen nieuwe gebieden, volken en zeewegen zichtbaar maakten. 'Nieuwe zeeroutes' hoort erbij, maar is smaller dan het bredere inzicht dat de wereld groter en gevarieerder was dan gedacht.

Vul de juiste woorden in

In de vroegmoderne tijd gingen Europese zeevaarders op zoek naar nieuwe zeeroutes en handelsmogelijkheden. Daardoor kwamen werelddelen intensiever met elkaar in contact en veranderde het wereldbeeld van Europeanen.

vroegmoderne tijd
zeeroutes
contact
wereldbeeld
kolonisatie
epidemie
poolgebied
bestuur

Alle kernwoorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug uit dia 2 t/m 5.

Ziekten

  • Tussen Europa en Amerika werden niet alleen goederen uitgewisseld, maar ook ziektekiemen.

  • Europeanen brachten ziekten mee waar veel inwoners van Amerika geen weerstand tegen hadden.

  • Daardoor stierven in korte tijd enorme aantallen mensen.

  • Ziekten waren een van de ingrijpendste gevolgen van de handelscontacten.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom waren de gevolgen zo groot?

  • In Amerika waren pokken, mazelen en andere ziekten vaak onbekend.

  • Zonder opgebouwde weerstand verspreidden epidemieën zich snel.

  • Hele dorpen en steden konden ontwricht raken.

  • Dat verzwakte samenlevingen nog vóór of tijdens Europese veroveringen.

De gebruiker schreef 'Ziekten'; hier werk ik dat historisch uit zonder verder te gaan dan algemeen bekende gevolgen van contact tussen continenten.

Meer dan een medisch gevolg

Ziekten hadden ook politieke en economische gevolgen. Minder mensen betekende minder arbeid, minder weerstand tegen overheersers en grotere ontregeling van het dagelijks leven. Zo beïnvloedden epidemieën de machtsverhoudingen in Amerika sterk.

Deze slide heeft geen instructies

Contact veranderde samenlevingen

  • Door de bevolkingsafname kregen Europeanen makkelijker meer invloed.

  • Europese taal, godsdienst en bestuur werden verbreid.

  • In midden- en Zuid-Amerika ontstonden mengvormen van culturen.

  • Dat laat zien dat handelscontacten verder gingen dan alleen handel.

Dit raakt ook aan het tweede lesdoel van de gebruiker: het ontstaan van mengcultuur in midden- en Zuid-Amerika.

Waarom waren ziekten in Amerika zo verwoestend?

A

Geen weerstand

B

Te weinig schepen

C

Koude winters

D

Slechte kaarten

Controleert of leerlingen het mechanisme begrijpen: onbekende ziekten + geen opgebouwde weerstand leidde tot snelle verspreiding en hoge sterfte.

Vul de juiste woorden in

Europeanen brachten ziekten mee waar veel inwoners van Amerika geen weerstand tegen hadden. Daardoor stierven veel mensen en raakten samenlevingen ontwricht. Zo kregen Europeanen makkelijker meer invloed.

ziekten
weerstand
ontwricht
invloed
specerijen
wereldbeeld
zeeroutes
prestige

Deze oefening verbindt de medische, maatschappelijke en politieke gevolgen uit dia 6 t/m 9.

Hoe hielpen epidemieën Europese overheersing?

Bespreek dat goede antwoorden noemen dat bevolkingsafname samenlevingen verzwakte, dagelijks leven ontregelde en Europese overheersing of invloed vergemakkelijkte.

Maggelaan

  • Ferdinand Magellaan leidde een expeditie die als eerste de wereld rondvoer.

  • Hij zocht een westelijke route naar Azië.

  • De reis liet zien hoe oceanen en continenten met elkaar verbonden waren.

  • Daardoor groeide de kennis van Europeanen over de omvang van de aarde.

Gebruik in de les eventueel de gebruikelijkere spelling 'Magellaan' naast de door de gebruiker gegeven vorm 'Maggelaan'.

Waarom was deze reis belangrijk?

  • De expeditie bewees praktisch dat de aarde rond is en omvaren kan worden.

  • Kaarten konden nauwkeuriger worden gemaakt.

  • Handel en scheepvaart werden wereldwijder gedacht.

  • Het wereldbeeld van Europeanen werd minder regionaal en meer mondiaal.

Nuancering voor de docent: men wist al eerder dat de aarde rond was; de expeditie leverde vooral overtuigend praktisch bewijs van de wereldwijde samenhang en de echte afstanden.

Een reis met grote gevolgen

De tocht van Magellaan maakte duidelijk dat verre gebieden bereikbaar waren, maar ook dat zulke reizen lang, gevaarlijk en kostbaar waren. Toch stimuleerde deze expeditie verdere handel, kolonisatie en contact tussen werelddelen.

Deze slide heeft geen instructies

Tordessilas??

  • Andere Europese landen ontkennen verdrag (staat niet in de bijbel)

  • Frankrijk, Engeland en Nederland gaan ook op zoek naar routes naar Indië


  • Zeevaarders brachten zeeroutes stap voor stap in kaart.

  • Nieuwe informatie veranderde hoe Europeanen naar de wereld keken.

  • De wereld werd niet kleiner, maar wel beter verbonden.

  • Magellaan staat symbool voor die verandering.

Deze slide heeft geen instructies

Wat maakte de reis van Magellaan vooral duidelijk?

A

Azië lag dichtbij

B

De aarde is plat

C

Oceanen hangen samen

D

Noordpoolroute werkte

De distractors sluiten aan bij mogelijke verwarring met Barentsz of een te simpele lezing van de reis. De les benadrukt de samenhang van oceanen en continenten.

Vul de juiste woorden in

Magellaan zocht een westelijke route naar Azië. Zijn expeditie liet zien hoe oceanen en continenten met elkaar verbonden waren. Daardoor konden kaarten nauwkeuriger worden en werd het wereldbeeld meer mondiaal.

Azië
oceanen
kaarten
mondiaal
Amerika
epidemieën
schepen
regionaal

Gebaseerd op dia 10 t/m 13, met nadruk op route, verbondenheid en veranderend wereldbeeld.

Willem Barentsz

  • Willem Barentsz was een Nederlandse ontdekkingsreiziger uit het einde van de 16e eeuw.

  • Hij zocht een noordoostelijke route naar Azië (korter?)

  • Derde reis (Nova Zembla)

  • Zijn reizen laten zien hoe belangrijk handel was voor ontdekkingsreizen.

Deze slide heeft geen instructies

Zoektocht naar een nieuwe route

  • De gebruikelijke routes waren lang of liepen via gevaarlijke concurrentiegebieden.

  • Een route ten noorden van Rusland leek aantrekkelijk.

  • Barentsz bereikte delen van het poolgebied, maar vond geen bruikbare doorgang.

  • Toch leverden de reizen nieuwe geografische kennis op.

Deze slide heeft geen instructies

Handel en kennis tegelijk

De reizen van Barentsz tonen dat ontdekkingsreizen vaak twee doelen hadden: geld verdienen via handel én kennis vergroten over onbekende gebieden. Zelfs een mislukte zoektocht kon kaarten, zeevaartkennis en prestige opleveren.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom zocht Barentsz een noordelijke route?

A

Voor landbouwgrond

B

Voor snellere handel

C

Voor zendingswerk

D

Voor oorlogsschepen

Toetst het hoofdpunt van deze subtopic: ontdekkingsreizen draaiden sterk om winstgevende handelswegen.

Vul de juiste woorden in

Willem Barentsz zocht een noordoostelijke route naar Azië. Hij vond geen bruikbare doorgang, maar zijn reizen leverden wel nieuwe kennis en betere kaarten op.

noordoostelijke
doorgang
kennis
kaarten
westelijke
epidemie
kolonisatie
godsdienst

Sluit aan op dia 14 t/m 17: mislukte handelszoektocht, maar wel geografische opbrengst.

Welke 2 doelen hadden Barentsz' reizen?

Bespreek dat leerlingen beide doelen moeten noemen: handel/winst én kennis over onbekende gebieden. Eventueel ook prestige als extra gevolg.

Wat is één inzicht dat je uit deze les meeneemt?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één concreet inzicht noemen, bijvoorbeeld over ziekten, wereldbeeld, Magellaan of Barentsz.

Waardoor begreep jij deze les het best?

Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: schema's, kaarten, voorbeelden van ziekten, vergelijking Magellaan-Barentsz.

Begrippen

vroegmoderne tijd - periode van ongeveer 1500 tot 1800 waarin handel, ontdekkingsreizen en wereldwijde contacten sterk toenamen.

ontdekkingsreis - verre zeereis om nieuwe routes, gebieden of handelsmogelijkheden te vinden.

wereldbeeld - het beeld dat mensen hebben van hoe de wereld eruitziet en in elkaar zit.

handelscontacten - contacten tussen gebieden of volken om goederen te ruilen of te verkopen.

epidemie - ziekte die zich snel onder veel mensen verspreidt.

kolonisatie - het stichten en overheersen van gebieden door een ander land.

zeeroute - route over zee tussen verschillende gebieden of werelddelen.

Deze slide heeft geen instructies