Verpleegkundige Interventies
Crisisinterventies
Bosman Stéphanie
2025-2026 OOBG
Verpleegkundige Interventies
Crisisinterventies
Bosman Stéphanie
2025-2026 OOBG
Aandoeningen van hersenen en zenuwstelsel
Casus
Het is maandagochtend. Je loopt net het station binnen wanneer vlak voor jou een man in elkaar zakt.
Zijn lichaam is in kramptoestand, hij is buiten bewustzijn. Hij begint schokkende bewegingen te maken met stuiptrekkingen en heeft schuim op de lippen en zijn ogen draaien weg.
Je merkt op dat hij in zijn broek heeft geplast.
Na ± 40 seconden komt de man weer tot bewustzijn maar is suf en toont een verwarde indruk.
Waar denk je aan, bij het horen van deze casus?
Wat kan je ondernemen -> eerste hulp?
2.1 Epilepsie
Hersenen -> 100 miljard zenuwcellen (neuronen)
Zenuwcel:
cellichaam
korte uitlopers = dendrieten
één lange uitloper = axon
Zenuwcellen communiceren dmv het uitwisselen van elektrische signalen via de uitlopers
Epilepsie
stoornis van deze elektrische impulsen.
voorbijgaande hersenfunctiestoornis -> te wijten aan een abnormale elektrische activiteit in de hersenen.
insult/convulsie/toeval
aanval = kort (meestal)
verschijnselen -> samenhang ernst en plaats in de hersenen
hersenschade -> frequente en ernstige insulten
2.1.1 Soorten
Partiële of focale epilepsie
Gegeneraliseerde epilepsie
Status epilepticus
Partiële of focale epilepsie
1 plaats in de hersenen
Naargelang plaats van de aanval → ≠ ervaringen
SO blijft bij bewustzijn
Symptomen: schokken in arm/been, tintelingen, ...
Aura -> begin van een aanval
Gegeneraliseerde epilepsie
Gehele hersenen
Plaats waar stoornis begint → bepaalt de kenmerken tijdens de aanval
Er bestaan meerdere soorten zoals:
absences
tonisch-clonische aanvallen (grand mal)
De tonisch/clonische fase = meest voorkomende vorm van gegeneraliseerde epilepsie
1. Tonische fase
BW-verlies
Alle spieren in kramptoestand
AH spieren trekken samen (SO cyanotisch)
Kaakspieren verstrakken = gevaar voor tongbeet
2. Clonische fase
Spieren ontspannen zich met schokkende bewegingen
Lichaam gaat schokkende bewegingen met stuiptrekkingen vertonen
De spieren gaan afwisselend samentrekken en weer ontspannen
Blaasspieen kunnen samentrekken (urineverlies)
Tonisch-clonische aanval — EpilepsieNL
Voorbeeld - tonisch clonische aanval epilepsie
Status epilepticus
Aanval duurt langer dan 10 min.
of
Ene aanval volgt de andere op, zonder dat persoon bij bewustzijn komt
=> Levensbedreigend
2.1.2 Oorzaken
geen specifieke oorzaak = idiopatisch
meerdere factoren spelen een rol
2.1.3 Uitlokende factoren
Een felle of flitsende lichtbron (bv: weerkaatsing zon op zwembad)
Koorts
Drugs
Therapieontrouw
Stress
Angst
Overmatig alcoholgebruik
Tekort aan slaap
Sterk en onverwacht geluid
2.1.4 Algemene kenmerken
Tijdelijke verandering en/of verlies bewustzijn
Verlies van spierspanning → val op de grond
Schokkende bewegingen → onwillekeurige spiertrekkingen
Ogen staan wijd open, zijn weggedraaid
Zenuwtrekkingen
Tongbeet
Urineverlies/stoelgangverlies
AH problemen, blazende AH met schuim op de mond
Lichtflitsen, rare smaak
2.1.5 Interventies
Interventies zijn gericht op een tonisch-clonische aanval
Voorkom dat de persoon zich kwetst
NOOIT bewegingen tegen houden
Bescherm het hoofd
Blijf erbij tot de aanval voorbij is
Registreer kenmerken van de aanval
Controleer vrije AH-weg
Maak strakke kledij los
Steek niets in de mond
Na aanval zijligging + rust geven
Controleer parameters
Voorgeschiedenis?
Eerste aanval? -> spoedgevallen
Gekend? -> huisarts
Laat de persoon rustig bijkomen na aanval (comfort)
Geen voeding/drinken zo lang niet volledig bewust
Ga naar Nursing.be - challenge - test je kennis over epilepsie
https://www.nursing.nl/challenge/nursing-challenge-epilepsie-2/
2.1.6 Medicatie
Aanval voorkomen/couperen:
Benzodiazepines
Anti-epileptica
voorbeelden?
Wanneer medicatie niet werkt: chirurgie, D.B.S., N.V.S., ketogeen dieet
Opdracht 1: medisch rekenen
Zie cursus
2.2 CVA - Beroerte
Casus:
Je gaat tijdens je vroege dienst op kamer 204 binnen, bij Mr. De Smet, na een beloproep. Hij laat weten dat hij plotseling last heeft van felle hoofdpijn die niet overgaat. Je merkt tevens op dat hij moeilijk verstaanbaar is en dat zijn linker mondhoek naar beneden hangt.
Welke kenmerken merk je op in deze casus?
2.2.1 Omschrijving
= cerebro vasculair accident
Acuut
Verstoring van de doorbloeding van de hersenen
Voorkomen?
7/1000 mensen
meer mannen dan vrouwen
-45j = 0.1%
+75j = 2.4%
15% overleeft niet
2.2.2 Vormen en oorzaken
Herseninfarct
TIA
Hersenbloeding
1. Herseninfarct
= Ischemisch cerebrovasculair accident
Deel van de hersenen -> geen O2 -> verstopping slagader
Trombose of embolie
Vaak het gevolg van atherosclerose
Voorkomen: ± 80%
T.I.A.
= Transiënte ischemische aanval
Tijdelijke verminderde bloedvoorziening
Symptomen binnen 24 u verdwenen
Voorbode van een CVA
2. Hersenbloeding
= Hemorragisch cerebrovasculair accident
Scheur in een hersenbloedvat
Voorkomen: ± 20 %
2.2.3 Hoe herken je een beroerte?
Welke verschijnselen optreden en in hoeverre ze zich weer herstellen, is afhankelijk van:
- type CVA
- het hersengedeelte (linker of rechter hersenhelft)
dat is beschadigd
- de grootte van het aangedane gebied
Meest voorkomende symptomen zijn:
scheve mond
warrig spreken en denken
verlamming arm/been
Andere symptomen kunnen zijn:
Snel opkomende hoofdpijn in gehele hoofd
Misselijkheid en braken
Bewustzijnsdaling/bewusteloosheid
Rood aangezicht
Snurkende/blazende ademhaling
Neurologische uitvalsverschijnselen (verlamming/krachtverlies van aangedane zijde, hangende mondhoek/ooglid)
Spraakstoornissen (afasie)
2.2.4 Risicofactoren
2. Niet behandelbaar:
leeftijd (hoe ouder hoe meer risico)
Geslacht
Familiale voorgeschiedenis
Behandelbaar:
Hypertensie
Diabetes
Roken
Hartziekte
Verhoogd cholesterol
Onvoldoende beweging
Obesitas
Overmatig alcoholgebruik
2.2.5 Interventies
1. Acute fase: FAST TEST
Face
Vraag de persoon om eens te lachen of om zijn tanden te laten zien
Let of de mond scheef staat en de mondhoek naar beneden hangt
Arm
Laat beide armen tegelijkertijd horizontaal naar voren strekken en binnenzijde van de handen naar boven draaien
Speech
Luister of er veranderingen zijn in het spreken
Laat een zin herhalen of stel vragen
Time
Probeer te weten te komen hoelang deze klachten al duren
Tijdverlies = hersenverlies
Acute fase
Bel 112
Controleer regelmatig BZ en AH
Geef geen eten/drinken
Luchtwegen vrijhouden
Ruglig/stabiele zijligging
Op spoedgevallendienst
Bloedafname
Plaatsen perifeer infuus
ECG
Cardiorespiratoire bewaking
Toedienen O2
Evt. secreties aspireren
-> Radiologie ->CT-scan van de hersenen
Filmfragment beroerte + algemene uitleg CVA
https://www.hartstichting.nl/beroerte
2.3 SYNCOPE
Omschrijving syncope
Andere benamingen: vasovagale collaps
Acuut, kort, spontaan voorbijgaand bewustzijnsverlies
Onvoldoende bloedtoevoer naar hersenen
Vagale reactie
Beeldfragment: syncope
https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/flauwvallen/video/wat-is-flauwvallen/item44843
Syncope
Oorzaak
1. Onderliggende aandoening zoals o.a. hartziekte, epilepsie,
uitdroging, orthostatische hypotensie, psychiatrische
stoornis.
2. Bijwerking van geneesmiddelen
Zoals?
3. ± 25 % niet gekend – reflexsyncope (reactie op pijn, hitte, bloed zien, ...)
Problematiek bij geriatrische zorgvrager
Bij ouderen neemt de kans toe vooral bij:
1. Hartritmestoornissen
2. Bepaalde medicatie
3. Anemie
2.3.1 Kenmerken - voorbodes
Duizeligheid
Klam zweet
Misselijkheid
Wazig zicht
Bleekheid
Bijkomende kenmerken:
soms blazende AH
wegdraaien van de ogen
schokkende spierstrekkingen
2.3.2 Interventies
https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/flauwvallen/video/ehbo-instructie-wat-doe-je-als-iemand-flauwvalt/item44833
Wat is de taak van de nervus vagus?
Bronvermelding
2.4 Vertigo
Omschrijving vertigo
Moeilijk begrip!
kan voorkomen bij ≠ ziektebeelden
maar ook ≠ oorzaken
Gevoel: ruimtelijke omgeving verstoord
Licht gevoel in het hoofd
Omgeving draait/persoon draait
2.4.1 Soorten
Draaiduizeligheid:
- de omgeving draait, voelt alsof je zelf beweegt, valt of draait
Licht gevoel in hoofd/gevoel bijna flauw vallen
- hyperventilatie = snel en oppervlakkig ademen
Bewegingsonzekerheid
- onvast gevoel in de benen -> ouderen
2.4.2 Oorzaken
Bij draaiduizeligheid:
- verminderde doorbloeding
- verminderd zicht
- verzwakken van evenwichtsorgaan
- innemen van ≠ medicatie
Bij licht gevoel hoofd:
- spanningen, angst, somberheid
- stress
- heftige emoties of vermoeidheid
- orthostatische hypotensie
- anemie
- bijwerkingen geneesmiddelen
Bij bewegingsonzekerheid:
- slecht zien
- zwakke beenspieren
- voetproblemen
- bijwerkingen van medicatie
2.4.3 Duizeligheid als bijwerking van medicatie
Duizeligheid = één van de belangrijkste klachten bij geriatrische zorgvrager - polyfarmacie
hart- en vaatziekten (diuretica, ACE-remmers, calciumantagonisten, nitraten en bètablokkers), psychische aandoeningen (antipsychotica, antidepressiva, benzodiazepinen) en pijnstillende geneesmiddelen.
Mechanisme:
invloed op de bloeddruk, zowel hypotensie als orthostatische hypotensie
directe effect op evenwichtsorgaan
Opdracht: medicatieoverzicht
Maak een schematisch overzicht van de geneesmiddelen die duizeligheid kunnen veroorzaken van de volgende medicatiegroepen:
Diuretica
ACE-remmers
Calciumantagonisten
Nitraten
Bètablokkers
2. Noteer bij elke groep 3 namen/vb’en
Ga naar nursing.be:
Maak de “challenge” over epilepsie