Aandoeningen van hersenen en zenuwstelsel

Verpleegkundige Interventies

Crisisinterventies


Bosman Stéphanie


2025-2026 OOBG

1 / 54
volgende
Slide 1: Slide
newEditorOOBGHoger onderwijs

In deze les zitten 54 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Verpleegkundige Interventies

Crisisinterventies


Bosman Stéphanie


2025-2026 OOBG

  1. Aandoeningen van hersenen en zenuwstelsel

Casus

Het is maandagochtend. Je loopt net het station binnen wanneer vlak voor jou een man in elkaar zakt.

Zijn lichaam is in kramptoestand, hij is buiten bewustzijn. Hij begint schokkende bewegingen te maken met stuiptrekkingen en heeft schuim op de lippen en zijn ogen draaien weg.

Je merkt op dat hij in zijn broek heeft geplast.

Na ± 40 seconden komt de man weer tot bewustzijn maar is suf en toont een verwarde indruk.


  • Waar denk je aan, bij het horen van deze casus?

  • Wat kan je ondernemen -> eerste hulp?

2.1 Epilepsie

  • Hersenen -> 100 miljard zenuwcellen (neuronen)

  • Zenuwcel:

    • cellichaam

    • korte uitlopers = dendrieten

    • één lange uitloper = axon

  • Zenuwcellen communiceren dmv het uitwisselen van elektrische signalen via de uitlopers

  • Epilepsie

    • stoornis van deze elektrische impulsen.

    • voorbijgaande hersenfunctiestoornis -> te wijten aan een abnormale elektrische activiteit in de hersenen.

    • insult/convulsie/toeval

    • aanval = kort (meestal)

    • verschijnselen -> samenhang ernst en plaats in de hersenen

    • hersenschade -> frequente en ernstige insulten

2.1.1 Soorten

  • Partiële of focale epilepsie

  • Gegeneraliseerde epilepsie

  • Status epilepticus

Partiële of focale epilepsie

  • 1 plaats in de hersenen

  • Naargelang plaats van de aanval → ≠ ervaringen

  • SO blijft bij bewustzijn

  • Symptomen: schokken in arm/been, tintelingen, ...

  • Aura -> begin van een aanval

Gegeneraliseerde epilepsie


  • Gehele hersenen

  • Plaats waar stoornis begint → bepaalt de kenmerken tijdens de aanval

  • Er bestaan meerdere soorten zoals:

    • absences

    • tonisch-clonische aanvallen (grand mal)

De tonisch/clonische fase = meest voorkomende vorm van gegeneraliseerde epilepsie

1. Tonische fase

  • BW-verlies

  • Alle spieren in kramptoestand

  • AH spieren trekken samen (SO cyanotisch)

  • Kaakspieren verstrakken = gevaar voor tongbeet


2. Clonische fase

  • Spieren ontspannen zich met schokkende bewegingen

  • Lichaam gaat schokkende bewegingen met stuiptrekkingen vertonen

  • De spieren gaan afwisselend samentrekken en weer ontspannen

  • Blaasspieen kunnen samentrekken (urineverlies)


Tonisch-clonische aanval — EpilepsieNL

Voorbeeld - tonisch clonische aanval epilepsie

Status epilepticus

  • Aanval duurt langer dan 10 min.

of

  • Ene aanval volgt de andere op, zonder dat persoon bij bewustzijn komt


=> Levensbedreigend


2.1.2 Oorzaken

  • geen specifieke oorzaak = idiopatisch

  • meerdere factoren spelen een rol

2.1.3 Uitlokende factoren

  • Een felle of flitsende lichtbron (bv: weerkaatsing zon op zwembad)

  • Koorts

  • Drugs

  • Therapieontrouw


  • Stress

  • Angst

  • Overmatig alcoholgebruik

  • Tekort aan slaap

  • Sterk en onverwacht geluid

2.1.4 Algemene kenmerken

  • Tijdelijke verandering en/of verlies bewustzijn

  • Verlies van spierspanning → val op de grond

  • Schokkende bewegingen → onwillekeurige spiertrekkingen

  • Ogen staan wijd open, zijn weggedraaid

  • Zenuwtrekkingen

  • Tongbeet

  • Urineverlies/stoelgangverlies

  • AH problemen, blazende AH met schuim op de mond

  • Lichtflitsen, rare smaak


2.1.5 Interventies

Interventies zijn gericht op een tonisch-clonische aanval


  • Voorkom dat de persoon zich kwetst

  • NOOIT bewegingen tegen houden

  • Bescherm het hoofd

  • Blijf erbij tot de aanval voorbij is

  • Registreer kenmerken van de aanval

  • Controleer vrije AH-weg

  • Maak strakke kledij los

  • Steek niets in de mond

  • Na aanval zijligging + rust geven

  • Controleer parameters





  • Voorgeschiedenis?

    • Eerste aanval? -> spoedgevallen

    • Gekend? -> huisarts

  • Laat de persoon rustig bijkomen na aanval (comfort)

  • Geen voeding/drinken zo lang niet volledig bewust


Ga naar Nursing.be - challenge - test je kennis over epilepsie


https://www.nursing.nl/challenge/nursing-challenge-epilepsie-2/


2.1.6 Medicatie

  • Aanval voorkomen/couperen:

  • Benzodiazepines

  • Anti-epileptica

voorbeelden?

  • Wanneer medicatie niet werkt: chirurgie, D.B.S., N.V.S., ketogeen dieet

Opdracht 1: medisch rekenen

  • Zie cursus

2.2 CVA - Beroerte

Casus:


  • Je gaat tijdens je vroege dienst op kamer 204 binnen, bij Mr. De Smet, na een beloproep. Hij laat weten dat hij plotseling last heeft van felle hoofdpijn die niet overgaat. Je merkt tevens op dat hij moeilijk verstaanbaar is en dat zijn linker mondhoek naar beneden hangt.

  • Welke kenmerken merk je op in deze casus?



2.2.1 Omschrijving

  • = cerebro vasculair accident

  • Acuut

  • Verstoring van de doorbloeding van de hersenen


Voorkomen?

  • 7/1000 mensen

  • meer mannen dan vrouwen

  • -45j = 0.1%

  • +75j = 2.4%

  • 15% overleeft niet

2.2.2 Vormen en oorzaken

  1. Herseninfarct

  • TIA

  1. Hersenbloeding



1. Herseninfarct

= Ischemisch cerebrovasculair accident

  • Deel van de hersenen -> geen O2 -> verstopping slagader

  • Trombose of embolie

  • Vaak het gevolg van atherosclerose

  • Voorkomen: ± 80%


T.I.A.

= Transiënte ischemische aanval


  • Tijdelijke verminderde bloedvoorziening


  • Symptomen binnen 24 u verdwenen


  • Voorbode van een CVA


2. Hersenbloeding

= Hemorragisch cerebrovasculair accident


  • Scheur in een hersenbloedvat

  • Voorkomen: ± 20 %


2.2.3 Hoe herken je een beroerte?

  • Welke verschijnselen optreden en in hoeverre ze zich weer herstellen, is afhankelijk van:

    - type CVA
    - het hersengedeelte (linker of rechter hersenhelft)
    dat is beschadigd
    - de grootte van het aangedane gebied

Meest voorkomende symptomen zijn:

  • scheve mond

  • warrig spreken en denken

  • verlamming arm/been


Andere symptomen kunnen zijn:

  • Snel opkomende hoofdpijn in gehele hoofd

  • Misselijkheid en braken

  • Bewustzijnsdaling/bewusteloosheid

  • Rood aangezicht

  • Snurkende/blazende ademhaling

  • Neurologische uitvalsverschijnselen (verlamming/krachtverlies van aangedane zijde, hangende mondhoek/ooglid)

  • Spraakstoornissen (afasie)



2.2.4 Risicofactoren

2. Niet behandelbaar:

  • leeftijd (hoe ouder hoe meer risico)

  • Geslacht

  • Familiale voorgeschiedenis

  1. Behandelbaar:

  • Hypertensie

  • Diabetes

  • Roken

  • Hartziekte

  • Verhoogd cholesterol

  • Onvoldoende beweging

  • Obesitas

  • Overmatig alcoholgebruik


2.2.5 Interventies

  • 1. Acute fase: FAST TEST


Face






  • Vraag de persoon om eens te lachen of om zijn tanden te laten zien

  • Let of de mond scheef staat en de mondhoek naar beneden hangt


Arm






  • Laat beide armen tegelijkertijd horizontaal naar voren strekken en binnenzijde van de handen naar boven draaien


Speech






  • Luister of er veranderingen zijn in het spreken

  • Laat een zin herhalen of stel vragen


Time






  • Probeer te weten te komen hoelang deze klachten al duren

  • Tijdverlies = hersenverlies


Acute fase

  • Bel 112

  • Controleer regelmatig BZ en AH

  • Geef geen eten/drinken

  • Luchtwegen vrijhouden

  • Ruglig/stabiele zijligging

Op spoedgevallendienst

  • Bloedafname

  • Plaatsen perifeer infuus

  • ECG

  • Cardiorespiratoire bewaking

  • Toedienen O2

  • Evt. secreties aspireren


-> Radiologie ->CT-scan van de hersenen

Filmfragment beroerte + algemene uitleg CVA




  • https://www.hartstichting.nl/beroerte





2.3 SYNCOPE

Omschrijving syncope

  • Andere benamingen: vasovagale collaps


  • Acuut, kort, spontaan voorbijgaand bewustzijnsverlies


  • Onvoldoende bloedtoevoer naar hersenen


  • Vagale reactie

Beeldfragment: syncope

  • https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/flauwvallen/video/wat-is-flauwvallen/item44843


Syncope

Oorzaak


1. Onderliggende aandoening zoals o.a. hartziekte, epilepsie,
uitdroging, orthostatische hypotensie, psychiatrische
stoornis.

2. Bijwerking van geneesmiddelen

 Zoals?

3. ± 25 % niet gekend – reflexsyncope (reactie op pijn, hitte, bloed zien, ...)

Problematiek bij geriatrische zorgvrager

Bij ouderen neemt de kans toe vooral bij:

1. Hartritmestoornissen

2. Bepaalde medicatie

3. Anemie


2.3.1 Kenmerken - voorbodes

  • Duizeligheid

  • Klam zweet

  • Misselijkheid

  • Wazig zicht

  • Bleekheid

Bijkomende kenmerken:

  • soms blazende AH

  • wegdraaien van de ogen

  • schokkende spierstrekkingen


2.3.2 Interventies


  • https://www.gezondheidsplein.nl/aandoeningen/flauwvallen/video/ehbo-instructie-wat-doe-je-als-iemand-flauwvalt/item44833

  • Wat is de taak van de nervus vagus?

  • Bronvermelding

2.4 Vertigo

Omschrijving vertigo

  • Moeilijk begrip!

    • kan voorkomen bij ≠ ziektebeelden

    • maar ook ≠ oorzaken


  • Gevoel: ruimtelijke omgeving verstoord

    • Licht gevoel in het hoofd

    • Omgeving draait/persoon draait


2.4.1 Soorten

  1. Draaiduizeligheid:
    - de omgeving draait, voelt alsof je zelf beweegt, valt of draait

  2. Licht gevoel in hoofd/gevoel bijna flauw vallen
    - hyperventilatie = snel en oppervlakkig ademen

  3. Bewegingsonzekerheid
    - onvast gevoel in de benen -> ouderen

2.4.2 Oorzaken

  • Bij draaiduizeligheid:
    - verminderde doorbloeding
    - verminderd zicht
    - verzwakken van evenwichtsorgaan
    - innemen van ≠ medicatie

  • Bij licht gevoel hoofd:
    - spanningen, angst, somberheid
    - stress
    - heftige emoties of vermoeidheid
    - orthostatische hypotensie
    - anemie
    - bijwerkingen geneesmiddelen

  • Bij bewegingsonzekerheid:
    - slecht zien
    - zwakke beenspieren
    - voetproblemen
    - bijwerkingen van medicatie

2.4.3 Duizeligheid als bijwerking van medicatie

  • Duizeligheid = één van de belangrijkste klachten bij geriatrische zorgvrager - polyfarmacie

  • hart- en vaatziekten (diuretica, ACE-remmers, calciumantagonisten, nitraten en bètablokkers), psychische aandoeningen (antipsychotica, antidepressiva, benzodiazepinen) en pijnstillende geneesmiddelen.

  • Mechanisme:

    • invloed op de bloeddruk, zowel hypotensie als orthostatische hypotensie

    • directe effect op evenwichtsorgaan


Opdracht: medicatieoverzicht

  1. Maak een schematisch overzicht van de geneesmiddelen die duizeligheid kunnen veroorzaken van de volgende medicatiegroepen:

  2. Diuretica

  3. ACE-remmers

  4. Calciumantagonisten

  5. Nitraten

  6. Bètablokkers

  •  2. Noteer bij elke groep 3 namen/vb’en


Ga naar nursing.be:

Maak de “challenge” over epilepsie