1.1 Het leven van jager-verzamelaars

VWO 4
1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Lesdoelen:
In deze paragraaf leer je:
- op welke bronnen onze kennis van de prehistorie is gebaseerd.
- hoe de moderne mens zich over de wereld verspreidde
- welke levenswijze jagers-verzamelaars hadden.
- hoe jager-verzamelaars hun gedachten tot uiting brachten.
KA: - de levenswijze van jager-verzamelaars
1 / 19
volgende
Slide 1: Tekstslide
GeschiedenisMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen, tekstslides en 1 video.

time-iconLesduur is: 45 min

Onderdelen in deze les

VWO 4
1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Lesdoelen:
In deze paragraaf leer je:
- op welke bronnen onze kennis van de prehistorie is gebaseerd.
- hoe de moderne mens zich over de wereld verspreidde
- welke levenswijze jagers-verzamelaars hadden.
- hoe jager-verzamelaars hun gedachten tot uiting brachten.
KA: - de levenswijze van jager-verzamelaars

Slide 1 - Tekstslide

Slide 2 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Prehistorie (voorgeschiedenis) --> 3000 v.C. met de uitvinding van het schrift in het Midden-Oosten.

Kennis uit deze periode halen wij uit ongeschreven bronnen.
Bestudeerd en opgegraven door archeologen.

Uit deze periode hebben we kennis over de cultuur van prehistorische mensen. De manier waarop men leefden en de taakverdeling, maar we weten minder over hun denkwijze.
Er is vrijwel niets bekend over individuen of concrete gebeurtenissen. 
Muurschildering uit de grot van Lascaux.
Venus van Willendorf
Neotlitisch vuursteen
Mummie van 5300 jaar geleden die in 1991 is gevonden in de Alpen, genaamd Ötzi.
Dit is een van de weinige individuele mensen die we kennen uit de prehistorie.

Slide 3 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Verdieping Ötzi
Bekijk de video en maak de vragen.

* Let op, het programma corrigeert exact. Komt jouw antwoord ongeveer overeen met het opgegeven antwoord, dan kan je dit goed rekenen.

Slide 4 - Tekstslide

3

Slide 5 - Video

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Wetenschap <-----> Scheppingsverhaal
Wetenschappers zijn het erover eens dat de mens is geëvolueerd van apen die in wouden in Afrika leefden.
Dit proces begon 6 miljoen jaar geleden.
2 miljoen jaar geleden ontstonden de eerste mensensoorten. Zij liepen alleen nog maar op 2 benen en leefden niet meer in bomen.
Leefwijze: jagen en verzamelen.
Ze aten vlees en bewerkten plantaardig voedsel.
400.000 jaar geleden uitvinding vuur --> er ontstonden mensensoorten die geen rauw vlees meer aten.

Slide 6 - Tekstslide

03:02
Leg uit waarover de voorwerpen die Ötzi bij zich had ons kennis kunnen geven

Slide 7 - Open vraag

05:26
Welke theorieën hebben de onderzoekers betreft de tatoeages?

Slide 8 - Open vraag

14:03
Uit de prehistorie zijn er enkel ongeschreven bronnen overgebleven. Leg a.d.h.v. het verhaal van Ötzi uit dat er veel onzekerheden zijn over de geschiedenis uit deze periode.

Slide 9 - Open vraag

Evolutie
Australopithecus
Homo Habilis
Homo Erectus
Homo Neanderthalensis
Homo Sapiens Sapiens

Slide 10 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Rond 200.000 jaar geleden ontstond de moderne mens (Homo sapiens) in Oost-Afrika.

Verspreiding:
--> eerste 150.000 jaar in Afrika
--> vanaf 50.000 v.C. Azië
--> vanaf 40.000 v. C Europa en Australië
--> tussen 30.000 en 15.000 v.C Amerika.

Andere mensensoorten dan de Homo sapiens stierven uit. De verklaring is onbekend.

Slide 11 - Tekstslide

Slide 12 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Jagers-verzamelaars waren nomaden. Wanneer het voedsel op was trokken ze met hun basiskamp weer verder. Hierdoor was er weinig bezit.

Taakverdeling:
- Mannen waren sterker en hielden zich daardoor bezig met de jacht en verdediging.
- Vrouwen hadden te maken met zwangerschappen en zuigelingen. Hierdoor hielden zij zich bezig met het verzamelen van paddestoelen, noten, wortels, zaden, bessen en ander plantaardig voedsel. Ook verzorgden zij de kinderen.
Schoolvensterplaat over de rolverdeling tijdens de prehistorie.

Slide 13 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Werktuigen:

Jager-verzamelaars hadden alleen grove werktuigen, zoals stenen bijlen zonder steel.
Vanaf 50.000 v.C. komen er ingewikkeldere werktuigen. visnetten van plantenvezels en weerhaakjes van been.
Ook komen er wapens met meerdere onderdelen, zoals pijl en bogen. 
Deze video is niet meer beschikbaar
Welke video was dit?

Slide 14 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Jagers-verzamelaars gebruikten ook kunst om hun gedachten te uitten. Vanaf 30.000 v.C. zijn er kunstige bronnen gevonden.
Wat de kunst precies betekende weten we niet, maar er wordt wel gedacht dat er een betekenis achter zit. Bijvoorbeeld om goden tevreden te stellen of om vruchtbaarheid te bevorderen. De kunst laat zien dat de cultuur ingewikkelder werd. Men ging denken in symbolen.

Venus van Willendorf
Venus van Brassempouy
Grotschildering in Altamira, Spanje

Slide 15 - Tekstslide

1.1 Het leven van jager-verzamelaars
Maak de opdrachten op de volgende slides.

Slide 16 - Tekstslide

Lees de tekst 'Geen schriftelijke bronnen'.
Juist
Onjuist
Alles uit het verleden kan als bron dienen.
De prehistorie is de tijd van jagers en boeren.
Onze kennis van de prehistorie is gebaseerd op ongeschreven bronnen.
Over de leefwijze van de jager-verzamelaars is minder bekend dan over hun denkwijze.
Over individuele mensen en gebeurtenissen in de prehistorie is weinig bekend.
Voor archeologen zijn teksten de belangrijkste bron van kennis.

Slide 17 - Sleepvraag

Gebruik de tekst 'De verspreiding van de moderne mens' en zet de zinnen in de juiste volgorde.
1. Jagers en verzamelaars gingen vuur gebruiken
2. Mensachtigen gingen niet meer in bomen leven
3. Moderne mensen verspreidden zich over de wereld
4. Rechtop lopende mensachtigen evolueerden van apen in de wouden van Afrika
A
2 - 3 - 1 - 4
B
3 - 2 - 1 - 4
C
4 - 1 - 3 - 2
D
4 - 2 - 1 - 3

Slide 18 - Quizvraag

Lees de tekst 'jager-verzamelaars'.
Juist
Onjuist
Alle mensen leefden tot 9000 v.C. van jagen en verzamelen.
Mannen hielden zich bezig met de jacht en strijd tegen wilde dieren en andere mensen.
Jager-verzamelaars zijn nomaden met een vaste woonplaats.
Jager-verzamelaars hadden veel bezittingen.
Jager-verzamelaars hadden vaak een basiskamp van waaruit ze op pad gingen.
Jager-verzamelaars leefden in groepen van enkele honderden mensen.
Vrouwen zorgden voor de kinderen en verzamelden plantaardig voedsel.
Werktuigen van jager-verzamelaars waren eerst grof en later ingewikkeld.

Slide 19 - Sleepvraag