3.2 Hofstelsel en horigheid

H3 Monniken en ridders

3.2 Hofstelsel en horigheid

1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavo, vwoLeerjaar 4

In deze les zitten 14 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H3 Monniken en ridders

3.2 Hofstelsel en horigheid

KA

De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid


Leerdoelen


1. Waardoor ontstond er in West-Europa weer een landbouw samenleving? 

2. Wat is  horigheid?

3. Hoe zag het hofstelsel eruit?


Tot 500 Romeinse tijd, agrarisch-urbane samenleving

500-1000 Vroege Middeleeuwen, agrarische samenleving

Hoe kan dit?

Ontwikkeling al ingezet tijdens het Romeinse rijk.

  1. Instorting Romeinse bestuur (onveiligheid!

  2. Germaanse invasies

  3. Veel oorlogen onderling

  4. Daling productie, minder belasting, minder ambtenaren en legers, minder bescherming.

  5. Sinds 3de eeuw handel en nijverheid sterk afgenomen

  6. Bevolking gekrompen

Autarkische samenleving

  • Dorpen verbouwden enkel voedsel voor zichzelf en dreven nauwelijks handel met de buitenwereld

  • Dit noemen we een zelfvoorzienende samenleving (autarkie)

  • geld werd schaars

Herhaling

Veel plichten,

weinig rechten

  • In de vierde eeuw daalt de agrarische productie en daarom verbood de  overheid boeren om hun land te verlaten

  • De boeren zoeken bescherming bij de grootgrondbezitters en ruil daarvoor gaan ze verplichtingen aan die erfelijk zijn

  • Zo ontstonden de halfvrije mensen: horigen 

  • Ook ontstond er een groep met erfelijke voorrechten: de adel

Hofstelsel

Heren en Horigen 

Plichten

Heren: 

  • Bescherming van de horigen en het eigen land.

  • ontvangen van herendiensten

  • Belasting

Horigen:

  • Bewerken van het land

  • Uitvoeren van herendiensten (onbetaald werk voor een heer)

  • Belasting aan heer en kerk

  • Toestemming vragen om te trouwen of van het land af te gaan

Hofstelsel

  • Het grondgebied van een edelman werd een  domein genoemd.

  • De heer, bijvoorbeeld een ridder, was de baas van een domein: alle grond was van hem.

  • Hij woonde soms in een soort kasteel en soms in een vroonhof (grote boerderij).

Hofstelsel 

In het hofstelsel was het domein in twee stukken verdeeld.

  1. Het ene deel van de grond was verpacht aan horige boeren voor eigen opbrengst. Zij moesten een deel van opbrengst als pacht betalen.

  2. De opbrengst van het andere deel was volledig van de heer +  dit land werd bewerkt door de horigen. (herendiensten)

Nuances:

  • Veel verschillen tussen domeinen.

  • Koningen, kloosters of hoge edelen hadden soms meerdere domeinen, waar ze zaken lieten beheren door rentmeeesters.

  • Niet iedereen leefde als horige in een domein.

  • Er waren ook nog zelfstandige boeren.

  • Of soms leefden boeren in dorpjes van 15 boerderijen, waar ze geen herendiensten hoefden te doen. Ze betaalden dan met spullen of heel soms met geld.


Economisch systeem


  • Het hofstelsel met horige boeren op domeinen is het economische systeem in West-Europa van de vroege middeleeuwen


  • Maar hoe werkte het bestuur in de vroege middeleeuwen? (3.3)