China_lessenserie_2havo


AARDRIJKSKUNDE · 2 HAVO · HOOFDSTUK 1

CHINA

Van leeg westen tot fabriek van de wereld

1 / 77
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 77 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


AARDRIJKSKUNDE · 2 HAVO · HOOFDSTUK 1

CHINA

Van leeg westen tot fabriek van de wereld

HOOFDSTUK 1 · CHINA

Dit gaan we behandelen


§1

Leeg westen, vol oosten

Bevolkingsspreiding, reliëf, klimaat en bevolkingspolitiek


§2

Van gesloten naar open

Shenzhen, fabriek van de wereld en globalisering


§3

Naar de stad

Migratie, verstedelijking en vernieuwde steden


§4

Chinese wateren

Wateroverlast, watertekort en waterverdeling

Na elke paragraaf: controlevragen (interactief via LessonUp)


§1

Leeg westen, vol oosten

Bevolkingsspreiding · Reliëf · Bevolkingspolitiek · Klimaat · Bevolkingsdiagrammen

§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Een heel ongelijke bevolkingsspreiding

De bevolkingsspreiding in China is erg ongelijk:

  • oosten = dichtbevolkt

  • westen = dunbevolkt: te droog, te hoog / te koud

→ totaal: 1,4 miljard mensen

Grote verschillen in neerslag

  • zuidoosten: 1.000 tot 2.000 mm per jaar

  • noordwesten: minder dan 200 mm per jaar


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Reliëf: een trap met drie treden

Bovenste trede · ± 4.500 m hoog

  • Hoogland van Tibet (‘dak van de wereld’), toendra

  • brongebied van alle grote rivieren in China

Middelste trede · 1.000 – 2.000 m

  • Tarimbekken (woestijn) en Mongoolse Hoogvlakte (woestijn, steppe)

  • Lössplateau (akkerbouwgebied)

Laagste trede · 0 – 200 m

  • delta’s van de grote rivieren

  • 2/3 van de bevolking: dichtbevolkt, sterk verstedelijkt


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Bevolkingspolitiek: de eenkindpolitiek

De Chinese overheid doet aan bevolkingspolitiek:

→ de overheid stuurt het aantal én de spreiding van de bevolking

Eenkindpolitiek (1979 – 2015)

  • voordeel: veel minder kinderen geboren

  • nadeel: vergrijzing

→ ook door sterke stijging van de levensverwachting: van 41 jaar (1955) naar 76,5 jaar (2018)!

→ zie het bevolkingsdiagram van China


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Bevolkingspolitiek: spreiding van de bevolking

Eenkindpolitiek is afgeschaft, maar kinderen zijn:

  • duur

  • lastig te combineren met werk

Betere spreiding van de bevolking

  • volle oosten: Han-Chinezen (‘echte Chinezen’)

  • lege westen: andere bevolkingsgroepen, zoals de Oeigoeren

Overheidsmaatregel

  • migratie van Han-Chinezen van oost naar west stimuleren

→ baan en gratis huis · ‘verchinezen’ van afgelegen gebieden · meer overheidscontrole


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Isothermen


BASISBOEK B50

Isothermen = lijnen die plaatsen met een gelijke temperatuur verbinden.

→ begrenzing van de luchtstreken

Twee belangrijke grenzen

  • grens tropen = isotherm 18 °C → kokospalmgrens

  • grens poolstreken = isotherm 10 °C → boomgrens



§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Klimaatsysteem van Köppen


BASISBOEK B73

Vijf klimaatzones, aangegeven met hoofdletters:

  • A · tropisch klimaat

  • B · droog klimaat

  • C · zeeklimaat (maritiem klimaat)

  • D · landklimaat (continentaal klimaat)

  • E · koud klimaat (poolklimaat of polair klimaat)

Waarop gebaseerd?

  • A, C, D en E: op basis van temperatuur

  • B: op basis van neerslag


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Köppen: onderverdeling met extra letters


BASISBOEK B73

B-klimaat · extra hoofdletters

  • BS = steppeklimaat (250 – 500 mm per jaar)

  • BW = woestijnklimaat (< 250 mm per jaar)

A-, C- en D-klimaten · extra kleine letters

  • f = fehlt (ontbreekt): geen droge tijd, neerslag in alle jaargetijden

  • s = sommer: droge tijd in de zomer

  • w = winter: droge tijd in de winter

E-klimaat · extra hoofdletters

  • F = (eeuwige) sneeuw in poolgebieden · H = (eeuwige) sneeuw in hooggebergte · T = toendra


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Bevolking en inrichting


BASISBOEK B148

Demografie = aantal, spreiding en kenmerken van de bevolking.

  • de inrichting van een gebied hangt af van bevolkingsaantal en spreiding

Twee begrippen

  • bevolkingsdichtheid = het gemiddelde aantal inwoners per km²

  • bevolkingsspreiding = hoe de bevolking is verdeeld over een gebied

→ plek met veel mensen dicht bij elkaar = bevolkingsconcentratie


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Leeftijdsopbouw: het bevolkingsdiagram


BASISBOEK B154

De leeftijdsopbouw laat je zien in een bevolkingsdiagram:

  • elke staaf is een leeftijdsgroep

  • links de mannen, rechts de vrouwen

→ de vorm van het diagram vertelt iets over het land


§1 · LEEG WESTEN, VOL OOSTEN

Drie soorten bevolkingsdiagrammen


BASISBOEK B155


Piramide · Gambia

  • hoog geboortecijfer

  • snelgroeiende bevolking

  • ontwikkelingsland: weinig family planning


Granaat · Indonesië

  • lager geboortecijfer

  • langzame bevolkingsgroei

  • meer ontwikkeld land


Urn · Duitsland

  • dalend geboortecijfer

  • dalende groei of bevolkingsafname

  • rijk, ontwikkeld land



MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §1 · 1

Waarom is het westen van China zo dunbevolkt?


A

Het is er te nat en te warm


B

Het is er te droog en te hoog / te koud


C

Er is te veel industrie


D

Wonen is er verboden


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §1 · 2

Sleep elk kenmerk naar de juiste trede van de reliëftrap.


Bovenste trede

sleep hierheen


Middelste trede

sleep hierheen


Laagste trede

sleep hierheen


Hoogland van Tibet


Lössplateau


delta’s van grote rivieren


toendra


Tarimbekken (woestijn)


2/3 van de bevolking


AANWIJSVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §1 · 3

Wijs op de kaart het dichtstbevolkte deel van China aan.

Kijk goed naar de legenda: waar wonen de meeste mensen per km²?


Bonus: wijs daarna het gebied aan waar bijna niemand woont.



MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §1 · 4

Wat was een belangrijk nadeel van de eenkindpolitiek?


A

Vergrijzing van de bevolking


B

Er werden juist méér kinderen geboren


C

De levensverwachting daalde sterk


D

De bevolking spreidde zich naar het westen


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §1 · 5

Köppen: sleep elke letter naar het juiste klimaat.


A

sleep hierheen


B

sleep hierheen


C

sleep hierheen


D

sleep hierheen


E

sleep hierheen


tropisch klimaat


droog klimaat


zeeklimaat


landklimaat


koud klimaat


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §1 · 6

Sleep elk land naar de vorm van zijn bevolkingsdiagram.


Piramide

sleep hierheen


Granaat

sleep hierheen


Urn

sleep hierheen


Gambia


Indonesië


Duitsland


hoog geboortecijfer


langzame bevolkingsgroei


bevolkingsafname


§2

Van gesloten naar open

China in 1980 en nu · Shenzhen & sez’s · Fabriek van de wereld · Globalisering

§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

China in 1980: gesloten

1980

gesloten land

  • alle macht bij de communistische partij

  • alle bedrijven in handen van de staat

  • geen vrijheid voor de mensen

  • westerse cultuur verboden

  • bevolking: arm en afgesloten van de buitenwereld

§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

China nu: open (maar…)

  • nog steeds communistisch

→ Big Brother: veel controle op de burgers

  • internationale bedrijven zijn welkom

→ Apple, Mercedes, Microsoft

  • veel Chinese (tech)bedrijven in de wereldtop

  • westerse sociale media zijn verboden

→ WhatsApp, Facebook, X, Google


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Fabriek van de wereld: het begon in Shenzhen

De verandering begon in 1980 in Shenzhen:

de eerste speciale economische zone (sez)

  • vlak bij Hongkong: rijk, hoogontwikkeld, voormalige Britse kolonie

  • door lage lonen geschikt voor arbeidsintensieve producten

→ lagelonenland: schoenen, speelgoed, kleding


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

De opendeurpolitiek: een enorm succes

  • van vissersdorp tot megastad

  • na Shenzhen volgden meer sez’s in China

  • sterke verstedelijking van het kustgebied

China werd de ‘fabriek van de wereld’

  • miljoenen arbeidsmigranten trokken van west naar oost

  • maar: slechte werkomstandigheden



§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Het nieuwe China

De economie verandert snel: niet alleen meer eenvoudige producten voor de uitvoer (export).

Snelgroeiende binnenlandse afzetmarkt

→ reden: de lonen zijn gestegen

Eigen hightechindustrie

  • van maakland naar innovatieland

  • levert meer op dan assemblage

Buitenlandse fabrieken vestigen zich vaker in…

  • groeipolen in het binnenland

  • Aziatische landen met lagere lonen


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Wisselen van schaalniveau


BASISBOEK B13

Bij aardrijkskunde gebruik je vijf schaalniveaus:

  • lokale schaal: stad of dorp

  • regionale schaal: landsdeel, provincie, streek

  • nationale schaal: land

  • continentale schaal: meer dan één land, werelddeel

  • mondiale schaal: de wereld

(extra: fluviale schaal = stroomgebied van een rivier)

Veranderen van schaalniveau

  • inzoomen en uitzoomen


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Kenmerken van ontwikkeling


BASISBOEK B224

Ontwikkelingskenmerken laten zien of een land ontwikkeld is of niet.

Bnp per inwoner

  • hoe hoger het bnp per inwoner, hoe hoger de welvaart

Welzijn = kwaliteit van leven

  • 4 basisbehoeften: voedsel, huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg

Andere kenmerken van minder ontwikkelde landen

  • snelle bevolkingsgroei

  • groter aandeel mensen werkzaam in de landbouw

  • snellere groei van het percentage stedelingen



§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Globalisering


BASISBOEK B247

Globalisering = het doorgaande proces van internationale uitwisseling van mensen, goederen, geld en informatie (kennis, cultuur).

→ ook wel: mondialisering

Drie soorten

  • economische globalisering · politieke globalisering · culturele globalisering

Global village

  • de aarde wordt een ‘global village’ door afname van de relatieve afstand

  • let op: er zijn ook negatieve gevolgen


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Global cities


BASISBOEK B258

Wereldstad (metropool, global city) = een heel grote stad die op mondiale schaal een rol speelt in economie, cultuur en politiek.

  • veel hoogopgeleide, goedbetaalde mensen van over de hele wereld

  • Engels is de voertaal

→ megastad = stad met meer dan 10 miljoen inwoners (niet hetzelfde!)

Rol in de wereld

  • westerse cultuur verspreidt zich via global cities: verwestersing / culturele globalisering

  • goede vestigingslocatie voor bedrijven door agglomeratievoordelen

→ uitwisselen van kennis en creativiteit · verspreiding van producten en technieken


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Multinationale ondernemingen (mno’s)


BASISBOEK B259

Multinationale onderneming (mno) = bedrijf met vestigingen in verschillende landen.

→ voorbeeld: McDonald’s

Soorten

  • productie van goederen

  • (zakelijke) dienstverlening

Grote wereldwijde invloed

  • veel kennis

  • veel geld


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Internationale arbeidsverdeling


BASISBOEK B260

Internationale arbeidsverdeling = de verdeling van het werk over verschillende landen.

→ mogelijk door globalisering

Goederen worden in 3 fasen geproduceerd

  • fase 1: het ontwerpen van het product — onderzoek en ontwikkeling (research & development)

  • fase 2: het produceren van de goederen in fabrieken

  • fase 3: vervoer en verkoop — marketing (reclame) en distributie (verspreiding)


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

De productieketen wordt opgeknipt


BASISBOEK B260

Fase 1 en 3 · centrumlanden

  • hier staan de hoofdkantoren

Fase 2 · opkomende landen / semiperiferie

  • belangrijkste oorzaak: lage arbeidskosten (lagelonenland)

Verschuiving

  • steeds meer technisch ingewikkeld werk in opkomende landen

→ voorbeelden: India en China

→ dit heet de nieuwe internationale arbeidsverdeling


§2 · VAN GESLOTEN NAAR OPEN

Newly Industrializing Countries (NIC’s)


BASISBOEK B261

NIC’s = landen waar de industrie snel is opgekomen en belangrijk is voor de economie (opkomende landen).

Twee kenmerken

  • kenmerk 1: exportgerichtheid

  • kenmerk 2: grote buitenlandse investeringen

→ centrumlanden schuiven industrie uit: eerst arbeidsintensief, nu ook kennisintensief

De eerste NIC’s: de tijgerlanden

  • Zuid-Korea, Taiwan, Singapore en Hongkong

  • schuiven nu zélf arbeidsintensief werk uit door stijgende lonen



MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §2 · 1

Waarom werd juist Shenzhen de eerste speciale economische zone (sez)?


A

Het ligt vlak bij Hongkong


B

Het ligt vlak bij Beijing


C

Er woonden al veel rijke Chinezen


D

Er was al veel hightechindustrie


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §2 · 2

China in 1980 of China nu? Sleep elk kenmerk naar de juiste tijd.


China in 1980

sleep hierheen


China nu

sleep hierheen


alle bedrijven in handen van de staat


internationale bedrijven welkom


afgesloten van de buitenwereld


Chinese techbedrijven in de wereldtop


westerse cultuur volledig verboden


westerse sociale media verboden


MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §2 · 3

Waardoor werd China de ‘fabriek van de wereld’?


A

Door de hoge lonen


B

Door de lage lonen (lagelonenland)


C

Door de eigen hightechindustrie


D

Door het verbod op export


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §2 · 4

Sleep elke omschrijving naar de juiste fase van de productie.


Fase 1

sleep hierheen


Fase 2

sleep hierheen


Fase 3

sleep hierheen


ontwerpen (R&D)


produceren in fabrieken


vervoer en verkoop


centrumlanden (hoofdkantoor)


lagelonenlanden


marketing en distributie


MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §2 · 5

Een provincie hoort bij welk schaalniveau?


A

Lokale schaal


B

Regionale schaal


C

Nationale schaal


D

Continentale schaal


OPEN VRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §2 · 6

Leg uit waarom China verandert van maakland naar innovatieland.


Denk aan: de gestegen lonen · wat levert meer op: assemblage of eigen technische kennis? · waar vestigen buitenlandse fabrieken zich nu?


§3

Naar de stad

Migratie naar de stad · Kust en binnenland · Vernieuwde steden · Push- en pullfactoren

§3 · NAAR DE STAD

Migratie naar de stad

De urbanisatiegraad neemt snel toe.

Het platteland loopt leeg door migratie

  • werkloosheid op het platteland door mechanisatie

  • grote aantrekkingskracht van steden op migranten

  • enorme welvaartskloof tussen stad en platteland

Drijvende bevolking

  • 250 miljoen Chinezen wonen ‘illegaal’ ergens anders dan waar ze officieel staan ingeschreven

→ geen recht op voorzieningen


§3 · NAAR DE STAD

Kustgebied en binnenland

Chinese overheid: het binnenland mag niet leeglopen.

Maatregelen om bedrijven aan te trekken

  • verbetering van de infrastructuur

  • lage belastingen

  • minder strenge milieuregels

Resultaat

  • met succes: veel migranten en bedrijven

  • andere belangrijke reden voor bedrijven: lagere lonen



§3 · NAAR DE STAD

Vernieuwde steden: van hutong naar hoogbouw

Vroeger: traditionele Chinese wijkjes

  • hutongs: 10 – 12 kleine huizen rond een open ruimte (hofje)

  • gemeenschappelijke toiletgebouwen en wasruimten

Nu: hutongs en stadsdorpen vervangen door hoogbouw

Stadsdorpen:

  • voormalige dorpen, ingesloten door stedelijke bebouwing

  • geen landbouwgrond meer

  • extra woonlagen gebouwd om te verhuren

  • enorm hoge woningdichtheid, rommelige bebouwing


§3 · NAAR DE STAD

Grote rol voor projectontwikkelaars

  • door hoge grondprijzen vooral bouw van dure appartementen, kantoren en winkelcentra

  • oorspronkelijke bewoners moeten verhuizen


Voordelen van de verhuizing

  • centrale verwarming

  • airco

  • wc, bad en douche


Nadelen van de verhuizing

  • ver weg van winkel of werk

  • ver weg van vrienden en familie

  • geen geld om de flat te betalen

§3 · NAAR DE STAD

Beschrijven en verklaren


BASISBOEK B4

Bij aardrijkskunde beschrijf en verklaar je.

Beschrijven: wát ergens is

→ waar is de stad gebouwd?

Verklaren: waaróm dat zo is

→ waarom is de stad daar gebouwd?

Verklaren doe je met:

  • menselijke factoren

  • natuurlijke factoren



§3 · NAAR DE STAD

Kaartvaardigheden


BASISBOEK B21

1

Kaartlezen

Je benoemt waar plaatsen liggen of verschijnselen voorkomen. Gebruik titel, schaal en legenda.

2

Kaartanalyse: patronen herkennen

Je verdeelt het gebied in delen en zoekt spreidingspatronen. Vb: het zuiden van Canada is dichtbevolkt, het noorden dunbevolkt.

3

Kaartanalyse: verbanden leggen

Je vergelijkt een verschijnsel met iets anders. Vb: de bevolkingsspreiding in Canada en het klimaat.

4

Kaartinterpretatie

Je verklaart de gevonden verbanden en patronen. Vb: in het noorden van Canada is het te koud voor bewoning.

§3 · NAAR DE STAD

Waarderen


BASISBOEK B29

Drie stappen bij aardrijkskunde:

  • beschrijven

  • verklaren

  • waarderen

Waarderen

Waarderen = je mening geven over een aardrijkskundig probleem.



§3 · NAAR DE STAD

Push- en pullfactoren


BASISBOEK B159

Twee soorten redenen om te verhuizen:

Pushfactoren (afstotingsfactoren)

  • mensen willen vertrekken uit een gebied

→ armoede, werkloosheid, discriminatie

Pullfactoren (aantrekkingsfactoren)

  • mensen willen juist naar een gebied toe

→ werkgelegenheid, hoge inkomens, goede opleidingen, fijn klimaat


§3 · NAAR DE STAD

Opkomende landen (groeilanden)


BASISBOEK B229

Kenmerk 1 · snelle economische groei

  • veel buitenlandse investeringen

  • BRICS-landen: van gesloten naar vrijemarkteconomie

Kenmerk 2 · bnp per inwoner nog relatief laag

  • aantrekkelijk voor buitenlandse bedrijven door relatief lage lonen

Kenmerk 3 · grote sociale en regionale ongelijkheid

  • sommige mensen profiteren, anderen niet · groeiende middenklasse

  • grote verschillen tussen regio’s en tussen stad en platteland


§3 · NAAR DE STAD

Percentage stedelingen


BASISBOEK B239

Urbanisatiegraad = percentage stedelingen in een land

  • hoog in rijke landen (80%), laag in de minst ontwikkelde landen (32%)

Urbanisatietempo = snelheid waarmee de urbanisatiegraad toeneemt

  • hoog in arme landen door ruraal-urbane migratie

→ ruraal-urbane migratie = migratie van platteland naar stad

De verstedelijking gaat eigenlijk te snel

  • onvoldoende voorzieningen en woningen in de steden

  • gevolg: krottenwijken


§3 · NAAR DE STAD

Gevolgen van globalisering


BASISBOEK B256

Globalisering heeft voor- en nadelen.

Voordelen

  • toename van welvaart en vrijheid

  • meer uitwisseling van informatie

Economisch nadeel: de ongelijkheid neemt toe

  • de één profiteert van globalisering, de ander niet

  • regionale ongelijkheid

  • sociale ongelijkheid



SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §3 · 1

Push of pull? Sleep elke factor naar het juiste vak.


Pushfactoren

sleep hierheen


Pullfactoren

sleep hierheen


armoede


werkgelegenheid


discriminatie


hoge inkomens


werkloosheid


goede opleidingen


MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §3 · 2

Wat is de ‘drijvende bevolking’ van China?


A

Mensen die op woonboten leven


B

Chinezen die ‘illegaal’ ergens anders wonen dan waar ze staan ingeschreven


C

Migranten uit andere landen


D

Mensen zonder werk in de steden


MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §3 · 3

Welke maatregel gebruikt de Chinese overheid NIET om bedrijven naar het binnenland te trekken?


A

Verbetering van de infrastructuur


B

Lage belastingen


C

Minder strenge milieuregels


D

Hogere lonen voor werknemers


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §3 · 4

Verhuizen naar hoogbouw: voordeel of nadeel? Sleep elk kenmerk.


Voordeel

sleep hierheen


Nadeel

sleep hierheen


centrale verwarming


ver weg van winkel of werk


airco


ver van vrienden en familie


eigen wc, bad en douche


geen geld voor de flat


MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §3 · 5

Welke uitspraak klopt?


A

De urbanisatiegraad is hoog in arme landen


B

Het urbanisatietempo is hoog in rijke landen


C

De urbanisatiegraad is hoog in rijke landen


D

Urbanisatiegraad en urbanisatietempo zijn hetzelfde


OPEN VRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §3 · 6

Leg uit waarom de verstedelijking in arme landen eigenlijk té snel gaat.


Denk aan: ruraal-urbane migratie · zijn er genoeg woningen en voorzieningen? · wat ontstaat er aan de rand van de stad?


§4

Chinese wateren

Wateroverlast (Jangtse) · Watertekort (Huang He) · Waterverdeling · Rivieren & grondwater

§4 · CHINESE WATEREN

Wateroverlast: de Jangtse

  • stroomgebied in het natte zuiden

  • overstromingen door piekafvoer in lente en zomer

Rol van de mens bij de wateroverlast

  • ontbossing → hogere piekafvoer + rivier wordt ondieper

  • aanleg van dijken → minder ruimte voor de rivier + overstromingen

Maatregel: de Drieklovendam

  • grootste stuwdam ter wereld

  • voordelen: beter bevaarbaar · drink- en irrigatiewater · hydro-elektriciteit


§4 · CHINESE WATEREN

Watertekort: de Huang He (Gele Rivier)

  • stroomgebied in het droge noorden

  • stroomt over het Lössplateau

→ löss komt in de rivier door wind en water (= gele kleur)

→ bodemerosie = het verdwijnen van het bovenste (vruchtbare) deel van de bodem

Watertekorten door…

  • bevolkingsgroei en economische groei

  • toename irrigatie in de landbouw

  • bouw van stuwdammen · veel verdamping

→ het overgebleven water is heel vies


§4 · CHINESE WATEREN

Watertekort: grondwater uit aquifers

Daarom: steeds meer gebruik van grondwater uit aquifers.

Aquifer

Aquifer = bodemlaag met veel grondwater.

Beijing

  • daling van het grondwaterpeil met al zo’n 100 tot 300 meter!

  • dit is niet duurzaam


§4 · CHINESE WATEREN

Waterverdeling: van zuid naar noord

Het water is oneerlijk over China verdeeld:

  • overschot in het natte zuiden

  • tekort in het droge noorden → waterstress

Oplossing: Zuid-naar-Noord Waterverdelingsproject

  • drie verbindingen

  • heel duur

  • heel veel werk


§4 · CHINESE WATEREN

Dimensies


BASISBOEK B14

Invalshoeken van waaruit je een gebied of gebeurtenis kunt bekijken:

  • economische dimensie: (het bezit van) grondstoffen, werk, geld

  • sociaal-culturele dimensie: hoe mensen met elkaar omgaan en voor elkaar zorgen

  • politieke dimensie: het verdelen van de macht

  • fysische dimensie: vanuit de belangen van de natuur


§4 · CHINESE WATEREN

Verbanden leggen


BASISBOEK B15

Bij aardrijkskunde leg je relaties (verbanden) tussen verschijnselen en tussen gebieden.

Verbanden tussen verschijnselen

  • verschijnsel: massatoerisme in Spanje vanwege het weer en het landschap

  • invloed: werkgelegenheid, vervuiling, watertekort

Verbanden tussen gebieden

  • door de onrustige politieke situatie in Turkije…

  • …gaan minder toeristen naar Turkije en meer naar Spanje

§4 · CHINESE WATEREN

Waarderen (herhaling)


BASISBOEK B29

Drie stappen bij aardrijkskunde:

  • beschrijven

  • verklaren

  • waarderen

Waarderen

Waarderen = je mening geven over een aardrijkskundig probleem.

→ bijvoorbeeld: is de Drieklovendam een goed idee?



§4 · CHINESE WATEREN

Grondwater


BASISBOEK B93

In de grond zit water in de kleine openingen (poriën) tussen de bodemdeeltjes.

  • grond met veel poriën = poreus

  • water kan dan ver wegzakken (infiltratie)

  • aquifer = waterdragende laag in de ondergrond

Twee begrippen

  • grondwaterpeil / grondwaterspiegel = de bovenkant van het grondwater

  • maaiveld = het oppervlak van de grond


§4 · CHINESE WATEREN

Rivieren


BASISBOEK B94

Rivier = natuurlijke waterloop die water afvoert uit een gebied.

  • regenrivier = afhankelijk van regenwater

  • gletsjerrivier = afhankelijk van smeltwater van gletsjers

  • gemengde rivier = regenwater én smeltwater

Drie begrippen

  • stroomstelsel = alle waterlopen (hoofdrivier, zijrivieren, beekjes) samen

  • stroomgebied = het hele gebied dat afwatert op de hoofdrivier

  • waterscheiding = de grens tussen twee stroomgebieden


§4 · CHINESE WATEREN

Het dwarsprofiel


BASISBOEK B96

Het dwarsprofiel laat zien hoe diep en hoe breed de rivier is.


§4 · CHINESE WATEREN

Debiet en regiem


BASISBOEK B96

Debiet

  • de hoeveelheid water die op een bepaald punt door de rivier stroomt (in m³ per seconde)

Regiem

  • de schommelingen in de waterafvoer

  • vaak minder water in de zomer door verdamping

→ wadi = rivier die een deel van het jaar droogvalt

Vertragingstijd

  • de tijd tussen neerslag en de stijging van het waterpeil stroomafwaarts

  • korter in de winter door minder vegetatie


§4 · CHINESE WATEREN

Natuur- en milieurampen


BASISBOEK B139

  • natuurramp = ramp veroorzaakt door natuurgeweld

  • milieuramp = ramp veroorzaakt door de mens

→ effect op de natuurlijke omgeving (fysisch milieu)

Drie vormen van milieuschade

  • milieuvervuiling = het milieu als afvalbak: te veel schadelijke stoffen

  • milieu-uitputting = het opraken van natuurlijke hulpbronnen

  • milieuaantasting = ingrepen in de natuur door de mens

→ ontbossing, verwoestijning, bodemerosie




MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §4 · 1

Hoe vergroten mensen de wateroverlast langs de Jangtse?


A

Door ontbossing en de aanleg van dijken


B

Door de bouw van de Drieklovendam


C

Door irrigatie in de landbouw


D

Door het oppompen van grondwater


MEERKEUZEVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §4 · 2

Waardoor heeft de Huang He (Gele Rivier) zijn gele kleur?


A

Door vervuiling uit fabrieken


B

Door löss die door wind en water in de rivier komt


C

Door zand uit de woestijn Gobi


D

Door algen in het water


SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §4 · 3

Sleep elk waterbegrip naar de juiste omschrijving.


Debiet

sleep hierheen


Regiem

sleep hierheen


Stroomgebied

sleep hierheen


Waterscheiding

sleep hierheen


hoeveelheid water per seconde


schommelingen in de afvoer


gebied dat afwatert op de rivier


grens tussen twee stroomgebieden


AANWIJSVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §4 · 4

Wijs op de afbeelding de waterscheiding aan.

Denk eraan: de waterscheiding is de grens tussen twee stroomgebieden.


Bonus: wijs daarna de hoofdrivier van het stroomstelsel aan.



SLEEPVRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §4 · 5

Vervuiling, uitputting of aantasting? Sleep elk voorbeeld naar het juiste begrip.


Milieuvervuiling

sleep hierheen


Milieu-uitputting

sleep hierheen


Milieuaantasting

sleep hierheen


gif in de rivier lozen


olie raakt op


ontbossing


smog in de stad


leegpompen van aquifers


verwoestijning


OPEN VRAAG

LessonUp · interactieve vraag

CONTROLEVRAAG §4 · 6

Waardeer: is de Drieklovendam volgens jou een goed idee? Geef minstens één voordeel en één nadeel.


Denk aan: voordelen: bevaarbaarheid, drink- en irrigatiewater, hydro-elektriciteit · nadelen: kosten, mensen moesten verhuizen, gevolgen voor de natuur


KLAAR MET HOOFDSTUK 1

再见 · Tot de volgende les!

Leer de begrippen uit §1 t/m §4 en het basisboek