Kies het juiste woord
officieel
officiëel
Kies het juiste woord
naäpen
na-apen
Kies het juiste woord
Dieet
Diëet
Kies het juiste woord
Caféëigenaar
café-eigenaar
Lesdoel
Aan het einde van de les:
- kan je trema's en koppeltekens gebruiken in samenstellingen en afleidingen
Je gebruikt het koppelteken....
in samenstellingen tussen klinkers die je ook samen kunt uitspreken, de zogenaamde ‘botsende klinkers’, zoals aa, oe, ui:
– diploma-uitreiking, corona-angst, commando-eenheid (maar: informatieavond, rijexamen)
bij letters, cijfers, andere tekens, afkortingen en sint of Sint:
– tv-zender, X-as, 4-jarig (maar als je een afkorting zonder hoofdletters als woord uitspreekt, komt er geen koppelteken: pincode, simkaart)
bij aardrijkskundige namen of woorden die daarvan afgeleid zijn:
– ’s-Hertogenbosch, Zuid-Beveland, Noord-Ierland, Zuid-Amerikaan
in woorden met de voorvoegsels bijna-, collega-, ex-, interim-, leerling-, niet-, non-, oud-:
– bijna-botsing, niet-bewoner, oud-voetballer
in samenstellingen van twee gelijkwaardige woorden: minister-president en rooms-katholiek
Trema
Let op: Ook in woorden die géén samenstelling zijn, kunnen twee klinkers naast elkaar verwarrend zijn als ze bij verschillende lettergrepen horen. Dan gebruik je een trema om te voorkomen dat het woord verkeerd wordt uitgesproken: twee puntjes boven een letter. Bijvoorbeeld: aloë vera, echoën, geüpload, beëindigen, maar beangstigen. De regel is dus: samenstelling → koppelteken, geen samenstelling → trema.
Zoek en schrijf op!
Vraag 1: Wanneer gebruik je een koppelteken? (3x)
Vraag 2: Op welke letter komt een trema te staan?
minute
second
Koppelteken
Gebruik je:
In aardrijkskundige namen.
Zuid-Spanje
Noord-Hollandse
Koppelteken
Gebruik je:
Voor of na een cijfer, afkorting, letter(s) of symbool.
50-jarige
EU-land
tussen-s
Koppelteken
Gebruik je:
Als de samenstelling anders verkeerd wordt uitgesproken.
auto-onderdelen
mee-eten
Koppelteken
Gebruik je:
Voor of na een hoofdletter
Jan-Peter
T-shirt
(Noteren in het boekje)
Trema
Een trema zijn twee puntjes op een klinker.
Een trema is bedoeld om duidelijk te maken hoe je een woord uitspreekt.
Op welke letter komt een trema te staan?
Trema
Door een trema te zetten op de letter ná de breuk in de klank, spreek je het woord goed uit.
geïllustreerd
ge - illustreerd: vóór de i moet de klank worden gebroken.
Quizje
Je krijgt steeds een woord te zien. Je schrijft dat woord goed op. Gebruik daarbij een koppelteken of trema.
geupload
patienten
astmaaanval
meeeters