HC Duitsland in Europa - Verdieping: De Holocaust

Duitsland in Europa 1918 - 1945

Verdieping - De Holocaust

HC

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4,5

In deze les zitten 33 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 100 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Duitsland in Europa 1918 - 1945

Verdieping - De Holocaust

HC

Deze slide heeft geen instructies

Weekprogramma

Les 1: HC Duitsland in Europa 2.1

Les 2: Herhalen Tijdvak 9 + verwerking

Les 3: Oefenen met vaardigheden - verklaren


Benodigdheden:

  • Examenkatern

  • Handboek historisch overzicht

  • Schrift




Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerkende aspecten en hoofdvraag

Hoe werden Joden vervolgd onder het naziregime?


  • KA De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van massaorganisatie

  • KA Het in praktijk brengen van de totalitaire ideologieën communisme en fascisme/nationaalsocialisme

  • KA Racisme en discriminatie die leidden tot genocide, in het bijzonder op de joden




Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

Deze slide heeft geen instructies

Hoofdvraag en deelvragen

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

Hoofdvraag: Hoe werden Joden vervolgd onder het naziregime?



Deelvragen:

  1. Hoe creëerden de nazi’s een vijandbeeld van Joden?

  2. Hoe werden Joden vanaf 1933 gediscrimineerd en uitgesloten?

  3. Hoe werden Joden steeds verder gescheiden van de rest van de samenleving?

  4. Hoe veranderde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in deportatie en genocide?

  5. Hoe kon de vervolging steeds verder escaleren?



Deze slide heeft geen instructies

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

“De zekerste weg naar de Hel is de geleidelijke weg…”

  1. Wat zou een geleidelijke weg kunnen betekenen?

  2. Waarom zou iets wat geleidelijk gebeurt gevaarlijker kunnen zijn dan iets wat plotseling gebeurt?

Laat enkele leerlingen reageren. Je hoeft nog niet tot een definitief antwoord te komen.


Didactisch doel: leerlingen nieuwsgierig maken en ze laten nadenken over het verschil tussen een plotselinge gebeurtenis en een proces dat zich stap voor stap ontwikkelt.

Een samenleving verdeeld in ‘wij’ en ‘zij’

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • De nazi’s beschouwden mensen niet als gelijkwaardig.

  • Ze gebruikten wij-en-zijdenken: Duitsers die volgens hen bij de Volksgemeinschaft hoorden, tegenover groepen die zij uitsloten.

  • Joden werden door antisemitische propaganda voorgesteld als een bedreiging voor Duitsland.

  • De nazi’s maakten Joden tot zondebok voor problemen zoals de nederlaag in de Eerste Wereldoorlog en de economische crisis.


Kernbegrippen: wij-en-zij denken, zondebok, antisemitisme.

Hoe creëerden de nazi’s een vijandbeeld van Joden?

Deze slide heeft geen instructies

Propaganda maakt vooroordelen sterker

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • De nazi’s verspreidden antisemitische denkbeelden via kranten, posters, films en toespraken.

  • Joden werden ten onrechte verantwoordelijk gehouden voor maatschappelijke problemen.

  • Herhaling van deze boodschappen moest haat en uitsluiting normaliseren.


Conclusie: Door Joden als vijand af te schilderen, probeerden de nazi’s vervolging tegenover de Duitse bevolking te rechtvaardigen.

Hoe creëerden de nazi’s een vijandbeeld van Joden?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

“...de weg die zachtjes helt, goed begaanbaar...”

  1. Welke stap in de geschiedenis hebben we nu gezien die bij dit fragment past?

Mogelijke antwoorden zijn dat propaganda vooroordelen normaliseert, dat uitsluiting aanvankelijk voor sommige mensen acceptabel kan lijken en dat de vervolging niet direct begon met massamoord.


Benadruk dat de eerste stappen al schadelijk waren, ook wanneer het geweld nog niet de latere omvang had.

Deze slide heeft geen instructies

Van vooroordeel naar discriminatie

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • In 1933 werden Joodse ambtenaren getroffen door discriminerende maatregelen.

  • Joodse ondernemers werden geïntimideerd en hun winkels geboycot.

  • Joden werden steeds vaker uitgesloten van beroepen en het openbare leven.

  • De overheid maakte discriminatie onderdeel van haar beleid.


Kernbegrip – discriminatie: mensen ongelijk behandelen op basis van bijvoorbeeld afkomst of religie.

Hoe werden Joden vanaf 1933 gediscrimineerd en uitgesloten?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

De Neurenberger wetten (1935)

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • Joden verloren hun Duitse staatsburgerschapsrechten.

  • Huwelijken en seksuele relaties tussen Joden en mensen die volgens de nazi’s van Duits bloed waren, werden verboden.

  • De overheid legde wettelijk vast wie als Joods werd beschouwd.


Conclusie: Discriminatie veranderde van uitsluiting en intimidatie in wettelijk vastgelegde vervolging. Joden verloren steeds meer rechten en bescherming.

Hoe werden Joden vanaf 1933 gediscrimineerd en uitgesloten?

Deze slide heeft geen instructies

Segregatie en toenemende uitsluiting

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • Joden werden uitgesloten van steeds meer maatschappelijke activiteiten.

  • Hun mogelijkheden om te werken, onderwijs te volgen en deel te nemen aan het openbare leven werden beperkt.

  • Tijdens de Kristallnacht van 9 op 10 november 1938 werden synagogen en Joodse winkels vernield en werden duizenden Joodse mannen opgepakt.

  • De vervolging werd zichtbaarder en gewelddadiger.


Kernbegrip – segregatie: het scheiden van groepen mensen, waardoor zij niet dezelfde plaatsen, voorzieningen of maatschappelijke mogelijkheden hebben.

Hoe werden Joden steeds verder gescheiden van de rest van de samenleving?

Deze slide heeft geen instructies

De Kristallnacht als keerpunt

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • Joodse bezittingen werden vernield en geplunderd.

  • Synagogen werden in brand gestoken.

  • Joden werden mishandeld, vermoord en massaal gearresteerd.

  • De overheid organiseerde en stimuleerde het geweld.


Conclusie: De uitsluiting van Joden werd steeds gewelddadiger. De Kristallnacht liet zien dat het naziregime bereid was grootschalig geweld tegen Joden in te zetten.

Hoe werden Joden steeds verder gescheiden van de rest van de samenleving?

Deze slide heeft geen instructies

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

“...zonder scherpe bochten, zonder mijlpalen, zonder waarschuwingstekens.”

  1. Waren de Neurenberger wetten geen duidelijk waarschuwingsteken?

  2. Was de Kristallnacht geen moment waarop duidelijk werd hoe gewelddadig de vervolging was geworden?

  3. Waarom konden de vervolging en uitsluiting desondanks doorgaan?

De uitspraak is niet letterlijk op ieder moment van toepassing. Er waren juist duidelijke waarschuwingstekens, zoals discriminerende wetten, openlijk geweld en de uitsluiting van Joden.


De vraag is waarom die signalen niet leidden tot het beëindigen van de vervolging.

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Van uitsluiting naar deportatie

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • Tijdens de oorlog werden Joden in bezette gebieden steeds verder geïsoleerd.

  • In verschillende steden werden Joden gedwongen in getto’s te wonen.

  • Vanaf 1941 werden miljoenen Joden in Europa systematisch vervolgd en gedeporteerd.

  • Veel Joden werden per trein naar concentratie- en vernietigingskampen vervoerd.


Kernbegrip – deportatie: het gedwongen wegvoeren van mensen uit hun woonplaats, vaak naar een andere regio of een kamp.

Hoe veranderde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in deportatie en genocide?

Deze slide heeft geen instructies

Let op: Schokkende beelden.

Deze slide heeft geen instructies

De eindoplossing

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

Hoe veranderde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in deportatie en genocide?

Speciale legereenheden moesten tijdens de Duitse opmars naar het oosten zoveel mogelijk Joden doodschieten. Eind 1941 waren dat er al een miljoen.


Eind 1941 vertraagd de Duitse opmars in de SU. Om mankracht en tijd te besparen zocht men naar andere oplossingen om zoveel mogelijk Joden te vermoorden.


Vergassing bleek een efficiënte methode om honderden mensen in één keer te doden.


Met dit doel werden zes vernietigingskampen gebouwd, waaronder Auschwitz-Birkenau, Sobibór en Treblinka.

Deze slide heeft geen instructies

De eindoplossing

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

Hoe veranderde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in deportatie en genocide?

Vanaf 1942 begonnen de Duitsers systematisch alle Joden in de bezette gebieden op te pakken.


Elke Jood kreeg een oproep om zich te melden op een verzamelplaats om vervolgens te worden overgebracht naar een doorgangskamp. In Nederland waren dat Westerbork, Vught en Amersfoort. Vandaar werden ze per trein naar de vernietigingskampen gedeporteerd.


In de vernietigingskampen werden sommigen eerst nog opgesloten om te werken. Maar een groot gedeelte werd direct naar de gaskamers gebracht.



Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

De Holocaust

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  • De nazi’s voerden de systematische vernietiging van de Europese Joden uit.

  • In vernietigingskampen werden grote aantallen mensen vermoord, onder meer in gaskamers.

  • Ook vonden massamoorden plaats door executies, uithongering, dwangarbeid en mishandeling.

  • Ongeveer zes miljoen Joden werden tijdens de Holocaust vermoord.


Conclusie: De vervolging ontwikkelde zich tot genocide: de doelbewuste vernietiging van Joden als groep. Deportatie was een belangrijk middel om mensen naar plaatsen te brengen waar zij werden uitgebuit en vermoord.

Hoe veranderde de vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog in deportatie en genocide?

Deze slide heeft geen instructies

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

“De zekerste weg naar de Hel is de geleidelijke weg, de weg die zachtjes helt, goed begaanbaar, zonder scherpe bochten, zonder mijlpalen, zonder waarschuwingstekens.”

  1. Hoe past de uitspraak bij de vervolging van Joden onder het naziregime?

  2. Welke historische gebeurtenissen laten zien dat de vervolging niet alleen geleidelijk verliep, maar ook bewust en doelgericht werd uitgebreid?

  3. Wat leert deze geschiedenis ons over het herkennen van discriminatie en ontmenselijking?

C.S. Lewis

Een mogelijke eindconclusie van leerlingen is: De vervolging van Joden begon met antisemitisme, uitsluiting en discriminatie en escaleerde onder het naziregime tot systematische genocide.


De uitspraak van Lewis helpt ons nadenken over de gevaren van geleidelijke normalisering van onrecht. Tegelijkertijd waren er duidelijke waarschuwingstekens en was de escalatie het gevolg van bewuste keuzes.

Een geleidelijk proces?

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

  1. Vijandbeeld - Wij-en-zijdenken en Joden als zondebok.

  2. Discriminatie - Rechten afnemen en mensen uitsluiten.

  3. Segregatie en geweld - Steeds verder scheiden, isoleren en aanvallen.

  4. Deportatie en genocide - Mensen wegvoeren en systematisch vermoorden.


Conclusie: De vervolging verliep in verschillende stappen. Propaganda, discriminerende wetten, uitsluiting en geweld versterkten elkaar. De escalatie was echter niet onvermijdelijk: het naziregime en zijn medestanders namen telkens nieuwe politieke en gewelddadige maatregelen.

Hoe kon de vervolging steeds verder escaleren?

Deze slide heeft geen instructies

Beantwoording hoofdvraag

Tijd van wereldoorlogen 1900 - 1950

De nazi’s begonnen met het verspreiden van antisemitische denkbeelden en het voorstellen van Joden als zondebok. Vervolgens werden Joden vanaf 1933 steeds verder gediscrimineerd en uitgesloten. De Neurenberger wetten maakten hun achterstelling wettelijk, terwijl de Kristallnacht liet zien hoe de vervolging kon escaleren tot openlijk geweld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden Joden gedeporteerd en uiteindelijk op grote schaal vermoord tijdens de Holocaust.


De vervolging was geen vanzelfsprekend of onvermijdelijk proces. Het naziregime maakte doelbewust gebruik van propaganda, wetgeving, uitsluiting en georganiseerd geweld om de vervolging steeds verder uit te breiden.

Hoe werden Joden vervolgd onder het naziregime?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies