Romantiek, realisme, naturalisme
Romantiek, realisme, naturalisme
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Romantiek, realisme, naturalisme
De samenleving
tijd van burgers en stoommachines
liberalisme: tegen de macht van de koning en voor de emancipatie van de burger. Arbeidswetgeving is geen taak voor de overheid
technische revolutie industrialisatie slechte arbeidsomstandigheden 1850 eerste vakbonden
sociaal bewogen liberalen zorgden voor sociale wetgeving
vervolg samenleving
Kinderarbeid; kinderen gingen niet naar school: in 1901 leerplichtwet.
1839 eerste stoomtrein (i.p.v. postkoetsen), in 1900 heel Nederland voorzien van spoorlijnen.
verlichting op straat door gasfabrieken
betere communicatie door de uitvinding van de telegraaf en de telefoon.
Nederlands-Indië
vanaf 1816 officieel het gezag over Nederlands-Indië
1830 cultuurstelsel: 20% van de opbrengst voor de Europese markt of 66 dagen herendiensten verlenen.
Dit stelsel zorgde voor grote armoede onder de inheemse bevolking.
vanaf 1850 kritiek op dit stelsel
1860 verschijnt Max Havelaar
1870 afschaffing cultuurstelsel
Vrouwen
huwelijk was natuurlijke bestemming
hogere milieus: spaarzaamheid en gematigdheid
lagere milieus: werken was nodig voor het inkomen
studeren was niet mogelijk, alleen opleiding die nuttig waren
Aletta Jacobs studeerde in 1878 als eerste vrouw af als arts.
1870-1920: eerste feministische golf: betere scholing, recht op betaalde arbeid, stemrecht (in 1919)
literatuur
maatschappelijke, politieke en technische veranderingen hadden invloed op de literatuur:
boeken konden steeds goedkoper geproduceerd worden.
openbaar onderwijs werd beter daardoor leerden steeds meer mensen lezen
huiselijke literatuur de gehele 19e eeuw: gericht op nationalisme en het kweken van goede burgers.
Romantiek
reactie op de Verlichting
niet het verstand, maar heftige en tegenstrijdige gevoelens zijn belangrijk
de romantische held ontvlucht de werkelijkheid
de romantische held lijdt aan de wereld: Weltschmerz
en verlangt naar: Sehnsucht
romantiek vertaalt naar boeken
historische roman populair: vluchten (escapisme) uit de werkelijkheid
gothic novel: verhalen in een verzonnen werkelijkheid
zwarte romantiek: hierin krijgen de zwarte en duistere kanten van de mens aandacht, detective ontstaat
femme fatale komt veel voor in romantische verhalen.
humor en zwarte humor om om te gaan met al die gevoelens en verlangens
Realisme
reactie op de romantiek (vlucht in de verbeelding en de idealisering van de werkelijkheid)
de werkelijkheid zo objectief mogelijk weergeven
antiheld; de mens met zijn sterke en zwakke kanten
Fabriekskinderen van J.J. Cremer
Naturalisme
Niet alleen werkelijkheid weergeven (realisten) maar ook verklaren
de mensen wordt bepaald door: erfelijkheid, milieu en tijd waarin jij leeft.
geen vrije wil
geen moreel oordeel van de schrijver
doordat het lot al vaststaat is er veel pessimisme
De Tachtigers
afzetten tegen de keneuterigheid van de Nederlandse literatuur
l'art pour l'art : de kunst is er voor de kunst.
'de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie' (Kloos)
woordkunst: neologismen, bijvoeglijke naamwoorden en originele beeldspraak.
1885: tijdschrift De Nieuwe Gids
Psychologische roman
Sigmund Freud: grondlegger van de psychoanalyse
theorieën over het onbewuste.
onbewuste: heeft de mens geen invloed op, heeft wel een grote invloed op ons denken, voelen en handelen.
ontstaan psychologische romans (terug te zien in de Naturalistische romans.
vrouwelijke auteurs
populariteit vrouwelijke auteurs nam toe
schreven over het huiselijke, het gezinsleven, het gevoelsleven.
Met de eerste feministische golf nieuwe thematiek.
werd niet door iedereen gewaardeerd.