2.3 Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog
Lesduur is: 70 minOnderdelen in deze les
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
A
De eerste oorlogsjaren
Leerdoel:
Je kan uitleggen wat het voor Nederland op politiek en economisch gebied betekende om neutraal te zijn.
Begrippen:
neutraal
B
Schade en schaarste
Leerdoel:
Je kan uitleggen dat de Eerste Wereldoorlog na verloop van tijd leidde tot economische problemen in Nederland.
Begrippen:
handelsbelemmeringen
distributiestelsel
C
Een stroom vluchtelingen
Leerdoel:
Je kan twee gevolgen beschrijven die de komst van Belgische vluchtelingen had voor Nederland.
Begrippen:
Dodendraad
Nederland bleef neutraal tijdens de Eerste Wereldoorlog. Ze sloten zich niet aan bij een bondgenootschap. Hierdoor weinig oorlogsschade en weinig slachtoffers.
Voor de zekerheid werd wel het Nederlandse leger gemobiliseerd. Tijdens de oorlog werd het leger ook steeds groter.
Taak van het leger: oostgrens beschermen tegen DU, kust beschermen tegen GB.
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
A
DeBoze burgers
De eerste oorlogsjaren
De oorlog had ook gevolgen voor de handel die Nederland voerde.
DU en GB stelden eisen aan Nederland: bepaalde producten niet verkopen aan de vijand.
Daarom verbood Nederland de export van paarden en brandstof.
Andere bedrijven maakten veel winst omdat sommige producten schaars werden. Aan de grens met België werd er stiekem gesmokkeld, o.a. brandstof.
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
A
DeBoze burgers
De eerste oorlogsjaren
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
A
DeBoze burgers
De eerste oorlogsjaren
Langzaam maar zeker kwamen er steeds meer handelsbelemmeringen: handel werd moeilijker.
Handelsschepen liepen gevaar op zee:
De Engelsen plaatsten mijnen in de Noordzee
De Duitsers voerden een onbeperkte duikbotenoorlog: geallieerden en neutrale handelsschepen werden tot zinken gebracht.
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
B
DeBoze burgers
Schade en schaarste
De Nederlandse overheid nam maatregelen:
Boeren kregen de opdracht meer graan te verbouwen. De regering kocht het tegen vastgestelde prijzen.
Er kwam een distributiesysteem: met bonkaarten kon je producten kopen zoals voedsel, zeep, brandstof. Hierdoor werden de producten beter verdeeld.
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
B
DeBoze burgers
Schade en schaarste
Veel bedrijven gingen dicht door een gebrek aan grondstoffen.
Er kwam meer werkloosheid.
Bovendien was er (ook in Nederland) voedselschaarste; de prijzen stegen met 75%.
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
B
DeBoze burgers
Schade en schaarste
Nederland kreeg ook te maken met vluchtelingen uit België: ruim één miljoen Belgen trokken naar Nederland in 1914.
Nederlanders probeerden de Belgen op te vangen en onderdak te bieden, maar dat werd steeds moeilijker.
De regering besloot vluchtelingenkampen op te zetten door heel Nederland: zo hielpen alle provincies mee.
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
C
DeBoze burgers
Een stroom vluchtelingen
Veel Belgen trokken vanaf 1915 terug naar België.
Daarna was vluchten niet meer mogelijk: de grens werd door de Duitsers afgesloten met het dodendraad: een hek van prikkeldraad onder hoogspanning (2000 volt).
Vluchten werd bijna onmogelijk
Geen spionnen/deserteurs en oorlogsvrijwilligers
De smokkel tussen Nederland en het buitenland werd minder.
Nederland protesteerde niet. Deze draad hielp om neutraal te blijven.
Ruim 1000 mensen kwamen hierdoor om het leven. De jongste was 4!!!
§2.3
Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog
C
DeBoze burgers
Een stroom vluchtelingen
Contact met de Dodendraad, waarop 2000 volt stond, betekende dood door elektrocutie...
...daarom bedachten smokkelaars allerlei manieren om de draden niet aan te raken.
Aardappeloproer
1917
Enkele Amsterdamse vrouwen zagen dat er een schip vol aardappelen in een van de grachten lag. Ze gingen erop af en plunderden het schip: hun schorten vol aardappelen. De dag erna waren er meer plunderaars. Pas nadat zes mensen door het leger werden doodgeschoten, keerde de rust terug
Eerste Wereldoorlog
Tweede Wereldoorlog
Door wie werd de dodendraad aangelegd?
Belgen
Duitsers
Engelsen
Nederlanders
Begrippen uit deze les
Onbeperkte Duikbotenoorlog
mobilisatie
neutraal
Dodendraad
Aardappeloproer