H1 Burgers en Stoommachines

H1 tijd van burgers en stoommachines 

1 / 77
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo k, g, t, mavoLeerjaar 2

In deze les zitten 77 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H1 tijd van burgers en stoommachines 

§1.1

De industriële revolutie

A

Van handwerk naar machine

Leerdoel:

  • Je kunt vijf gevolgen noemen van de industrialisatie op economisch gebied

Begrippen:

  • huisnijverheid

  • fabrieken

  • industrialisatie

B

De eerste fabrieken in Nederland

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven hoe en wanneer de industrialisatie van Groot-Brittannië en Nederland begon

Begrippen:

  • geen begrippen

C

Gevolgen van de industriële revolutie

Leerdoel:

  • Je kunt vier gevolgen van de industriële revolutie noemen die niet economisch zijn

Begrippen:

  • arbeiders

  • industriële revolutie

  • moderne tijd



...kan je beschrijven hoe en wanneer de industrialisatie van Groot-Brittannië begon



Aan het einde van de les...

Industriële revolutie

Voor die tijd......

Hoe zag het leven voor de industrialisatie er uit?

Voor de tijd van fabrieken:

  • Zomer: werken op platteland

  • Winter: geld bijverdienen met huisnijverheid

  • Voor handelaren producten maken

§1.1

De industriële revolutie

A

Van handwerk naar machine

Leerdoel:

  • Je kunt vijf gevolgen noemen van de industrialisatie op economisch gebied

Begrippen:

  • huisnijverheid

  • fabrieken

  • industrialisatie

Stoommachine

Door de uitvinding van de stoommachine werden fabrieken gebouwd.
Dat was goedkoper dan huisnijverheid en bracht meer op. De snelle groei van het aantal fabrieken noemen we industrialisatie.

Belangrijk was de stoommachine.

  • Eerste fabrieken in Groot-Brittannië (GB) 1750

§1.1

De industriële revolutie

B

De eerste fabrieken in Nederland

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven hoe en wanneer de industrialisatie van Groot-Brittannië en Nederland begon

Begrippen:

  • geen begrippen

bevolking groeit

vraag naar kleding groeit

fabrieken kunnen deze vraag wél aan

katoen uit de plantages in Amerika

steenkool en ijzererts uit eigen grond

5 gevolgen van IR

  • Mijnbouw en metaalindustrie werd belangrijk

  • Huisnijverheid en kleine werkplaatsen van ambachtslieden verdwenen

  • Boeren trokken naar de stad en werkten op vaste tijden in de fabriek

  • Met machines kon je in dezelfde tijd veel meer maken

  • Het bezit van geld werd belangrijk daar kon je namelijk een fabriek mee beginnen.

§1.1

De industriële revolutie

A

Van handwerk naar machine

Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 2 tm 4

blz. 19 

...kan je vijf gevolgen noemen van de industrialisatie op economisch gebied

...kan je beschrijven hoe en wanneer de industrialisatie van Groot-Brittannië en Nederland begon


...kun je vier gevolgen van de industriële revolutie noemen die niet economisch zijn

Aan het einde van de les...

5 gevolgen op economiscn gebied van de IR

  • Mijnbouw en metaalindustrie werd belangrijk

  • Huisnijverheid verdwijnt

  • Boeren trokken naar de stad en gaan werken in de fabriek

  • Met machines kon je in dezelfde tijd veel meer maken

  • Het bezit van geld werd belangrijk 

§1.1

De industriële revolutie

A

Van handwerk naar machine

  • Eerste fabrieken in Groot-Brittannië (GB) 1750

§1.1

De industriële revolutie

B

De eerste fabrieken in Nederland

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven hoe en wanneer de industrialisatie van Groot-Brittannië en Nederland begon

Begrippen:

  • geen begrippen

bevolking groeit

vraag naar kleding groeit

fabrieken kunnen deze vraag wél aan

katoen uit de plantages in Amerika

steenkool en ijzererts uit eigen grond

§1.1

De industriële revolutie

B

De eerste fabrieken in Nederland

  • Eerste fabrieken in Nederland (NL) 1860

Twente

Er was al veel huisnijverheid in Twente

Er woonden mensen die voor weinig geld veel wilden doen

1900

Eerste steenkolenmijn Limburg

  • Het landschap veranderde sterk

  • Bij mijnen en fabrieken ontstonden nieuwe steden

  • Een nieuwe groep in de samenleving: arbeiders

  • Het milieu raakt vervuild


  • Alle veranderingen bij elkaar noemen we industriële revolutie

§1.1

De industriële revolutie

C

Gevolgen van de industriële revolutie

Leerdoel:

  • Je kunt vier gevolgen van de industriële revolutie noemen die niet economisch zijn

4 gevolgen van de IR (Industriele revolutie)

Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 5 tm 9 

blz. 21

...kan je vijf gevolgen noemen van de industrialisatie op economisch gebied

...kan je beschrijven hoe en wanneer de industrialisatie van Groot-Brittannië en Nederland begon


...kun je vier gevolgen van de industriële revolutie noemen die niet economisch zijn

Aan het einde van de les...

§1.2

Leven in een industriestad

A

Het leven van arbeiders

Leerdoel:

  • Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven

Begrippen:

  • geen begrippen

B

Het leven van de burgerij

Leerdoel:

  • Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij beschrijven 

Begrippen:

  • gegoede burgerij

C

Het liberalisme

Leerdoel:

  • Je kunt twee belangrijke ideeën noemen die liberalen in de 19e eeuw hadden op het gebied van bestuur en economie

Begrippen:

  • liberalen

  • liberalisme

  • kiesrecht

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij beschrijven 



Aan het einde van de les...

Werkomstandigheden:

  • Lange dagen

  • Nachtdiensten

  • Lage lonen

  • Hele gezin moest werken

  • Werk was gevaarlijk en ongezond

  • Ziek? Je verdiende niets

  • Je kon zomaar ontslagen worden

  • Ging je klagen, dan werd je ontslagen

§1.2

Leven in een industriestad

A

Het leven van arbeiders

Leerdoel:

  • Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven

Begrippen:

  • geen begrippen

Woonomstandigheden:

  • Huizen lagen dicht bij fabrieken

  • Vuile rook

  • Kleine huizen

  • Geen stromend water

  • Geen riolering

  • Slechte hygiëne, veel ziektes

  • Door geldgebrek konden kinderen niet naar school

§1.2

Leven in een industriestad

A

Het leven van arbeiders

Arbeiderswoningen in Amsterdam. 1 gezin per kamer!

§1.2

Leven in een industriestad

B

Het leven van de burgerij

Onder de gegoede burgerij de middenklasse

  • Winkeliers

  • Onderwijzers

  • Kantoorpersoneel


Kortom: beroep waar je een opleiding voor moet volgen / eigen bedrijf hebben. 


Waren minder rijk dan gegoede burgerij

Gegoede burgerij = groep mensen met veel geld en bezittingen, zoals fabriekseigenaren, advocaten, bankiers


  • Grote huizen met tuinen

  • Huizen hadden eigen wc

  • Gezond voedsel en drinkwater

§1.2

Leven in een industriestad

B

Het leven van de burgerij

Leerdoel:

  • Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij beschrijven 

Begrippen:

  • gegoede burgerij

§1.2

Leven in een industriestad

B

Het leven van de burgerij

Leefomstandigheden gegoede burgerij en middenklasse:


  • Kinderen gingen naar school

  • Buiten spelen

  • Vrouwen gegoede burgerij werkten niet

  • Kinderen opvoeden

  • Personeel aan het werk zetten

Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 2 tm 7

blz. 28

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij beschrijven 



Aan het einde van de les...

Regering bestond uit liberalen, die veranderden niks aan de leefomstandigheden van de arbeiders.

§1.2

Leven in een industriestad

C

Het liberalisme

Leerdoel:

  • Je kunt twee belangrijke ideeën noemen die liberalen in de 19e eeuw hadden op het gebied van bestuur en economie

Begrippen:

  • liberalen

  • liberalisme

  • kiesrecht

§1.2

Leven in een industriestad

C

Het liberalisme

Belangrijke punten liberalisme:

  • Regering zo min mogelijk bemoeien met economie

  • Regering moest zich niet bemoeien met leven van de burgers

  • Alle burgers zelfde grondrechten: vrijheid van meningsuiting/godsdienst

  • Kiesrecht? Alleen voor de rijken 

Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 8 tm 10

blz. 31

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van arbeiders beschrijven

Je kunt de werk- en leefomstandigheden van de gegoede burgerij beschrijven 


Je kunt twee belangrijke ideeën noemen die liberalen in de 19e eeuw hadden op het gebied van bestuur en economie

Aan het einde van de les...

§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

A

Samen sterk

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen hoe arbeiders en de gegoede burgerij probeerden de situatie van de arbeiders te verbeteren

Begrippen:

  • liefdadigheid

  • vakbonden

B

Het socialisme

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat het socialisme inhoudt

Begrippen:

  • socialisme

  • politieke partij

  • algemeen kiesrecht

C

Sociale wetten

Leerdoel:

  • Je kunt met een voorbeeld uitleggen wat een sociale wet is

Begrippen:

  • sociale wetten

Je kunt uitleggen hoe arbeiders en de gegoede burgerij probeerden de situatie van de arbeiders te verbeteren

Je kunt uitleggen wat het socialisme inhoudt


Je kunt met een voorbeeld uitleggen wat een sociale wet is

Aan het einde van de les...

Welk woord past het best bij de liberalen?

A

Vrijheid

B

Gelijkheid

C

Godsdienst

D

Arbeiders

Hieronder staan vier uitspraken. Wat zou een liberaal gezegd kunnen hebben?

A

De macht moet bij de koning liggen.

B

De regering moet bepalen wat arbeiders verdienen.

C

Er zijn geen regels nodig om fabrieken veiliger te maken

D

Er moet algemeen kiesrecht komen.

Liberalen willen vooral.....

A

Weinig overheidsbemoeienis

B

Gelijkheid

C

Geen vrijheid

D

Politiek met de bijbel

Welke wetten hebben ervoor gezorgd dat er meer kinderen naar school gingen?


Invoering van Algemeen Kiesrecht

Leerplichtwet

Ongevallenwet

Woningwet

Kinderwetje van Van Houten

Arbeiders en armen werden door de staat niet geholpen.

Door wie wel?

  • Familie

  • Kerk

  • Liefdadigheid van de rijken

§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

A

Samen sterk

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen hoe arbeiders en de gegoede burgerij probeerden de situatie van de arbeiders te verbeteren

Begrippen:

  • liefdadigheid

  • vakbonden

Een vrouw zamelt geld in
voor een goed doel

Eind 19e eeuw richten arbeiders vakbonden op.

Zij strijden voor:

  • hoger loon

  • kortere werktijd

  • afschaffing kinderarbeid


Dit deden zij door:

  • Stakingen organiseren

  • Doel: fabrieksbazen dwingen om lonen te verhogen en werkomstandigheden te verbeteren

§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

A

Samen sterk

§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

B

Het socialisme

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat het socialisme inhoudt

Begrippen:

  • socialisme

  • politieke partij

  • algemeen kiesrecht

Fabriekseigenaar

Arbeiders

alle winst van de fabriek

bezaten grondstoffen, machines, fabrieken

kregen laag loon

Oneerlijk!!!

Socialisme

§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

B

Het socialisme

Socialisten: willen betere rechten voor arbeiders 


Om echt dingen te veranderen was invloed op het bestuur nodig.

1881: oprichting socialistische politieke partij


Belangrijkste doel: algemeen kiesrecht.



§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

B

Het socialisme

Algemeen kiesrecht

Ook arme arbeiders mogen stemmen

Socialisten zouden in bestuur komen

Wetten om arbeiders te beschermen

Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 2 tm 6

blz. 37

Welke zin(nen) zijn waar?


Werkomstandigheden fabriek waren beter dan in de landbouw

Arbeiders richtten na 1850 vakbonden op

De vakbonden onderhandelden met de regering over hun loon. 

Wie werd in de 19e eeuw waarschijnlijk geholpen door liefdadigheid?

A

Een arbeider zonder werk

B

Een eigenaar van een textielfabriek

C

Een man van een liberale politieke partij

D

Een vrouw uit de gegoede burgerij

Liberalisme

Socialisme

Arbeiders moeten worden beschermd. 

Alle burgers moeten kunnen stemmen. 

Fabriekseigenaren mogen alle winst krijgen van de fabriek. 

Het verschil tussen arm en rijk zal gaan leiden tot een opstand. 

Vrijheid is goed voor de economie. 

Rond 1870: liberalen voeren eerste sociale wetten in.


  • Ongevallenwet

  • Kinderwetje van Van Houten

  • Leerplichtwet

§1.3

Arbeiders gaan samenwerken

C

Sociale wetten

Leerdoel:

  • Je kun met een voorbeeld uitleggen wat een sociale wet is

Begrippen:

  • sociale wetten

Maken MEMO 

In je boek

Lezen paragraaf 1.3 
Opdracht 4 tm 11

blz. 39

Je kunt uitleggen hoe arbeiders en de gegoede burgerij probeerden de situatie van de arbeiders te verbeteren

Je kunt uitleggen wat het socialisme inhoudt


Je kunt met een voorbeeld uitleggen wat een sociale wet is

Aan het einde van de les...

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

A

Een nieuwe grondwet

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848

Begrippen:

  • grondwet

  • parlement

  • parlementaire democratie

B

Vrouwen willen gelijkheid

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat sommige vrouwen wilden veranderen aan de samenleving en of dat lukte

Begrippen:

  • feminisme

C

Nederland wordt een democratie

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd

Begrippen:

  • geen begrippen

...kan je uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848

...kan je uitleggen wat sommige vrouwen wilden veranderen aan de samenleving en of dat lukte


...kan je beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd

Aan het einde van de les...

Arbeiders

Gegoede burgerij

Oprichten van vakbonden

Oprichten van politieke partijen

Aan liefdadigheid doen

Invoeren van de eerste sociale wet

Strijden voor algemeen kiesrecht

Sociale wetten zijn ...

A

Wetten die de leef- en werkomstandigheden van arbeiders verbeteren.

B

Wetten die er voor zorgen dat arbeiders beter samenwerken.

C

Wetten die zorgen dat fabriekseigenaren meer rechten krijgen.

D

Wetten die de relatie tussen overheid en arbeiders vastleggen.

1813: Nederland wordt een koninkrijk

1815: Grondwet

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

A

Een nieuwe grondwet

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848

Begrippen:

  • grondwet

  • parlement

  • parlementaire democratie

alle burgers zelfde grondrechten

veel macht bij de koning: Willem I

vrijheid van meningsuiting

vrijheid van godsdienst

Liberalen: 

de macht zou bij het volk moeten liggen

1848: veel onrust in Europa. Ook rellen in NL.

Koning Willem II geeft opdracht voor nieuwe grondwet:

  • rijke mannen kozen leden van het parlement. Elke 4 jaar kwamen er verkiezingen. 

  • ministers gehoorzamen vanaf nu aan het parlement. Zij voeren hun beslissingen uit. Parlement kon ministers ontslaan.


Parlementaire democratie. Het parlement had de meeste macht. 

De macht was verschoven van koning naar burgers

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

A

Een nieuwe grondwet

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde

1

2

3

4

5

De koning heeft de meeste macht

In Europese landen zijn opstanden

Liberale burgers willen een andere grondwet

Koning Willem II ondertekent de grondwet van Thorbecke

Koning Willem II is bang dat hij wordt afgezet

Kijken Video + Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 2 tm 5

blz. 45

...kan je uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848

...kan je uitleggen wat sommige vrouwen wilden veranderen aan de samenleving en of dat lukte


...kan je beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd

Aan het einde van de les...

Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde

1

2

3

4

5

De koning heeft de meeste macht

In Europese landen zijn opstanden

Liberale burgers willen een andere grondwet

Koning Willem II ondertekent de grondwet van Thorbecke

Koning Willem II is bang dat hij wordt afgezet

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

B

Vrouwen willen gelijkheid

Vanaf 1870: vrouwen in actie voor gelijke rechten: feminisme


1: Vrouwen uit middenklasse en gegoede burgerij

2: Daarna vrouwen arbeidersklasse

3: Daarna mannen


Belangrijkste doel: vrouwenkiesrecht. Dit is in 1919 gelukt


§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

C

Nederland wordt een democratie

Leerdoel:

  • Je kunt beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd

Begrippen:

  • geen begrippen

1848: nieuwe grondwet

Mannen die minimaal 20 gulden belasting betaalden mochten stemmen (1,9% bevolking)

1917: wijziging grondwet

Alle mannen vanaf 25 mogen nu stemmen

1919: wijziging grondwet

Alle vrouwen vanaf 25 mogen nu stemmen

1946: 23 jaar

1963: 21 jaar

1972: 18 jaar

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

B

Vrouwen willen gelijkheid

Leerdoel:

  • Je kunt uitleggen wat sommige vrouwen wilden veranderen aan de samenleving en of dat lukte

Begrippen:

  • feminisme

Mannen

Vrouwen

Hoofd van het gezin

Nam alle beslissingen

Mogen niet:

scheiding aanvragen

grote bedragen uitgeven

stemmen


Huishouden en voor kinderen zorgen


Bij werk minder betaald

Vrouwen in actie voor vrouwenkiesrecht

§1.4

Meer mensen krijgen inspraak

B

Vrouwen willen gelijkheid

Aletta Jacobs


Eerste vrouw die:

  • studeert aan een universiteit

  • arts is geworden

  • gepromoveerd is

Maken MEMO 

In je boek
Opdracht 6 tm 11

blz. 47

...kan je uitleggen wat er in het bestuur van Nederland veranderde door de grondwet van 1848

...kan je uitleggen wat sommige vrouwen wilden veranderen aan de samenleving en of dat lukte


...kan je beschrijven dat Nederland steeds democratischer werd

Aan het einde van de les...