Autisme (bij meisjes)
“Als je één persoon met autisme hebt ontmoet,
heb je één persoon met autisme ontmoet.”
Autisme (bij meisjes)
“Als je één persoon met autisme hebt ontmoet,
heb je één persoon met autisme ontmoet.”
Opwarmer
Opwarmer
Passend onderwijs
Neurodivergente breinen (spiky profiles): talenten en uitdagingen
Neurodivergente breinen (spiky profiles): talenten en uitdagingen
Autisme
Doel: kennis en handelen m.b.t. autisme bij leerlingen vergroten.
Hoe werkt je brein bij autisme?
Autisme en meiden
Basis aanpak voor één leerling
Toetje indien tijd over
Neem een van je leerlingen met (mogelijk) autisme in gedachten. Welke talenten en uitdagingen heeft deze lln.?
Aan welk spiky profile denk je?
Autisme spectrum stoornis (ASS): iedereen is uniek
Bij mensen zonder autisme Bij mensen met autisme
Wat is autisme?
Een levenslange ontwikkelingsstoornis die invloed heeft op alle aspecten van het leven.
Informatieverwerking (prikkels) in de hersenen is anders:
Zintuigelijke prikkels
Communicatieve vaardigheden
Sociale interactie
Werking van het brein
Beperkte centrale coherentie bij autisme
Eerst de losse onderdelen zien en dan het grote geheel =
moeite met samenhang zien.
Detailgericht: hoofd- en bijzaken moeilijk kunnen onderscheiden.
Moeilijk om context te begrijpen.
In de klas?
Executieve functies zwakker bij autisme
Moeite met:
Schakelen (kleine en grote gebeurtenissen)
Overzicht krijgen en houden
Tijd goed inschatten
Verbanden leggen
Behoeftes:
Leerlingen met ASS kunnen verdwalen in een uitleg. Een of twee zinnen op het bord schrijven met de instructie, kan al helpen.
Sommige leerlingen met ASS begrijpen de methode-opbouw niet goed. Leg de structuur van de methode aan ze uit. Wat betekenen de icoontjes in de boeken?
Check 1 op 1 bij de leerling of zij de lesstof hebben begrepen, hulp vragen is voor veel leerlingen met autisme lastig.
Ook het letterlijk bespreken van hoofd- en bijzaken is aan te raden. Leerlingen met ASS kunnen zich gemakkelijk verliezen in de details. Deze leerlingen kun je soms beter een samenvatting aanreiken.
Communicatie/sociaal
Verschil in ontwikkeling per gebied kan sterk verschillen
(Cognitief <> sociaal-emotioneel)
Communicatie/sociaal Wat werkt?
(kan) moeite hebben met:
Uiten
Begrijpen boodschap/samenhang
Bedoelingen anderen snappen
Non-verbale signalen
Inleven
Figuurlijk taalgebruik
Grapjes
Sarcasme
Koetjes en kalfjes
(Samenwerken)
1. Werk aan de relatie en probeer de leerling
te leren kennen: wat heeft deze nodig?
Gebruik korte en directe zinnen.
3. Wees expliciet/geen beeldspraak.
Vertraag je communicatiesnelheid en geef bedenktijd.
5. Houd afstand/raak niet aan.
6. Vertel wat wel kan/mag.
Eis geen oogcontact/ga naast een lln. zitten.
Koppel aan een buddy in de klas
Maak het bespreekbaar in de klas
Meisjes met autisme
Bij meisjes: groot verschil tussen het gedrag thuis en op school.
Meisjes zijn beter in sociaal gedrag observeren en nadoen
Meisjes vertonen minder repetitief gedrag.
Meisjes passen zich (van nature) meer aan.
Meisjes hebben minder moeite met veranderingen
Veel DSM-onderzoeken en de vroege criteria waren sterk gebaseerd op het beeld van autisme bij jongens en mannen, wat leidde tot onderdiagnose bij meisjes
Jongens < > meiden
Meisjes vaak goed in maskeren en camoufleren
Meisjes/vrouwen en autisme: uitingsvorm is (veel) subtieler
Neiging om sociaal gedrag te analyseren en aan te leren (imiteren).
Maskeren of camoufleren van autistische kenmerken >burn-out/identiteitsproblemen.
Neiging tot perfectionisme en een sterk gevoel van “anders zijn”.
Sterke, diepe interesses, maar deze zijn vaak sociaal geaccepteerder.
Snel uitgeput raken van sociale situaties.
Moeite met emotieregulatie — sterke emoties, plotselinge overprikkeling of shutdowns (thuis!)
Angst of depressieve klachten komen vaak voor (soms door langdurige overbelasting of onbegrip).
Vaak een late of eerdere misdiagnose.
Uitdagingen VO
Overgang PO-VO
Lokaalwissel
Docentwissel
Drukke pauzes
Samenwerkingsopdrachten
Sociale eisen klas-en schoolgenoten
Meidenvenijn
Overmatig veel tijd besteden aan opdrachten (perfectionisme)
Flexweek (vaak laat 'duidelijk')
Vaker absent zijn
Ziek bij toetsing
Vaker slachtoffer van pesten.
Wees bij meiden alert op...
> Vaak absent/ziek
> Moeite met samenwerken
> Moeite met groepje vinden om samen te werken
> Moeite met aansluiting in de klas
> Perfectionistisch
> Faalangstig
Overleg met ouders: welke gedrag thuis?
Blauw (Koud): Onderprikkelt, moet geactiveerd worden
Groen (Koud): Ontspannen, klaar om te leren en te spelen.
Geel (Lauw): Oncomfortabel, voel me opgelaten, stapje terug of past het nog?
Oranje (Warm): Opgejaagd, stress neemt toe, tijd om te kalmeren.
Rood (Heet): Overprikkeld, emotioneel, heeft dringend een pauze (TO) nodig.
Gevolgen teveel stress en maskeren
Schooluitval
Eetstoornis ontwikkelen
Burn-out
Angststoornis
Snijden
Suïcidaliteit
Risico:
Misdiagnose (angststoornis, persoonlijkheidsstoornis, borderline....) met niet-passende behandeling.
Belangrijk: herkenning autisme bij meisjes en een juiste diagnose!
Het risico op zelfdoding is bij vrouwen met autisme ruim 13 keer hoger dan bij andere vrouwen, zo blijkt uit onderzoek van Annelies Spek, klinisch psycholoog bij het Autisme Expertisecentrum. 14 % van de vrouwen met autisme doet één of meer suïcidepogingen. Dit geldt voor 20 % van de vrouwen met autisme én ADHD. Pestervaringen in het verleden lijken een rol te spelen bij de suïcidewens. Goede pestprogramma’s op scholen en praktische ondersteuning in de thuissituatie zijn van groot belang om de kans op suïcide bij deze groep te verkleinen.
Vrouwen met autisme doen vaker suïcidepogingen (14 %) dan mannen met autisme (6%). Vrouwen krijgen ook gemiddeld later de diagnose autisme dan mannen. Hierdoor hebben zij vaak al een historie van werkproblemen, sociale problemen en uitsluiting. Ze proberen zich lang aan te passen, ook wel camoufleren en compenseren genoemd. Camouflagegedrag blijkt echter juist gerelateerd aan meer suïcidaliteit. Ook pestervaringen vergroten de kans op suïcidaliteit. Verder lijken grote veranderingen, zoals beginnen met werken of met een gezin, een risicofactor te zijn voor suïcidaliteit. Dit illustreert het belang van levensloopbegeleiding.
Aan de slag!
Basisaanpak voor de leerling
Basisaanpak voor de leerling
Basisaanpak voor de leerling
Tips samenwerken in de klas:
• Vermijd grote groepen. Laat een leerling eerst in koppels samenwerken en maak daarna het groepje iets groter.
• Regisseer het samenstellen van groepjes. Daarmee wordt voorkomen dat de leerling met autisme alleen overblijft.
• Deel een leerling met autisme niet in een drukke groep in.
• Hanteer duidelijke regels en afspraken ten aanzien van het groepswerk.
• Zorg voor duidelijke rollen en taakverdeling in de groep.
• Bespreek de groepsopdracht voor en na. Voorafgaand aan de groepsopdracht kan de leerkracht/docent met de leerling voorbespreken wat er van hem verwacht wordt en hoe hij de opdracht aanpakt. Tijdens de nabespreking wordt ingegaan op wat goed gegaan is en wat de leerling de volgende keer anders aan kan pakken.
• Sta de leerling ook ‘alleen-momententen’ toe.
Behoeftes:
Leerlingen met ASS kunnen verdwalen in een uitleg. Een of twee zinnen op het bord schrijven met de instructie, kan al helpen.
Sommige leerlingen met ASS begrijpen de methode-opbouw niet goed. Leg de structuur van de methode aan ze uit. Wat betekenen de icoontjes in de boeken?
Check 1 op 1 bij de leerling of zij de lesstof hebben begrepen, hulp vragen is voor veel leerlingen met autisme lastig om te stellen.
Ook het letterlijk bespreken van hoofd- en bijzaken is aan te raden. Leerlingen met ASS kunnen zich gemakkelijk verliezen in de details. Deze leerlingen kun je soms beter een samenvatting aanreiken.
Regisseren van samenwerken, als docent samenstellen van groepjes voorkomt dat een leerling alleen overblijft.
Bespreek de groepsopdracht voor en na. (voor structureren afwijkende momenten).