H9 Schakelingen

Schakelingen

Hoofdstuk 9

1 / 84
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNatuurkunde / ScheikundeMiddelbare schoolvmbo k, g, tLeerjaar 4

In deze les zitten 84 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Schakelingen

Hoofdstuk 9

Weerstanden

§1

Leerdoelen 4K

Leerdoelen 4GT

Verschillen in weerstand

  • Stroom kan makkelijk door de snoeren (kleine weerstand).

  • Stroom gaat moeilijker door de lamp (grotere weerstand).

  • Stroomsterkte wordt bepaald door de spanning en de weerstand.

  • Lampje van 6V moet 6V krijgen.  Anders brandt het niet zoals het hoort.

Lampje van 6V op 9V aansluiten?

  • Dat kan, maar dan moet de weerstand worden verhoogd.

  • Dit doe je door een extra weerstand aan te sluiten.

  • Hierdoor wordt de stroomsterkte verkleind.

  • Energie gaat verloren aan warmte.

  • Weerstanden moeten steeds in serie geplaatst
    worden!

Proef 1

Experiment

Enkele weerstanden

Symbool weerstand

Hoe bepaal je de weerstand?

  1. Via de kleurcode (zie later).

  2. Met een multimeter.

  3. Via een opstelling met een voltmeter en ampèremeter + berekening.

Berekening weerstand

  • Meet de spanning in Volt (V).

  • Meet de stroomsterkte Ampère (A).

  • Bereken de weerstand in Ohm (      ).

Berekening weerstand

  • Meet de spanning in Volt (V).

  • Meet de stroomsterkte Ampère (A).

  • Bereken de weerstand in Ohm (      ).

Op een lampje van 8V staat een spanning van 3V.  Er loopt 0,150A door de gloeidraad.  Bereken de weerstand.


Gegevens

  •  

  •  

  •  

Gevraagd

  •  

Oplossing

Conclusie:

Door een draad loopt een stroom van 300mA.  De bron staat ingesteld op 9V.  Bereken de weerstand.


Gegevens

  •  

  •  

  •  

Gevraagd

  •  

Oplossing

Conclusie:

De wet van Ohm

Experiment

Nodig

  • Schrift.

  • Schrijfgerief.

  • Proefopstelling → zie uitleg.

  • Voer de proef exact uit zoals gevraagd.

Analyse gegevens

  • Wanneer de wet van Ohm geldt, zien we een lineair verband tussen spanning en stroomsterkte.

  • Bij andere metalen wordt de weerstand groter wanneer de temperatuur stijgt.  Bij constantaan is dat niet zo.

Electronicaweerstanden

  • Kleine koolstofweerstanden.

  • Hebben een kleurcode.

  • Deze bestaat uit 4 of 5 ringen.

  • De laatste ring is de tolerantie.

  • Deze bepalen we met het BINAS.

Electronicaweerstand

Bepalen van de weerstand aan hand van de kleurcode uit het BINAS.

Enkele oefeningen

  1. Bruin / rood / geel / goud

  2. grijs / rood / oranje / zilver

  3. zwart / oranje / zwart / geen kleur

    ZOEK DE KLEUR

  4. 6600 Ohm met tolerantie 1%

  5. 37000000 met tolerantie 2%

Leerdoelen check 4K

Leerdoelen check 4GT

Lezen en maken met potlood

  • 4K → blz 10 - 21

  • 4GT → blz 10 - 20

LDR & NTC

§2

Leerdoelen 4K

Leerdoelen 4GT

Je loopt door de tuin...

...plots springt het licht aan.

Je loopt door de tuin...

...plots springt het licht aan.


Welke onderdelen heb je hiervoor nodig?

Automatisch schakelen

  • Sensor (IR, beweging, temperatuur).


  • Schakelaar (om automatisch te schakelen als er een signaal binnenkomt van de sensor).


  • Actuator (het nuttige dat in werking treedt zoals een lamp).

LDR

  • Light Dependant Resistor = lichtgevoelige weerstand.

  • De grootte van de stroomsterkte is een signaal voor de schakelaar.

LDR

  • Light Dependant Resistor = lichtgevoelige weerstand.

  • De grootte van de stroomsterkte is een signaal voor de schakelaar.

NTC

  • Weerstand met een Negatief Temperatuurs Coëfficient.

  • Hoe hoger de temperatuur, hoe lager de weerstand.

NTC

  • Weerstand met een Negatief Temperatuurs Coëfficient.

  • Hoe hoger de temperatuur, hoe lager de weerstand.

Curve NTC

Thermal Runaway

  • Weerstand wordt warm.

  • Weerstand daalt.

  • Stroomsterkte stijgt.

  • Weerstand wordt nog warmer.

  • Weerstand wordt nog kleiner.

  • Stroomsterkte stijgt nog meer.

...

Hoe oplossen?

Thermal Runaway

  • Weerstand wordt warm.

  • Weerstand daalt.

  • Stroomsterkte stijgt.

  • Weerstand wordt nog warmer.

  • Weerstand wordt nog kleiner.

  • Stroomsterkte stijgt nog meer.

...

Hoe oplossen?

Gebruik een voorschakelweerstand!

De stroom begrenzen

  • Thermal runaway wordt voorkomen door een voorschakelweerstand.


  • De totale weerstand in die kring is de som van de 2 weerstanden.

Vervanginsweerstand

  • Je kan 2 of meer weerstanden in een schakeling ook vervangen door 1 weerstand, de vervanginsweerstand.

Vervanginsweerstand

  • Je kan 2 of meer weerstanden in een schakeling ook vervangen door 1 weerstand, de vervanginsweerstand.

Bekijk deze schakeling en bereken Rv


Gegevens

  •  

  •  

  •  

Gevraagd

  •  

Oplossing

Conclusie:

Regelbare weerstand

  • Door het schuifcontact op een andere plek te schuiven, maak je de draad langer of korter. 


  • Hierdoor stijgt of daalt de weerstand.

Leerdoelen check 4K

Leerdoelen check 4GT

Lezen en maken met potlood

  • 4K → blz 22 - 33

  • 4GT → blz 21 - 32

Schakelen met een relais

§3

Leerdoelen 4K

Leerdoelen 4GT

Startmotor

  • Door een startmotor loopt een grote stroom.  Als deze grote stroom ook door de kabels in je dashboard loopt, smelten de kabels.  

  • Hoe lossen we dit op?

Startmotor

  • Door een startmotor loopt een grote stroom.  Als deze grote stroom ook door de kabels in je dashboard loopt, smelten de kabels.  

  • Hoe lossen we dit op?

  • We gebruiken een schakelaar die op afstand de startmotor kan bedienen en die grote stromen kan schakelen → relais.

Relais

  • Maakt gebruik van een elektromagneet.


  • Een elektromagneet is een koperen spoel die rond een weekijzeren kern zit.


  • Als er stroom door loopt, wekt dit een magnetisch veld op (noordpool / zuidpool).


  • Je hebt 2 bronnen nodig.  Eentje voor de elektromagneet en eentje voor het toestel wat je wil laten werken.

Elektromagneet

Elektromagneet in een relais

Aansluitpinnen van een relais (onderkant)

Werking relais


Relais AAN stand

  • Er loopt een stroom door de elektromagneet → magnetisch.

  • Trekt het anker naar zich toe → maakcontact.

Relais UIT stand

  • Geen stroom door elektromagneet → niet magnetisch.

  • Het anker springt terug naar normaalstand→ breekcontact.

Maakcontact

Breekcontact

Symbool relais met 5 aansluitpunten

Voorbeeldschakeling startmotor

Voorbeeldschakeling alarm

Voorbeeldschakeling raambeveiliging

Reedcontact

Leerdoelen check 4K

Leerdoelen check 4GT

Lezen en maken met potlood

  • 4K → blz 34 - 43

  • 4GT → blz 33 - 44

Elektronische Schakelingen

§4

Leerdoelen 4K

Leerdoelen 4GT

Vraag

  • Met welk onderdeel kan je een grote stroom in- en uitschakelen?

Vraag

  • Met welk onderdeel kan je een grote stroom in- en uitschakelen?

  • → met een relais!

Kleine stroomsterkten schakelen

  • Dit doe je bijvoorbeeld met een transistor.


  • Deze is kleiner, goedkoper en kan enkel kleine stroomsterkten schakelen.


  • Het bevat geen bewegende onderdelen.


  • Je hebt maar 1 bron nodig.

De transistor

  • 3 aansluitpunten.

  • Basis (B).

  • Collector (C).

  • Emitter (E).

2 stromen door een transistor

  • Er kunnen 2 stromen door een transistor lopen.

  • B → E

  • C → E

  • Stroom aan B, dan pas C → E.

  • De stroom aan de B moet klein zijn 
    (vaak met extra weerstand).

3 aansluitpunten

Symbool

Enkele simulaties

  • Alarminstallatie.

  • Automatische straatlantaarn.

De ventilatorschakeling

  • Hoe kan je de ventilator op de badkamer na 10' nog laten werken?

De ventilatorschakeling

  • Hoe kan je de ventilator op de badkamer na 10' nog laten werken?

  • Met een condensator en een transistor!

Condensator

  • Slaat elektrische energie op (zoals een oplaadbare batterij).

  • Hiervoor sluit je deze aan op een spanningsbron.

  • Laad snel op maar ontlaad ook snel.

  • Kan minder elektrische energie bevatten dan een oplaadbare batterij.

  • Capaciteit wordt uitgedrukt in Farad.

Enkele condensatoren

Symbool

Licht en ventilator aan

Licht uit en ventilator aan

Leerdoelen check 4K

Leerdoelen check 4GT

Lezen en maken met potlood

  • 4K → blz 44 - 54

  • 4GT → blz 45 - 54