Ecologie
Ecologie
Samenvatting
Alle belangrijke onderdelen van het hoofdstuk ecologie.
Elke voedselketen begint met een plant
FOTOSYNTHESE
energiearme stoffen:
Stoffen die weinig energie bevatten
bijv. koolstofdioxide, mineralen, water en zuurstof.
energierijke stoffen:
Stoffen die veel energie bevatten, bijv. glucose en andere koolhydraten, eiwitten en vetten.
ECOLOGIE
Leerdoelen 1+2
Je kunt:
beschrijven dat bij fotosynthese energierijke stoffen worden gevormd uit energiearme stoffen, en hoe bij verbranding die energie weer vrijkomt.
de voedselrelaties tussen organismen beschrijven.
de koolstofkringloop beschrijven.
voedselketen: Reeks soorten, waarbij elke soort wordt opgegeten door de volgende soort in de reeks.
voedselweb: Alle voedselrelaties in een ecosysteem.
Elke voedsel
keten begint met een plant
Bij fotosynthese wordt energie vastgelegd in glucose.
Verbranding
Als glucose wordt verbrand, komt deze energie weer vrij.
Fotosynthese en verbranding zijn voorbeelden van stofwisseling.
Stofwisseling zijn alle processen in een organisme waarbij stoffen worden omgezet in andere stoffen.
Reducenten
De resten die de afvaleters achterlaten, worden afgebroken door bacteriën en schimmels.
Voorbeelden:
Bacteriën en schimmels
Producenten & Consumenten
Producenten:
Organismen met bladgroen; zetten energiearme stoffen om in energierijke stoffen.
Consumenten:
Alleseters, planteneters en vleeseters; leven van de energierijke stoffen die planten maken.
Planteneters: Dieren die planten eten; vormen de tweede schakel van de voedselketen.
Alleseters: Dieren die planten en dieren eten; vormen de tweede of hogere schakel van de voedselketen.
Vleeseters: Dieren die dieren eten; vormen de derde of hogere schakel van de voedselketen.
verschillende stoffen waarin koolstof kan voorkomen en van het ene organisme naar het andere gaat.
Leerdoelen 3
Je kunt:
de invloeden op organismen indelen in biotische en abiotische factoren.
de niveaus van de ecologie beschrijven.
aangeven hoe de grootte van een populatie wordt beïnvloed door biotische en abiotische factoren.
Invloeden uit de levende natuur, bijv. voedsel, roofdieren.
Invloeden uit de levenloze natuur, bijv. temperatuur, neerslag.
Eén enkel organisme
Groep individuen van dezelfde soort in een bepaald gebied, die zich onderling voortplanten.
Gebied met alle abiotische factoren en populaties die er leven.
Leerdoelen 4 + 5
Je kunt:
uitleggen hoe dieren zijn aangepast aan hun leefomgeving.
uitleggen hoe planten zijn aangepast aan hun leefomgeving.
Biologisch evenwicht: de grootte van elke populatie in een ecosysteem schommelt om een bepaalde waarde.
Optimumkromme
Diagram dat voor een abiotische factor de minimale, de optimale en de maximale waarde van een soort laat zien.
de grootste kans om in leven te blijven en veel nakomelingen te krijgen
sterven/ dood
sterven/ dood
Waterdieren
Gestroomlijnd: Lichaamsvorm met weinig uitsteeksels om de weerstand (van water of lucht) zo klein mogelijk te maken.
Schutkleur: Kleur die overeenkomt met de omgeving, waardoor een dier niet of minder opvalt.
Landzoogdieren
De vorm van de poten is aangepast aan de ondergrond waarop ze leven.
Dieren in een koude omgeving: een dikke vacht en kleine oren (waarmee ze minder warmte verliezen).
Dieren in een warme omgeving ; Zij hebben grote oren en een dunnere vacht.
zoolgangers
teengangers
hoefgangers
Poten van zoogdieren
Zoolgangers: Dieren die op de hele voetzool lopen waardoor het steunoppervlak groot is.
Teengangers: Dieren die op hun tenen lopen.
Hoefgangers: Dieren die op de toppen van hun tenen lopen.
Poten van vogels
Snavels van vogels
Functies van vogel snavels
Kegelsnavel: Korte snavel om zaden te kraken.
Pincetsnavel: Rechte, spitse snavel om insecten te vangen.
Haaksnavel: Korte, kromme snavel om een prooi in stukken te scheuren.
Zeefsnavel: Brede snavel om voedsel uit het water te zeven.
Priemsnavel: Lange, dunne snavel om voedsel te vangen in ondiep water of in een zanderige bodem.
Aanpassingen bij planten
Kleine opening in bladeren waardoor de plant stoffen kan opnemen en afgeven aan de lucht.
Bladeren in een droge omgeving
Bladeren in een droge omgeving
Water opslaan en opnemen:
Bladeren in een vochtige omgeving
• veel huidmondjes, dicht aan de oppervlakte
• grote, dunne bladeren
• een dunne waslaag
Bomen in de winter
In de winter is het water in de grond bevroren of is er weinig regen.
De bomen nemen minder water op.
Loofbomen laten in de herfst hun bladeren vallen.
Naaldbomen verliezen hun bladeren niet.
Waterplanten
Huidmondjes aan de bovenkant van de bladeren
Luchtkanaal: Kanalen in de stengels van water-planten om zuurstof naar de wortels te brengen.
Aanpassingen aan het licht
Zonplant groeit op een plek waar veel zonlicht is.
Schaduwplant groeit op een plek waar veel schaduw is.
Klimplanten: Plant met hechtwortels of ranken om zich vast te houden aan muren en andere planten.