2.4 De Opstand

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

2.4 De Opstand

Hervorming en Opstand

Geschiedenis

Klas 2HV

LES 1

2.4 Bloedbad van Naarden

Lesplan

• Klassikale uitleg
  

• Zelfstandig werken
  

Belangrijke data

ET:

• Leertekst 2.1, 2.2, 2.3, 2.4

• Begrippen

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen waarom Willem van Oranje in opstand kwam tegen Alva en wat het resultaat was van de Slag bij Heiligerlee.

Ik kan uitleggen hoe de Nederlandse Opstand zich ontwikkelde en waarom steden zich bij Willem van Oranje aansloten.

Ik kan uitleggen hoe de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ontstond.

Ik kan uitleggen hoe de Republiek werd bestuurd en hoe de oorlog met Spanje eindigde.

Herhaling 2.1

Personen

• Erasmus

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen hoe kunstenaars in de Renaissance zich lieten inspireren door de klassieke Oudheid.

Ik kan het humanistische mensbeeld uitleggen.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.

Ik kan uitleggen hoe humanisten zoals Erasmus kritisch keken naar de kerk.

Begrippen

• Humanisten

Herhaling 2.2

Personen

• Luther

• Calvijn

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen waarom mensen aan het einde van de Middeleeuwen hun vertrouwen in de katholieke kerk verloren.

Ik kan uitleggen waarom Luther de kerk hervormde en wat zijn belangrijkste ideeën waren.

Ik kan uitleggen hoe Luthers kritiek leidde tot de Reformatie en de oprichting van de protestantse kerk.

Ik kan de belangrijkste verschillen uitleggen tussen de ideeën van Luther en Calvijn.

Begrippen

• Predikant

• Protestants

Herhaling 2.3

Personen

• Karel V

• Filips II

• Hertog van Alva

Geschiedenis

Klas 2HV

Begrippen

• Gewest

• Inquisitie

• Landsheer

• Landvoogd

• Privileges

Leerdoelen

Ik kan uitleggen hoe Karel V de Nederlanden bestuurde en waarom dat ingewikkeld was.

Ik kan uitleggen wat centralisatie inhield en waarom zowel edelen als steden zich daartegen verzetten.

Ik kan uitleggen hoe het beleid van Filips II tegen protestanten leidde tot groeiende onrust in de Nederlanden.

Ik kan uitleggen wat de Beeldenstorm was en hoe Filips II daarop reageerde.

De Hertog van Alva

Filips II was Landsheer der Nederlanden

Na de Beeldenstorm stuurt hij de Hertog van Alva met een groot leger.

De adel In Nederland had weinig gedaan tegen de veroorzakers van de Beeldenstorm.

De belangrijkste was Willem van Oranje, stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht.

Willem is bang dat Alva hem op gaat pakken, hij vlucht naar Duitsland.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





Hertog van Alva

2.4 De Opstand

Leerdoel

Ik kan uitleggen waarom Willem van Oranje in opstand kwam tegen Alva en wat het resultaat was van de Slag bij Heiligerlee.

Slag bij Heiligerlee

Willem van Oranje valt in 1568 met een leger Nederland binnen.

Bij Heiligerlee (Groningen) ontstaat een groot gevecht tussen het leger van Oranje en het leger van Alva.

Oranje wint. Dit wordt gezien als het begin van de Nederlandse Opstand (80-jarige oorlog)

Daarna gaat het mis en Willem moet zich weer terugtrekken naar Duitsland.

Slag bij Heiligerlee
(23 mei 1568)

2.4 De Opstand

Slag bij Den Briel

In 1572 probeert Willem het opnieuw.

Zijn plan lijkt weinig succesvol, tot aanhangers van hem Den Briel (Z.H.) aanvallen.

Oranje wint bij Den Briel. Mede dankzij de hulp van de Watergeuzen.

Veel Nederlanders sluiten zich bij Oranje aan. Reden: Alva had net een nieuwe belasting ingevoerd.

Hierdoor sluiten steeds meer Hollandse steden zich aan bij Oranje.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





Inname van Brielle door de watergeuzen
op 1 april 1572

2.4 De Opstand

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe de Nederlandse Opstand zich ontwikkelde en waarom steden zich bij Willem van Oranje aansloten.

De reactie van Alva

Alva begint een tegenaanval

Hij gaat steden belegeren (zoals Naarden)

Het Bloedbad van Naarden

2.4 De Opstand

De reactie van Alva

Alva begint een tegenaanval

Hij gaat steden belegeren (zoals Naarden)

Uit angst kozen steden de kant van Alva

De opstandelingen gebruikten dit als propaganda: ze beschuldigden Alva en zijn leger van de meest gruwelijke daden.

Hierdoor houden Alkmaar en Leiden stand en geven zich niet over.

Het beleg van Alkmaar

2.4 De Opstand

1579

Gewesten die wilden stoppen met de opstand, vormden een bondgenootschap (Unie van Atrecht - het zuiden)

Gewesten die wél in opstand bleven sloten ook een bondgenootschap (Unie van Utrecht - het noorden)

Ze beloofden elkaar te helpen in de oorlog tegen het Spaanse leger.

Ze zagen Filips II nog wel steeds als hun koning. Ze vochten tegen het leger, niet tegen Filips II.

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





Unie van Utrecht (Oranje)
Unie van Atrecht (Blauw)

2.4 De Opstand

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ontstond.

1581

Unie van Utrecht verklaart plechtig dat Filips II hun koning niet meer is.

Gevolg: op zoek naar een nieuwe koning.

Sommigen wilden Willem van Oranje als hun nieuwe koning

Willem van Oranje

2.4 De Opstand

1588

Kaart van de
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Oranje was dus geen optie meer.

In 1588 werd besloten om niet meer op zoek te gaan naar een nieuwe vorst. Nederland werd een republiek: de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

We noemen hem kortweg: de Republiek.

2.4 De Opstand

Bestuur

De Republiek was geen eenheidsstaat, maar een verzameling zelfstandige gewesten

Elk gewest had eigen regels, belastingen en munten

Ook steden regelden veel zaken zelf

Steden als Amsterdam en Utrecht leken op echte stadstaten

De gewesten werkten samen, maar behielden hun eigen macht

Ik kan uitleggen wat renaissance betekent en waarom deze periode zo wordt genoemd.





2.4 De Opstand

Leerdoel

Ik kan uitleggen hoe de Republiek werd bestuurd en hoe de oorlog met Spanje eindigde.

Bestuur

Stadhouder Maurits van Oranje

De gewesten stuurden afgevaardigden naar de Staten-Generaal in Den Haag

De Staten-Generaal besliste over oorlog en buitenlandse politiek, maar maakte geen wetten

In de praktijk had Holland de meeste invloed via de raadspensionaris. Hij leidde de vergadering.

De stadhouder was opperbevelhebber van het leger en had veel macht. Hij kwam altijd uit de familie Oranje-Nassau

2.4 De Opstand

Vrede van Münster

De Vrede van Münster

Stadhouder Maurits van Oranje veroverde grote gebieden op de Spanjaarden in het oosten en zuidwesten

Zijn broer en opvolger Frederik-Hendrik veroverde gebied in het zuidoosten

Na tachtig jaar oorlog wilden beide partijen vrede

In 1648 sloten ze de Vrede van Münster

Spanje erkende de Republiek daarmee als onafhankelijke staat

2.4 De Opstand

Zelfstandig werken

Wat

2.4 Opdr

LB blz 33. WB blz 36

Met wie

Zelfstandig

Tijd

Tot 5 minuten voor de bel

Hulp

Boek → buur → docent

Eerder klaar

Maak een samenvatting

Noteer in je agenda🖊️

1 juni: ET H5 (5.1 t/m 5.4 + begrippen)

5

minute

00

second

add30s

Afsluiting

Personen

• Filips II

• Willem van Oranje

• Hertog van Alva

• Maurits van Oranje

Belangrijke data

ET:

• Leertekst
  2.1, 2.2, 2.3, 2.4

• Begrippen

Geschiedenis

Klas 2HV

Leerdoelen

Ik kan uitleggen waarom Willem van Oranje in opstand kwam tegen Alva en wat het resultaat was van de Slag bij Heiligerlee.

Ik kan uitleggen hoe de Nederlandse Opstand zich ontwikkelde en waarom steden zich bij Willem van Oranje aansloten.

Ik kan uitleggen hoe de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ontstond.

Ik kan uitleggen hoe de Republiek werd bestuurd en hoe de oorlog met Spanje eindigde.

Begrippen

• Propaganda

• Raadspensionaris

• Stadhouder