Experiment 4 en 5 : bloedgroepbepaling
Experiment 4 en 5 : bloedgroepbepaling
Weet jij je bloedgroep?
Ja
Nee
Welke bloedgroepen ken je?
Welke antistoffen heeft een patiënt met bloedgroep A in zijn plasma?
Anti-A
Anti-B
Anti-A en Anti-B
Anti-O
Waarom?
In het bloed komen antigenen (zoals A, B, RhD) en antilichamen (bv. anti-A, anti-B) voor. Deze bepalen samen je bloedgroep.
Een verkeerde transfusie kan leiden tot een ernstige transfusiereactie.
Daarom is serologisch onderzoek belangrijk vóór elke bloedtransfusie.
Twee bepalingen
1. ABO- en RhD-bepaling
→ Wat is iemands bloedgroep?
2. Rhesusfenotypering
→ Wat is de precieze samenstelling van Rh-antigenen?
Exp. 4: ABO- en Rhesus-D-bepaling
Na dit experiment kan je:
Uitleggen wat het doel is van een ABO- en RhD-bepaling.
Het verschil beschrijven tussen antigeenbepaling (op erytrocyten) en antistofbepaling (in plasma).
Zelfstandig een ABO- en RhD-typering uitvoeren via de buisjesmethode.
Correct een bloedgroep vaststellen.
Het experiment
1. Voorbereiding erytrocytsuspensie (3-5%)
Ery's + zoutoplossing → centrifugeren → supernatant verwijderen
Ery's verdunnen tot 3-5% suspensie
2. Antigeenbepaling op erytrocyten
Voeg ery's toe aan buisjes met anti-A/B/AB/D/controle
Centrifugeer en beoordeel op agglutinatie (klontering) → controle hoort negatief te zijn
3. Antistofbepaling in plasma
Voeg plasma toe aan buisjes met A1- en B-cellen
Centrifugeer en kijk of agglutinatie optreedt
Resultaten aflezen: bijv. bloedgroep A-
Bloedgroep A- heeft antigenen A en antistoffen B, en geen antigenen D (Rhesus)
Agglutinatie bij anti-A → Antigeen A aanwezig
Plasma dat klontert met B-cellen → anti-B aanwezig
Geen agglutinatie bij Anti-D → Rh negatief
Anti-A
Anti-B
Anti-A
Anti-B
Hieronder de resultaten van de ery's met anti-A of anti-B.
Sleep de bloedgroep naar de juiste resultaten.
Bloedgroep B
Bloedgroep A
Bloedgroep AB
Bloedgroep O
Hiernaast de resultaten van het bloedplasma met cellen A of B.
Sleep de bloedgroep naar het juiste resultaat.
Bloedgroep A
Bloedgroep B
Bloedgroep AB
Bloedgroep O
Wanneer is iemand rhesus positief?
Wanneer er agglutinatie optreedt tussen ery's en anti-D
Wanneer er geen agglutinatie optreedt tussen de ery's en anti-D
Exp. 5: Rhesus typering
Na dit experiment kun je:
Het doel van rhesus-fenotypering uitleggen.
Uitleggen waarom twee temperaturen worden gebruikt bij de rhesustypering
Resultaten interpreteren en een Rhesus fenotype afleiden.
Waarom?
Rhesus-systeem = complex van antigenen (C, c, E, e).
Naast bloedgroepbepaling ook rhesus-fenotypering belangrijk.
Zeker bij:
- Vrouwen in vruchtbare leeftijd
- Patiënten met frequente transfusies
Wij testen hier bij twee temperaturen - waarom?
IgM-antistoffen kunnen:
- Binden bij kamertemperatuur ("koude" antistoffen)
- Of pas bij 37°C ("warme" antistoffen)
Door beide te testen voorkom je fout-negatieve resultaten
Betrouwbare agglutinatie-detectie vereist beide fases
Het experiment
1. Maak een erytrocytensuspensie (3–5%)
2. Meng met antistoffen: anti-C, -c, -E, -e
3. Voer agglutinatietest uit op:
- Kamertemperatuur: centrifugeer en kijk of er agglutinatie is, daarna op 37°C
- 37°C: laat alle buisjes 15 min. staan bij 37°C en centrifugeer.
4. Beoordeel of agglutinatie optreedt
5. Leid het rhesus-fenotype af
Resultaten interpreteren
Fenotypen bepalen
Waarom test je agglutinatie op zowel kamertemperatuur als 37°C?
Omdat sommige antigenen alleen bij lage temperatuur actief zijn
Omdat antistoffen temperatuurafhankelijk binden
Omdat de erytrocyten anders kapotgaan
Om tijd te besparen
Zet de stappen op de juiste volgorde.
1
2
3
4
5
6
7
Erytrocytensuspensie maken
Antistoffen + erytrocyten in buisje pipetteren
Centrifugeren
Incuberen op 37°C
Opnieuw centrifugeren
Beoordelen op agglutinatie
Beoordelen op agglutinatie
Wat gebeurt er als een controlebuisje wél agglutinatie laat zien?
Koppel de antistof aan het antigeen die ze detecteren.
C
c
E
e
anti-C
anti-c
anti-E
anti-e
Aan de slag
Vul het werkblad in: waar verwacht je agglutinatie bij elke bloedgroep?