Deze slide heeft geen instructies
Samenstellingen
Lesdoel:
Na de les kun je samenstellingen herkennen en foutloos schrijven volgens de spellingregels (inclusief tussenletters en koppelteken).
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een samenstelling?
Een woord uit meerdere woorden
Een woord zonder betekenis
Een woord met een spatie
Deze slide heeft geen instructies
Samenstellingen
Een samenstelling is een woord dat uit meerdere woorden bestaat.
Deze slide heeft geen instructies
Basisregel
Als het kan, schrijf je de woorden gewoon aan elkaar. Dit kan alleen als er dan geen problemen zijn met lezen of uitspreken van het woord.
Bijvoorbeeld:
rugzak
maximumsnelheid
badkamerdeur
Deze slide heeft geen instructies
Basisregel
Dus: bedoel je één ding? Dan schrijf je het ook als één ding.
telefoonoplader <-> telefoon + oplader
boekenkast <-> boeken + kast
autoverhuurbedrijf <-> auto + verhuur+ bedrijf
Deze slide heeft geen instructies
Koppelteken
Als er wel problemen zijn met het lezen of uitspreken van een woord, kun je een koppelteken gebruiken.
Dit is bijvoorbeeld zo als er door het samenstellen van twee klinkers, een andere klank ontstaat.
Bijvoorbeeld:
Na-apen
Mini-emmer
Deze slide heeft geen instructies
Koppelteken
Je gebruikt ook een koppelteken bij een samenstelling met een afkorting, aparte letter, getal of een symbool.
Bijvoorbeeld:
Dvd-speler
%-teken
Tussen-s
A4-blaadje
Ex-vrouw/oud-burgemeester
Voorbepaling: element dat voor het woord komt dat wordt bepaald.
Wat is juist geschreven?
zee egel
zeeegel
zee-egel
zeeëgel
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
zomer vakantie
zomervakantie
zomer-vakantie
zomersvakantie
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
IQ test
IQtest
IQ-test
IQstest
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Je schrijft een tussenletter -s, als je deze hoort in de uitspraak van het woord.
Bijvoorbeeld:
bakkersroom
streepjescode
verlovingsring
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Als het tweede gedeelte van de samenstelling met een -s begint, kun je de tussen-s niet meer horen. Vergelijk de samenstelling dan met een andere samenstelling, die met hetzelfde woord begint.
Bijvoorbeeld:
Stationsstraat (stations-plein)
Dorpsschool (dorps-raad)
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
meningverschil
meningsverschil
meningssverschil
menigverschil
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
bruidsluier
bruidssluier
bruidluier
bruidensluier
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste samenstelling: mp3+speler
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste samenstelling: meisje+stem
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste samenstelling: auto+export
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste samenstelling: moeder+kindje
Deze slide heeft geen instructies
En nu... oefenen!
Studiemeter --> Starttaal Online --> 3F --> Taalverzorging --> Spelling --> Aaneenschrijven en tussenklanken
De takenlijst staat linksboven in je Studiemeter.
Lees de theorie goed door.
Klik op ‘Inleveren’ en vervolgens op ‘Nakijken’.
Klaar? Verder werken aan je achterstallige taken in je Studiemeter.
m
s
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb je vandaag onthouden?
Deze slide heeft geen instructies
Na afloop van de les
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Tussen de woorden van een samenstelling gebruik je vaak extra letters, dit zijn tussenletters.
Om te weten welke tussenletters je gebruikt, moet je het eerste woord eerst in het meervoud zetten.
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Eindigt het eerste deel in het meervoud op -en of -n, maar nooit op -s, dan krijgt het woord in een samenstelling de tussenletters -en of -n.
Bijvoorbeeld:
tandenborstel
enveloppenverpakking
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Ook als het eerste gedeelte van de samenstelling geen meervoud heeft, schrijf je geen -en, maar alleen een -e.
Bijvoorbeeld:
roggebrood
rijstepap
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Kun je het eerste deel van het woord in het meervoud zowel met -(e)n als met -s schrijven, dan gebruik je de tussenletter -e.
Bijvoorbeeld:
vitaminepillen (vitaminen/vitamines)
secondewijzer (seconden/secondes)
groentesoep (groenten/ groentes)
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Eindigt het eerste deel van het woord op -eren, dan schrijf je in de samenstelling -er.
Bijvoorbeeld:
Kinderfeest (kinderen)
Rundersalade (runderen)
Deze slide heeft geen instructies
Tussenletters
Als het eerste deel van de samenstelling verwijst naar iets dat uniek is, schrijf je geen -en, maar alleen een -e.
Bijvoorbeeld:
zonnebloem
Koninginnedag
Deze slide heeft geen instructies
Maak de juiste samenstelling: zon+bril
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
paardebloem
paardenbloem
paardesbloem
paardenenbloem
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
maneschijn
manenschijn
manensschijn
maanenschijn
Deze slide heeft geen instructies
Wat is juist geschreven?
tarwekorrel
tarwenkorrel
tarweskorrel
tarwenenkorrel
Deze slide heeft geen instructies