Samenstellingen



1 / 32
volgende
Slide 1: Tekstslide
Nieuwe lesbewerkerNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 32 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Deze slide heeft geen instructies

Samenstellingen

Lesdoel:


Na de les kun je samenstellingen herkennen en foutloos schrijven volgens de spellingregels (inclusief tussenletters en koppelteken).

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een samenstelling?

A

Een woord uit meerdere woorden

B

Een woord zonder betekenis

C

Een woord met een spatie

Deze slide heeft geen instructies

Samenstellingen

Een samenstelling is een woord dat uit meerdere woorden bestaat.

Deze slide heeft geen instructies

Basisregel

Als het kan, schrijf je de woorden gewoon aan elkaar. Dit kan alleen als er dan geen problemen zijn met lezen of uitspreken van het woord.

Bijvoorbeeld:

rugzak

maximumsnelheid

badkamerdeur

Deze slide heeft geen instructies

Basisregel

Dus: bedoel je één ding? Dan schrijf je het ook als één ding.


telefoonoplader <-> telefoon + oplader


boekenkast <-> boeken + kast


autoverhuurbedrijf <-> auto + verhuur+ bedrijf


Deze slide heeft geen instructies

Koppelteken

Als er wel problemen zijn met het lezen of uitspreken van een woord, kun je een koppelteken gebruiken. 

Dit is bijvoorbeeld zo als er door het samenstellen van twee klinkers, een andere klank ontstaat.

Bijvoorbeeld:

Na-apen

Mini-emmer

Deze slide heeft geen instructies

Koppelteken

Je gebruikt ook een koppelteken bij een samenstelling met een afkorting, aparte letter, getal of een symbool.

Bijvoorbeeld:

Dvd-speler

%-teken

Tussen-s

A4-blaadje

Ex-vrouw/oud-burgemeester


Voorbepaling: element dat voor het woord komt dat wordt bepaald.

Wat is juist geschreven?

A

zee egel

B

zeeegel

C

zee-egel

D

zeeëgel

Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

zomer vakantie

B

zomervakantie

C

zomer-vakantie

D

zomersvakantie

Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

IQ test

B

IQtest

C

IQ-test

D

IQstest

Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Je schrijft een tussenletter -s, als je deze hoort in de uitspraak van het woord.

Bijvoorbeeld:

bakkersroom

streepjescode

verlovingsring



Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Als het tweede gedeelte van de samenstelling met een -s begint, kun je de tussen-s niet meer horen. Vergelijk de samenstelling dan met een andere samenstelling, die met hetzelfde woord begint.

Bijvoorbeeld:

Stationsstraat (stations-plein)

Dorpsschool (dorps-raad)



Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

meningverschil

B

meningsverschil

C

meningssverschil

D

menigverschil

Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

bruidsluier

B

bruidssluier

C

bruidluier

D

bruidensluier

Deze slide heeft geen instructies

Maak de juiste samenstelling: mp3+speler

Deze slide heeft geen instructies

Maak de juiste samenstelling: meisje+stem

Deze slide heeft geen instructies

Maak de juiste samenstelling: auto+export

Deze slide heeft geen instructies

Maak de juiste samenstelling: moeder+kindje

Deze slide heeft geen instructies

En nu... oefenen!

Studiemeter --> Starttaal Online --> 3F --> Taalverzorging --> Spelling --> Aaneenschrijven en tussenklanken


De takenlijst staat  linksboven in je Studiemeter.

Lees de theorie goed door.

Klik op ‘Inleveren’ en vervolgens op ‘Nakijken’.

Klaar? Verder werken aan je achterstallige taken in je Studiemeter.

20

m

00

s

Deze slide heeft geen instructies

Wat heb je vandaag onthouden?

Deze slide heeft geen instructies

Na afloop van de les

Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Tussen de woorden van een samenstelling gebruik je vaak extra letters, dit zijn tussenletters.

Om te weten welke tussenletters je gebruikt, moet je het eerste woord eerst in het meervoud zetten.


Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Eindigt het eerste deel in het meervoud op -en of -n, maar nooit op -s, dan krijgt het woord in een samenstelling de tussenletters -en of -n.

Bijvoorbeeld:

tandenborstel

enveloppenverpakking


Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Ook als het eerste gedeelte van de samenstelling geen meervoud heeft, schrijf je geen -en, maar alleen een -e. 

Bijvoorbeeld:

roggebrood

rijstepap

Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Kun je het eerste deel van het woord in het meervoud zowel met -(e)n als met -s schrijven, dan gebruik je de tussenletter -e.

Bijvoorbeeld:

vitaminepillen (vitaminen/vitamines)

secondewijzer (seconden/secondes)

groentesoep (groenten/ groentes)

Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Eindigt het eerste deel van het woord op -eren, dan schrijf je in de samenstelling -er. 

Bijvoorbeeld:

Kinderfeest (kinderen) 

Rundersalade (runderen)

Deze slide heeft geen instructies

Tussenletters

Als het eerste deel van de samenstelling verwijst naar iets dat uniek is, schrijf je geen -en, maar alleen een -e. 

Bijvoorbeeld:

zonnebloem

Koninginnedag


Deze slide heeft geen instructies

Maak de juiste samenstelling: zon+bril

Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

paardebloem

B

paardenbloem

C

paardesbloem

D

paardenenbloem

Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

maneschijn

B

manenschijn

C

manensschijn

D

maanenschijn

Deze slide heeft geen instructies

Wat is juist geschreven?

A

tarwekorrel

B

tarwenkorrel

C

tarweskorrel

D

tarwenenkorrel

Deze slide heeft geen instructies