Tweede Wereldoorlog en de gevolgen

WOII + dekolonisatie

1939-1945


Soevereiniteitsoverdracht 1949

1 / 40
volgende
Slide 1: Slide
newEditorGeschiedenisMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 40 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

WOII + dekolonisatie

1939-1945


Soevereiniteitsoverdracht 1949

Programma

Uitleg WOII begint


Je kan uitleggen wat een Blitzkrieg is, waarom de Sovjet-Unie zich aansloot bij de geallieerden en als laatst hoe de oorlog is afgelopen.


4.1 A + B + C

Opdr. 1 t/m 4 blz. 117

Opdr. 5 t/m 8 blz. 119

Opdr. 9 t/m 13 blz. 12

Deel A

  • Begin Tweede Wereldoorlog: 1 september 1939, Duitse inval in Polen.

  • Strategie: Blitzkrieg (bliksemoorlog) – snelle en verrassende aanval met tanks, gemotoriseerde infanterie en luchtmacht.

  • Doel: Vijand snel overrompelen, omsingelen en vernietigen.

  • Uitkomst: Polen werd binnen enkele weken verdeeld tussen Duitsland en de Sovjetunie.

  • Gevolg: Groot-Brittannië en Frankrijk verklaren oorlog aan Duitsland, maar er volgt een periode van stilte aan het westfront...

  1. April 1940: Duitsland valt Denemarken en Noorwegen aan en bezet deze landen.

  2. Mei 1940: Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk worden veroverd en bezet.

  3. Duitsland lijkt onoverwinnelijk na deze snelle overwinningen.

  4. Doel: Verovering van Groot-Brittannië onder premier Winston Churchill.

  5. Zomer 1940: Slag om Engeland begint – luchtoorlog tussen Duitsland en Groot-Brittannië.

  6. Duitse bombardementen richten zich op havens, industrie en steden, met veel burgerdoden.

  7. Britse luchtmacht neemt veel Duitse vliegtuigen onder vuur.

  8. Najaar 1940: Duitsland geeft de Slag om Engeland op en verliest.

Deel B

Niet-aanvalsverdrag (1939): Hitler en Stalin sluiten een verdrag, maar Hitler breekt dit in juni 1941.

Operatie Barbarossa: Duitse aanval op de Sovjet-Unie om 'Lebensraum' te creëren.

Geallieerden: De Sovjet-Unie voegt zich bij Groot-Brittannië in de strijd tegen Duitsland.

Begin successen voor Duitsland: Duitse troepen behaalden veel overwinningen, maar de Russische bevolking leed zwaar.

Problemen: Kou en grote afstanden bemoeilijkten de bevoorrading van de Duitse troepen.

Slag om Stalingrad (1942-1943): Duitse nederlaag en keerpunt in de oorlog; Sovjet-Unie begint Duitse troepen terug te dringen.

Deel B

De Verenigde Staten

  1. Japan en de asmogendheden: Japan wilde een rijk in Azië en veroverde gebieden, zoals delen van China.

  2. Aanval op Pearl Harbor (1941): Japan valt Amerikaanse marinebasis aan om de VS te verhinderen in Azië te bemoeien.

  3. VS verklaart oorlog: Na de aanval verklaarden de VS onder president Franklin D. Roosevelt de oorlog aan Japan.

  4. Sluit zich aan bij de geallieerden: De VS begint te vechten tegen de asmogendheden.

Deel C

  1. Verlies van terrein: Japan verliest steeds meer gebied in Azië.

  2. Amerikaanse strategie: Moeite met heroveren van eilanden, vrezen grote verliezen bij een invasie van Japan.

  3. Atoombommen: De VS werpen atoombommen op Hiroshima en Nagasaki (augustus 1945); honderdduizenden burgers komen om.

  4. Overgave van Japan: Japan geeft zich over, en de Tweede Wereldoorlog eindigt.

Paragraaf 2 Nederland in de Tweede Wereldoorlog

Leerdoel: je kan uitleg geven hoe Nederland werd bezet en welke veranderingen er kwamen in het Nederlandse bestuur.


Uitleg: Duitse bezetting, gelijkschakeling en de rechtsstaat in het geding.


Maken 4.2 A

Opdr. 1 t/m 4 blz. 123

Jaartallen

·         1 september 1939: Duitse inval in Polen ​

·         10 mei 1940: Duitse aanval op NL, BEL, FR​

·         15 mei 1940: Capitulatie Nederland ​

·         1941: Begin operatie Barbarossa ​

·         1941: Japanse aanval op Pearl Harbor ​

·         1941: Verenigde Staten voegt zich bij de Geallieerden ​

·         1941: Februari staking ​

·         1942-1943 : Keerpunt van de oorlog = Slag bij Stalingrad. 

·         1942: Joden moeten Davidster/ jodenster dragen ​

·         1943: Massale deportaties ​

·         6 juni 1944: D-Day = begin tweefrontenoorlog ​

·         1944: Spoorwegstaking ​

·         1944: Slag om Arnhem + Operatie Market Garden​

·         Winter 1944-1945: Hongerwinter ​

·         5 mei 1945: Nederland bevrijd ​

·         30 april 1945: Hitler pleegt zelfmoord ​

·         8 mei 1945: Capitulatie Duitsland ​

·         6 en 9 augustus 1945: Atoombom op Hiroshima en Nagasaki

·         Augustus 1945: Japan Capituleert ​

·         15 augustus 1945: Bevrijding van Nederlands-Indië ​

·         1947-1948: Politionele acties ​

1949: Soevereiniteitsoverdracht Indonesië

Deel A

  1. Nederland in de Eerste Wereldoorlog: Niet aangevallen; hoop op neutraliteit in de Tweede Wereldoorlog.

  2. Mobilisatie: De regering bereid zich voor, maar het leger is klein en slecht bewapend.

  3. 10 mei 1940: Duitsland valt Nederland binnen.

  4. Rotterdam gebombardeerd (14 mei 1940): Het centrum van de stad wordt verwoest.

  5. Capitulatie: Nederlandse regering geeft zich over om verdere vernietiging te voorkomen.

  6. Regering in ballingschap: Koningin Wilhelmina en ministers vluchten naar Groot-Brittannië en vormen een regering in ballingschap.

Deel A

Duits bestuur in Nederland

  1. Capitulatie: Nederland kreeg een Duits bestuur en er was gelijkschakeling.

  2. Censuur: Duitse controle over kranten, radio en kunst.

  3. Verboden organisaties: Alleen nationaal-socialistische organisaties en de NSB mochten blijven bestaan.

  4. Geen rechtsstaat: De bezetter gebruikte geweld en pakte mensen op zonder eerlijke rechtszaak.

Wat was de belangrijkste reden voor de Duitse bezetting?

A

Strategische belangen van Duitsland

B

Hulp aan de lokale bevolking

C

Economische samenwerking

D

Culturele uitwisseling

Wat is gelijkschakeling?

A

Toename van de vrijheid

B

Versterking van de economie

C

Uniformering van politieke partijen

D

Oprichting van nieuwe scholen

Wanneer capituleerde Nederland voor Duitsland?

A

1 januari 1943

B

4 mei 1945

C

15 mei 1940

D

10 juli 1941

Waar bevond de Nederlandse regering in ballingschap zich?

A

Berlijn

B

New York

C

Londen

D

Amsterdam

Maken

4.2 A

Opdr. 1 t/m 4 blz. 123

Programma

Leerdoel: je kan aan de hand van voorbeelden collaboratie, verzet en aanpassing herkennen in bepaalde bronnen. Ook kan je uitleg geven over de laatste oorlogsjaren (in Nederland en daarbuiten).


Uitleg: collaboratie, verzet en aanpassing van een bezet Nederland. En ook over de totale oorlog, Operatie Market Garden en de spoorwegstaking.


Maken:
4.2 B + C

Opdr. 5 t/m 9 blz. 125

Opdr. 10 t/m 15 blz. 127

Deel B

Collaboratie:

  • Ondersteuning van de bezetter: Sommigen bewonderden Hitler en steunden de Duitsers, maakten propaganda en zochten tegenstanders op.

  • Diensten in het Duitse leger: Tienduizenden Nederlanders, waaronder honderden 'Jodenjagers', werkten mee.

  • NSB: Ongeveer 100.000 leden in 1943; de partij was het symbool van samenwerking.

Deel B

Verzet:

  • Doelen: Bezetter tegenwerken via aanslagen, overvallen, hulp aan onderduikers, illegale kranten en vervalsing van persoonsbewijzen.

  • Aantal verzet: Circa 25.000 Nederlanders in 1943.

  • Februaristaking (1941): Grote staking in Amsterdam tegen anti-Joodse maatregelen na de arrestatie van 427 Joodse Amsterdammers; beëindigd met geweld door de Duitsers.


Aanpassing:

  • Meeste Nederlanders: Probeerden te overleven door zich aan te passen aan het Duitse bestuur om problemen te vermijden.

Deel C

Italië en Duitsland verslagen

Vanaf 1943: Duitsland heeft het moeilijk; de geallieerden voeren dagelijkse bombardementen uit met brandbommen, wat tienduizenden burgers doodt.

Russische tegenaanval: Het Russische leger dringt Duitsland vanuit het oosten terug.

Italië geeft zich over (eind 1943): Duitsland verliest een belangrijke bondgenoot.

D-day (6 juni 1944): Geallieerden landden in Normandië (Frankrijk) met meer dan 100.000 soldaten.

Tweefrontenoorlog: Duitsland vecht nu aan zowel het oost- als westfront.

Opmars naar Berlijn: Geallieerden rukken op en Hitler pleegt zelfmoord (april 1945).

Capitulatie: Duitse soldaten geven zich over (mei 1945)

Deel C

Totale oorlog:

  • De hele samenleving werd ingezet; propaganda en censuur om steun voor de oorlog te krijgen.

  • Economie: Nederlandse arbeiders werden tewerkgesteld in Duitsland (500.000) en goederen uit Nederland werden in beslag genomen, wat leidde tot voedseltekorten.

  • Distributiesysteem: Voedsel werd verdeeld met bonkaarten.

Deel C

D-day (6 juni 1944): Geallieerden vielen Normandië binnen en rukten op.


Operatie Market Garden (september 1944): Poging om bruggen te veroveren, mislukte bij Arnhem (Slag om Arnhem). Alleen delen van Zeeland, Noord-Brabant en Limburg werden bevrijd.

Deel C

Hongerwinter (1944-1945):


  • Spoorwegstaking: Nederlandse regering probeerde Duitse leger te verzwakken, maar dit leidde tot nog meer voedseltekorten.

  • Hongerwinter: Strenge winter, honger in West- en Noord-Nederland, 20.000 doden.

Deel C

  1. Bevrijding:

    • 5 mei 1945: Hele Nederland werd bevrijd door de geallieerden.


  2. Terugkijken:

    • Viering: Bevrijding werd uitbundig gevierd, collaborateurs werden vaak gestraft en gezien als landverraders.

    • Herdenking: 4 mei voor de doden, 5 mei als Dag van de Vrijheid.

Wat is een kenmerk van collaboratie?

A

Verzet tegen de bezetter

B

Samenwerking met de bezetter

C

Humanitaire hulp bieden

D

Neutraliteit behouden

Wat was een vorm van verzet?

A

Samenwerking met de Duitsers

B

Ondergrondse drukkerijen

C

Propaganda verspreiden

D

Vrede sluiten met de bezetter

Kenmerk van totale oorlog?

A

Mobilisatie van de hele samenleving

B

Enkel militaire doelen aanvallen

C

Beperkte inzet van soldaten

D

Vrede als hoofddoel

Wat was een reden voor aanpassing?

A

Diplomatieke onderhandelingen starten

B

Onmiddellijke bevrijding

C

Actieve strijd voeren

D

Overleven onder bezetting

Wat typeert collaboratie?

A

Eigenbelang boven nationaal belang

B

Tegenstand bieden aan bezetters

C

Solidariteit met medeburgers

D

Verlies van persoonlijke vrijheden

Maken

4.2 B + C

Opdr. 5 t/m 9 blz. 125

Opdr. 10 t/m 15 blz. 127

Programma

Leerdoel: je kan uitleggen hoe de nazi's voor 1940 Joodse Duitsers uitgesloten en vervolgden.


Uitleg: antisemitisme, rassenleer, Neurenberger Rassenwetten en de Kristallnacht.


Maken: 4.3 A

Opdr. 1 t/m 5 blz. 129

Deel A

Deel A

Hitler en de vervolging van Joden

  1. Oorzaak: Hitler zag Joden als de schuldige voor de problemen in Duitsland.

  2. Rassenleer: Hitler geloofde dat het ‘arische’ ras (blond, blauw ogen) het beste was en dat andere rassen, zoals Joden, bedreigingen waren.

  3. Discriminatie:

    • Vanaf 1933: Joden werden uitgesloten van functies en hun rechten afgenomen.

    • Neurenberger rassenwetten (1935): Joden verloren burgerrechten en mochten niet trouwen met niet-Joden.

  4. Geweld:

    • Kristallnacht (1938): Aanval op Joodse winkels en synagogen, 400 Joden gedood. Dit toonde aan dat de overheid de Joden niet beschermde.

Hitlers Rassenleer

Maken

4.3 A

Opdr. 1 t/m 5 blz. 129

Programma

Leerdoel:

  1. Beschrijven hoe het verzet tegen Nederland in Nederlands-Indië groeide vóór 1940.

  2. Uitleggen welke factoren en personen bijdroegen aan dit verzet.

  3. Het groeiende verzet in de context van koloniale overheersing plaatsen.


Uitleg: verzet, koloniaal verleden en opkomende nationalisme Indonesië


Maken: 4.4 A

Opdr. 1 t/m 4 blz. 135

Voorkennis

Nederlands-Indië was een Nederlandse kolonie waar Nederland grote economische belangen had.


Er was sprake van ongelijkheid tussen de Indonesische bevolking en de Nederlandse kolonisatoren.


Politieke en sociale context

  • Situatie in Nederlands-Indië:

    • Koloniale politiek bevoordeelde Nederlanders (bijv. Cultuurstelsel, ethische politiek).

    • Sociale ongelijkheid: inheemse bevolking had weinig rechten, economische uitbuiting.

  • Invloed van de Eerste Wereldoorlog en globalisering:

    • Ideeën over zelfbeschikking en nationalisme verspreidden zich wereldwijd.


Belangrijke momenten en personen in het verzet

  1. Opkomst van nationalistische organisaties:

    • Budi Utomo (1908): Eerste nationalistische organisatie, gericht op educatie.

    • Sarekat Islam (1911): Nationalistische beweging die zich inzette voor economische en sociale hervormingen.

    • Indische Partij (1912): Pleitte voor onafhankelijkheid; leiders als E.F.E. Douwes Dekker, Tjipto Mangoenkoesoemo, en Soewardi Soerjaningrat.

  2. Oprichting van de Partai Nasional Indonesia (PNI, 1927):

    • Onder leiding van Soekarno groeide deze partij uit tot een belangrijke kracht voor onafhankelijkheid.

Maken

4.4 A

Opdr. 1 t/m 4 blz. 135