§4.1 Natuur: Klimaat en landschap
§4.1 Klimaat en landschap
Lesduur is: 45 minOnderdelen in deze les
§4.1 Klimaat en landschap
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Zuid-Amerika beschrijven en verklaren (met behulp van de klimaatfactoren);
De invloed van El Niño op het weerpatroon in Zuid-Amerika beschrijven;
De kenmerkende landschappen en vegetatie in Zuid-Amerika beschrijven en hun ruimtelijke spreiding verklaren;
Het gedrag van de grote rivieren in Zuid-Amerika aan de hand van reliëf en vegetatie analyseren.
Deze slide heeft geen instructies
Geef een kaart van ZA en laat de leerlingen 10 minuten alles opschrijven wat ze zien of denken te zien mbt. de landschappen, klimaten, vegetatie, atmosferische circulatie. etc.
Deze slide heeft geen instructies
7
minute
00
second
Deze slide heeft geen instructies
Introductie §
Maak: opdracht 1
5 min.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Topografie: landschap Brazilië / Zuid-Amerika
Andes
Hoogland van Guyana
Hoogland van Brazilië
Atlantische oceaan
Amazone
Pacifische oceaan
Pantanal
Deze slide heeft geen instructies
Reliëf
Breedteligging
Zeestroom
ITCZ
Regenschaduw
Stijgingsregen
Vochtige lucht
Lagedrukgebied
Passaatwind
Corioliskracht
Stuwingsregen
Invalshoek
Deze slide heeft geen instructies
Klimaat
Klimaatfactoren?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
teken
teken
Klimaatverschillen binnen Z-A
Overheersende windrichting + Andesgebergte
Zuid-oostpassaat in Brazilië -> tot de oostzijde van de Andes
Westzijde Andes: lijzijde
Oostzijde andes loefzijde
Bij Argentinië is dit andersom. daar zorgen de overheersende westenwinden van de gematigde breedte voor neerslag aan de westzijde en droogte aan de oostzijde van de Andes
Deze slide heeft geen instructies
juli
januari
Deze slide heeft geen instructies
El Niño / La Niña
Hoe zat het ook alweer?
Deze slide heeft geen instructies
Luchtdruk oscilleert
Luchtdrukverschil tussen Tahiti en Darwin ‘oscilleert’. Dat wil zeggen: verandert in de tijd als een golf, een cyclus, op en neer.
De zuidelijke oscillatie (Southern Oscillation)
Deze slide heeft geen instructies
Onder normale omstandigheden waait er dus rond de evenaar een oostelijke wind over de grote oceaan. Gevolg -> zeewater van Peru naar Indonesië geblazen.
Hierdoor ontstaat er voor de kust van Peru opwelling van koud diezeewater met veel voedingsstoffen voor zeeleven en is goed voor de visvangst.
Het water is koud -> lucht koelt af dus dalende luchtbeweging -> hogedrukgebied.
Bij Australië en Indonesië is dit precies andersom
Deze slide heeft geen instructies
Peru
Kust
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Luchtdruk daalt en draait om en dus ook de winden, passaten en dus ook de zeestroom
EN(SO)
EN = El Niño
I.p.v. normale zeestroming oost ->west
(Peru naar Indonesië), stroming van west
naar oost Indonesië naar Peru. Belemmert
opwelling van koud water.
- Oceanische deel van de weersverandering.
visvangst ligt stil
(EN)SO
SO = Zuidelijke oscillatie
Veranderingen in het luchtdrukverschil
over de Grote Oceaan tussen
Indonesië en Peru.
- Atmosferische deel van de
weersverandering.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Zuidelijke oscillatie
Luchtdrukverschillen: Lagedruk gebied verschuift richting oceaan.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
El Niño
1. Lagedruk gebied in Peru.
2. Hogere luchtdruk in Australië.
3. Lucht- en zeestromen keren
om.
4. Indonesië = droogte.
5. Peru = neerslag.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Gevolgen El Niño
1. Bosbranden in Indonesië door droogte.
2. Droogte in delen van Californië.
3. Overstromingen in Peru door zware
regenval.
4. Daling visvangst bij Peru door minder
opwellend diepzeewater.
5. Ontstaan van luchtdrukverschillen op de
Atlantische oceaan - beïnvloedt het weer in
Europa, bijvoorbeeld een vochtig voorjaar
Nederland.
2 tot 8 jaar wisselt het om. Nog heel weinig over de oorzaken van dit verschijnsel duidelijk.
Prognose 2026
De huidige La Niña (koele fase) zal begin 2026 snel overgaan in een neutrale fase, met een grote kans dat deze gedurende de eerste helft van 2026 aanhoudt. Vanaf de zomer of tweede helft van 2026 neemt de kans op een terugkeer van El Niño (warme fase) sterk toe, wat kan leiden tot hogere wereldwijde temperaturen
Landschappen
Volgende les
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Zuid-Amerika beschrijven en verklaren (met behulp van de klimaatfactoren);
De invloed van El Niño op het weerpatroon in Zuid-Amerika beschrijven;
De kenmerkende landschappen en vegetatie in Zuid-Amerika beschrijven en hun ruimtelijke spreiding verklaren;
Het gedrag van de grote rivieren in Zuid-Amerika aan de hand van reliëf en vegetatie analyseren.
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag
3 en 4
Lesdoelencheck
Deze slide heeft geen instructies
Wat beschrijft de Pampa?
Gematigd grasland
Savanne
Steppe
Deze slide heeft geen instructies
Wat type klimaat heeft de Selva?
Droog klimaat
Tropisch regenklimaat
Steppe klimaat
Deze slide heeft geen instructies
Wat is er bij de La Niña situatie aan de hand?
Hoge drukgebied in de Stille Oceaan / Zuid-Amerika
Laag drukgebied in de Atlantische Oceaan / Zuid Amerika
Bosbranden in Indonesië
Deze slide heeft geen instructies
Hoe beïnvloedt El Niño het weer?
Verhoogt de neerslag in Zuid-Amerika
Verlaagt de temperatuur in Afrika
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Brazilië beschrijven en verklaren (met behulp van de klimaatfactoren);
De klimaten in Brazilië verschillen door de breedteligging (dicht bij de evenaar en de ITCZ), de ligging ten opzichte van zee met warme zeestromen en overheersende luchtstromen, en door bergen waarbij aan de loefzijde meer neerslag valt dan aan de lijzijde.
De invloed van El Niño op het weerpatroon in Zuid-Amerika beschrijven.
Tijdens El Niño warmt het zeewater in de Stille Oceaan op en verschuift het lagedrukgebied richting Zuid-Amerika, waardoor de normale lucht- en neerslagpatronen veranderen.
Dit zorgt in Zuid-Amerika voor meer regen en overstromingen in sommige gebieden en droogte in Australië en Indonesië.
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Brazilië beschrijven en verklaren (met behulp van de klimaatfactoren);
De invloed van El Niño op het weerpatroon in Zuid-Amerika beschrijven;
De kenmerkende landschappen en vegetatie in Brazilië beschrijven en hun ruimtelijke spreiding verklaren;
Het gedrag van de grote rivieren in Zuid-Amerika aan de hand van reliëf en vegetatie analyseren.
Deze slide heeft geen instructies
Vandaag
Deel II
Landschappen en rivieren
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Brazilië beschrijven en verklaren (met behulp van de klimaatfactoren);
De invloed van El Niño op het weerpatroon in Zuid-Amerika beschrijven;
De kenmerkende landschappen en vegetatie in Brazilië beschrijven en hun ruimtelijke spreiding verklaren;
Het gedrag van de grote rivieren in Zuid-Amerika aan de hand van reliëf en vegetatie analyseren.
Deze slide heeft geen instructies
Klimaat
Klimaatfactoren?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Klimaat Z-A
klimaatfactoren van invloed op Brazilië
1. reliëf >> bergketens aan de zuidoostkust zorgen voor stuwingsregens in de kustvlakte en droog daarachter. NO lijzijde.
2. geografische ligging >> ligging voor een deel op de evenaar met bijkomend lagedrukgebied, stijgingsregens.
Deze slide heeft geen instructies
Klimaat Z-A
3. Lucht en zeestromen (type oppervlak / ligging t.o.v. de zee) >
Rond de evenaar aanlandige passaatwinden +
Langs de kust is een warme zeestroom =
dosis vochtige lucht
4. ITCZ -> het equatoriale lagedrukgebied. Verschuift wat zorgt voor neerslagvariaties door het jaar heen.
Deze slide heeft geen instructies
Landschappen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Selva (tropisch regenwoud)
Deze slide heeft geen instructies
Selva
Amazone
Dichte en gelaagde vegetatie
Hoge biodiversiteit
Af klimaat
Deze slide heeft geen instructies
Vegetatie: Selva (tropisch regenwoud)
Deze slide heeft geen instructies
Mangrove
Kustgebieden (zout water)
eb- en vloedwisseling
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Savanne
Llanos - Venezuela
Cerrado - Midden Brazilië
Caatinga - Noordoost Brazilië (steppe)
Deze slide heeft geen instructies
Cerrado (savanne)
Portugees voor "gesloten"
grillig gevormde takken ondoordringbaar voor de kolonisten
Cerrado (Savanne)
Tropisch regenwoud verandert ten zuide van de amazone in de savanne.
In de hooglanden zijn de winters warm en droog
natuurlijke bosbranden
Mix van bomen en struiken met leerachtige bladeren
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Caatinga (witte woud)
Steppeklimaat
Noordoost Brasil -> regenschaduw
Droogte (verwoestijning kan gevolg zijn)
Hoge doornstruiken
Deze slide heeft geen instructies
Semi-aride klimaat (BS)
Droog doordat het in regenschaduw kustgebergte ligt voor de zuidoostpassaat
Hoge doornstruiken
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Andes
Deze slide heeft geen instructies
Lijdzijde van de Andes
Steppe en woestijnen
Patagonië - Pampas (BS)
Droogste woestijn ter wereld - Atacama (BW)
Deze slide heeft geen instructies
Brazilië
warme Atlantische zeestroom
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Hoe breed is de Amazone op ze breedst tijdens regenseizoen? 40 km
en droog? 3,2 tot 9
Deze slide heeft geen instructies
Paraná
Het is een van de langste rivieren van Zuid-Amerika. (stroomt in het zuiden van Z-A)
De rivier voedt grote waterkrachtcentrales.
Hij stroomt langs enorme moerasgebieden.
Amazone
Het is de waterrijkste rivier ter wereld.
Er leven roze rivierdolfijnen.
Hij stroomt door het grootste regenwoud.
Orinoco
Hij vormt deels de grens van Venezuela.
De rivier verandert sterk per seizoen.
Er zwemmen elektrische sidderalen⚡
Deze slide heeft geen instructies
juli
januari
Deze slide heeft geen instructies
Stroomsnelheid
Afhankelijk van verhang
lage stroomsnelheid brede rivieren
hoog? erosie en veel sediment in de rivieren.
ontbossing heeft invloed hierop
Aan de slag / thuis
§4.1
3 en 4 vorige les
Opdracht 5
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
Hoogvlakte / Hoogland
Biodiversiteit
Tropisch regenwoud - Selva
Savanne – Cerrado (bomen en struiken)
Savanne – Llanos (soort grasvlaktes)
Steppe – Caatinga (doornstruiken)
Klimaat <--> Landschap <--> Vegetatie
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Brazilië beschrijven en verklaren;
De kenmerkende landschappen in Brazilië beschrijven en hun ruimtelijke spreiding verklaren;
De samenhang tussen vegetatie, landschap en klimaat in Brazilië uitleggen.
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
1. De ruimtelijke spreiding van de klimaten in Brazilië beschrijven en verklaren
In het Amazonegebied heerst een tropisch regenklimaat met het hele jaar door veel neerslag, terwijl het noordoosten (caatinga) een droog savanne- en steppeklimaat heeft. Deze verschillen ontstaan door de ligging ten opzichte van de evenaar, de invloed van passaatwinden en zeestromen en de hoogteligging van het Hoogland van Brazilië en het Hoogland van Guyana.
2. De kenmerkende landschappen in Brazilië beschrijven en hun ruimtelijke spreiding verklaren
Het Amazonebekken bestaat uit laagland met tropisch regenwoud, het Hoogland van Brazilië uit savannelandschap (cerrado) en het Pantanal uit een groot moerasgebied. De vlakke kuststrook wordt gekenmerkt door mangroven, en de ruimtelijke spreiding wordt vooral bepaald door hoogte, neerslag en afstand tot zee.
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoelen
3. De samenhang tussen vegetatie, landschap en klimaat in Brazilië uitleggen
In natte gebieden zoals de Amazone groeit tropisch regenwoud, terwijl in droge gebieden zoals de caatinga alleen doornstruiken en harde planten voorkomen. Het klimaat bepaalt dus welke vegetatie kan groeien, en die vegetatie geeft het landschap zijn kenmerkende uiterlijk.
Deze slide heeft geen instructies
Het grootste deel van Zuid-Amerika bestaat uit
Selva
Mangrove
Caatinga
Cerrado
Deze slide heeft geen instructies
De cerrado bestaat uit
tropisch regenwoud
woestijn
boomsavanne
graslanden
Deze slide heeft geen instructies
Het grootste deel van Zuid-Amerika bestaat uit
Selva
Mangrove
Caatinga
Cerrado
Deze slide heeft geen instructies
De cerrado bestaat uit
tropisch regenwoud
woestijn
boomsavanne
graslanden
Deze slide heeft geen instructies
Leg uit waarom de ITCZ in januari in het binnenland van Brazilië zover naar het zuiden afwijkt.
Deze slide heeft geen instructies
De caatinga ligt vnl aan de oostzijde van Brazilië, vlakbij de kust in de buurt van een warme zeestroom. Toch is het hier relatief droog (BS). Welke klimaatfactor is hiervoor verantwoordelijk? Leg uit.
Deze slide heeft geen instructies