Monsters opvangen voor diagnostiek
Monsters opvangen voor diagnostiek
Deze slide heeft geen instructies
Doel: stellen van een diagnose door onderzoek
urine
feces
braaksel
sputum
lichaamsvocht
bloed
Het is voor diagnostisch onderzoek vaak nodig om lichaamsmateriaal van een zorgvrager af te nemen. We kunnen namelijk veel belangrijke informatie halen uit urine, bloed, slijm (sputum) en ontlasting (feces) van de zorgvrager. Het is belangrijk dat je het lichaamsmateriaal op de juiste manier afneemt.
Een ziekenhuislaboratorium kan geen juiste analyse uitvoeren als een verpleegkundige op een verkeerde manier een monster bij een zorgvrager afneemt, verkeerd materiaal gebruikt of een verkeerd formulier invult
Steriel: bijv urine
Niet steriel: bijv feces
.
Monster altijd als besmet beschouwen
Speciale maatregelen
Zo schoon mogelijk opvangen
Er mogen geen bacteriën van buitenaf inzitten
Een hygiënische monstername begint altijd met schoon en aseptisch of steriel monstermateriaal.
Bij het afnemen van een monster (bijvoorbeeld urine- of fecesmonster, neuskweek) dient een verpleegkundige altijd handschoenen te dragen. Gebruik handschoenen eenmalig en bij dezelfde zorgvrager. Trek de handschoenen na gebruikt direct uit. Vermijd tijdens het dragen contact met deurknoppen, telefoon en apparatuur
Hygiëne
Denk aan kruisbesmetting
SARS / Resistent / MRSA / Corona
Desinfectie
- reinigen
- desinfecteren
- steriliseren
SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) is een levensbedreigende vorm van longontsteking.
Meticilline-resistente Staphylococcus aureus (MRSA) staat bekend als de 'ziekenhuisbacterie'
Reinigen: Het verwijderen van zichtbaar
vuil
Desinfecteren: thermisch of chemisch doden of inactiveren van micro-organismen waarbij het aantal micro-organismen wordt teruggebracht tot een aanvaardbaar niveau.
Steriliseren: Onder sterilisatie wordt verstaan een proces dat alle micro-organismen op of in een voorwerp doodt of inactiveert zodanig dat de kans op de aanwezigheid van levende organismen per gesteriliseerde eenheid kleiner is dan één op een miljoen.
Niet steriel opvangen
als lichte verontreiniging geen verschil maakt voor lab onderzoek.
opvangmateriaal moet huishoudelijk schoon zijn.
Deze slide heeft geen instructies
Taak verpleegkundige bij monsters verzamelen
Zorgvrager inlichten: doel, manier van uitvoering, tijdstip, instructies
Ieder monster heeft zij eigen opvang materiaal
Invullen gegevens op monster
Lab formulier controleren op gegevens op monster
Zorg dat het monster op de juiste plek komt
Deze slide heeft geen instructies
Soorten onderzoek bij laboratoria
Klinisch chemisch onderzoek > meten verschillende waarden in lichaamsvloeistoffen.
Bacteriologisch onderzoek > bezighoudt met onderzoek naar bacteriën.
overige laboratorium onderzoeken zoals: DNA-onderzoek, stollingsonderzoek, hematologisch onderzoek etc.
Bij een algemeen klinisch chemisch onderzoek wordt de hoeveelheid stoffen/componenten gemeten die aanwezig zijn in de lichaamsvloeistoffen. Door de meting van de concentratie van deze stoffen kan informatie verkregen worden over het functioneren van bijvoorbeeld het hart, de lever en de nieren.
Bacteriologie is de tak van de wetenschap die zich bezighoudt met onderzoek naar bacteriën. Bacteriologisch onderzoek is zeer arbeidsintensief (veel manuele handelingen).
Klinisch chemisch onderzoek
Doel: ziekten constateren, uitsluiten of voorkomen.
Het lichaamsmonster wordt onderzocht op bepaalde stoffen (of deze teveel of te weinig aanwezig zijn)
Materiaal:
Urine, feces, bloed, sputum, maagsap of sperma
Deze slide heeft geen instructies
Kweken
Monsters op kweekbodem kijken welke soorten bacteriën of schimmels aanwezig zijn.
Opvangmateriaal altijd steriel bij urine altijd de middenplas (midstream) gebruiken.
Oor-oog-neus kweek steriel wattenstokje.
Deze slide heeft geen instructies
Indicatie urine onderzoek
- controle nierfunctie
- diagnostisering blaasontsteking
- controle drugsgebruik
- controle medicijngebruik
- vaststellen / uitsluiten van zwangerschap
Deze slide heeft geen instructies
Urineonderzoek: uristick
Doel: controle glucose, bloed of eiwitten
urine opvangen
stick in urine steken
stick neemt kleur aan
aflezen
afwijkingen doorgeven aan arts
Deze slide heeft geen instructies
Urine onderzoek op:
soortelijk gewicht
glucose
eiwit
urinesediment
urine kweek
verzamelen 12- en 24 uurs urine
vochtbalans
Het soortelijk gewicht (sg) is maat voor de concentratie van stoffen in de urine. Is het sg erg laag dan is de urine sterk verdund (zuiver water heeft 1000 g/L), is het sterk verhoogd dan is de urine sterk geconcentreerd.
De aanwezigheid van bepaalde stoffen in de urine kan iets duidelijk maken over het functioneren van de nieren, maar ook over de stofwisseling in het lichaam.
Testvelden in een urine onderzoek
- Bilirubine, - Eiwit, - Erytrocyten, - Glucose
- Ketonen, - Nitriet, - PH waarde, - Leukocytenesterase
Zoek bovenstaande in duo's op!
Wat betekent het?
Waarom wordt het onderzoek uitgevoerd?
Deze slide heeft geen instructies
wat wordt bij urinesediment bekeken onder de microscoop
niet oplosbare stofjes
hoeveelheid water
beide bovenstaande
geen van bovenstaande
Deze slide heeft geen instructies
Bij een kweek moet je altijd gebruik maken van de
voorplas
eindplas
middenplas
maakt niet uit
Deze slide heeft geen instructies
wat is een indicatie voor het uitvoeren van een urinesediment
verdenking op urineweginfectie
verdenking op nierschade
geen van beide opties
beide bovenstaande opties
Deze slide heeft geen instructies
Indicaties opvangen feces
aantonen bloedverlies in maag-darm stelsel bv (Melena)
aantonen occult bloed in ontlasting
diagnosticeren ontsteking in spijsverteringsstelsel
aantonen, wormen maden, wormeieren
Occult bloed > onzichtbaar bloed>
door een goedaardige poliep, een ontsteking, aambeien of andere uitstulpingen die gaan bloeden als er ontlasting langs geduwd wordt.
Melena ontstaat door vermenging van bloed in de stoelgang, waardoor die zwart wordt. Bloed krijgt namelijk na vertering door maagzuur, enzymen en bacteriën in het maagdarmstelsel een zwarte kleur. Rood bloed in of bij de stoelgang wijst op een oorzaak in de buurt van de aars (bvb. aambeien
Pik zwarte ontlasting kan wijzen op:
Bloed
verstopping
Diarree
ijzerpreparaten
Deze slide heeft geen instructies
Soms kan het zijn dat je feces op moet vangen omdat de arts denkt dat er onzichtbaar bloed kan zijn, dit heet:
melena bloed
occult bloed
meconium
hematurie
Deze slide heeft geen instructies
Je kunt een lintwormbesmetting herkennen door witte stukjes in de ontlasting
Waar
Niet waar
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Indicaties braaksel onderzoeken
aantonen bloedsporen
bepalen zoutzuurconcentratie
aantonen witte bloedlichaampjes of voedselresten
aantonen van stoffen die vergiftiging veroorzaken
Wat zegt de kleur van braaksel?
De kleur, geur, smaak en samenstelling van het braaksel kunnen aanwijzingen geven voor de diagnose. Een rode kleur kan wijzen op een bloeding uit het gebied tussen mond en ligament van Treitz. Koffiebruin braaksel kan ontstaan als bloed door maagzuur is verkleurd.
witte bloedcellen > Afweer infecties
Het ligament van Treitz, genoemd naar Václav Treitz, is een ligament of spierweefselstreng tussen middenrif (hiatus oesophagi) en de overgang van duodenum naar jejunum. Sondes worden vaak ingebracht 'voorbij Treitz' om prikkeling van het pancreas te voorkomen.
Duodenum > twaalfvingerige darm
Jejunum > nuchtere darm - middelste deel van dunne darm
Indicaties opvangen sputum
onderzoeken op bacteriën, kwaadaardige cellen en dergelijk
hoeft niet steriel
Deze slide heeft geen instructies
Uitstrijkje nemen
is lichaamsvocht, dat in een dun laagje wordt uitgesmeerd voor laboratorium onderzoek.
Deze slide heeft geen instructies
Indicatie uitstrijkje
wondvocht analyseren
de aanwezigheid van bacteriën in oog, oor, neus, navel, of huid aantonen
lichaamsvocht analyseren
Deze slide heeft geen instructies
Opvangen van bloed
Doel: onderzoek naar stoffen of bacteriën om afwijkingen vast te stellen.
via de ader
via vingerprik
Deze slide heeft geen instructies
Aandachtspunten vingerprik
zorg dat het deel van de vinger warm is
prik altijd aan de zijkant
prik alleen middel en ring vinger
bij zorgvrager met slechte doorbloeding beter 2 maal prikken dan overmatig knijpen
Deze slide heeft geen instructies
Prikaccident
Stappenplan:
1. Onmiddellijke actie: goed doorbloeden en met lauwwarm water uitspoelen.
2. Beoordeling v/d aard van accident.
3. Beoordeling hepatitis B-immuunstatus blootgestelde.
4. Meld het incident.
5. Medische evaluatie.
6. Nazorg en preventieve maatregelen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de normaal waarde van bloedsuiker wanneer je geen diabetes mellitus hebt?
tussen 4 en 8 mmol
tussen 4- 10 mmol
tussen 4- 6 mmol
tussen 4 -15 mmol
Deze slide heeft geen instructies
Onderdelen van de rapportage
hoe is de handeling verlopen?
wat waren de reacties van de zorgvrager?
verleende de zorgvrager medewerking?
is het monster zelf verzameld?
had de zorgvrager last van bijverschijnselen?
was / is de zorgvrager angstig en kan hij zich daarover uiten?
Deze slide heeft geen instructies
Bacteriologisch onderzoek
Doel:
Opsporen van ziekteverwekkers (micro-organismen) zoals bacteriën en parasieten
Geneesmiddel bepalen waar deze ziekteverwekker gevoelig voor is
Deze slide heeft geen instructies
Bacteriologisch onderzoek
Wordt 'kweken' genoemd
Druppels van het monster worden opgevangen in een platte glazen schaal met voedingsbodem
Welke monsters:
Urine, feces, sputum en wond
Deze slide heeft geen instructies
Taak verpleegkundige
Hygiëne maatregelen ter voorkoming van besmetting:
handschoenen, mondmasker
monster steriel opvangen
potje zo kort mogelijk open houden
buitenkant potje mag niet met het materiaal in aanraking komen
potje goed sluiten
Deze slide heeft geen instructies
Vervolg
Gegevens noteren op monster en formulier
Direct naar het laboratorium brengen of bewaren in een daarvoor bestemde koelkast
sommige bacteriën groeien op kamertemperatuur of gaan dood: onbetrouwbare uitslag
Deze slide heeft geen instructies