KERN H6 De Nederlandse spelling

KERN H6 De Nederlandse spelling

1 / 17
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 17 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

KERN H6 De Nederlandse spelling

Leerdoelen

  • Je weet hoe de officiële Nederlandse spelling tot stand is gekomen en welke opvattingen er zijn over spelling.

  • Je kan de verschillende opvattingen over spelling herkennen en toelichten.

  • Je kan spellingsveranderingen verklaren en argumenten voor of tegen een spellingverandering beoordelen.


    Wat weet je al over de geschiedenis van de Nederlandse spelling?


Sinds wanneer heeft het Nederlands een officiële spelling?

A

Sinds het jaar 1090

B

Sinds het jaar 1335

C

Sinds het jaar 1804

D

Sinds het jaar 1911

Wat is de juiste omschrijving van deze afbeelding in één woord?

A

Son

B

Zon

Spelling is bedacht.

SON

ZON

We zijn 'zon' gewend en vinden dit daarom beter staan, we wijken daarom niet snel van deze afspraak af. Deze spelling is echter alleen verlicht voor school en de overheidsinstellingen.

Het ontstaan van de Nederlandse spelling

  • 16e eeuw: verschillende gidsen van verschillende wetenschappers. Geen had genoeg gezag, dus ieder mens besliste zelf spelling.

  • 1637: De Statenbijbel, een algemeen geaccepteerde Bijbelvertaling voor heel Nederland, gemaakt door een hele groep vertalers. Compromissen door dialecten - verre van foutloos.

  • 19e eeuw: overheid bemoeit zich met spelling.

    • 1804: hoogleraar Matthijs van Siegenbeek legt Nederlandse spelling vast, deze wordt gelijk aangenomen als officiële spelling, verplicht in onderwijs en overheid. --> veel kritiek.

    • 1863: taalkundigen Matthias de Vries en Lammert te Winkel komen met een alternatief.

    • 1883: spelling De Vries en Te Winkel wordt de officiële spelling.

De spelling van De Vries en Te Winkel

Belangrijke basisbeginselen:


1) beginsel van uitspraak: de beschaafde standaarduitspraak wordt als basis voor de spelling gebruikt.

2) beginsel van gelijkvormigheid: een woord wordt in alle vormen hetzelfde geschreven (goet - goed, goede, goedig)

3) beginsel van etymologie: sommige woorden worden op bepaalde manier geschreven wegens herkomst, zoals leenwoorden (e-mail) of woorden die vroeger een andere uitspraak hadden.


Deze spelling gebruiken we nu nog steeds, maar is sinds 1883 al vijf keer herzien, na elke herziening werd een Woordenlijst Nederlandse taal gepubliceerd.

Welke bijnaam heeft het boekje dat na elke herziening gepubliceerd werd?

A

Het rode boekje

B

Het blauwe boekje

C

Het groene boekje

D

Het oranje boekje

Het groene boekje jaren '30

  • Reden: roep om eenvoudigere spellingregels.

  • Belangrijke veranderingen:

    • Nederlandsch --> Nederlands

    • Heeren --> heren

    • Geen naamvalsverbuiging meer:

      • Op den stoel --> op de stoel

  • Moderne uitspraak werd leidend

Hoe omschrijf je deze afbeelding het beste in één woord?

A

Dat is natuurlijk cadeau (Frans leenwoord)

B

Kado, iedereen begrijp toch wat ik dan bedoel?

C

Cado

D

Gado gado

Het groene boekje jaren '50

  • Introductie van de voorkeursspelling

  • Doel: spelling moderniseren en de taalgebruiker meer vrijheid geven

  • Voorbeeld: bureau heeft de voorkeur, maar het moderne en simpelere buro mag ook.

  • Gevolg: veel onduidelijkheid, waarom de ene keer 'k' en de andere keer 'c'? Dit groene boekje heeft ook gezorgd voor bijv. reklame ipv reclame.

Het groene boekje 1995

  • Terug naar één spellingswijze


  • Heel veel kritiek

    • Regels tussen -n onduidelijk

    • Veel inconsistenties (uitzonderingen op de regels)

Het groene boekje 2005

  • Doel: probleemgevallen 1995 oplossen.

  • Toch weer nieuwe probleemgevallen.


Voorstellen van Actiegroep spellingvereenvaudiging

kwamen er nooit doorheen (zoals geen -dt / -d meer)

Spelling vandaag

Taalunie is verantwoordelijk sinds 1982 (Nederlands-Vlaams samenwerkingsverband).



Ik vind de Nederlands spelling goed zoals het is.

A

Ja.

B

Nee.

Welke spellingsregel(s) zou je graag aan willen passen?

Huiswerk

Schrijf voor jezelf een aantal zaken op waarover je je de afgelopen lessen hebt verwonderd.