KERN H6 De Nederlandse spelling
KERN H6 De Nederlandse spelling
Leerdoelen
Je weet hoe de officiële Nederlandse spelling tot stand is gekomen en welke opvattingen er zijn over spelling.
Je kan de verschillende opvattingen over spelling herkennen en toelichten.
Je kan spellingsveranderingen verklaren en argumenten voor of tegen een spellingverandering beoordelen.
Wat weet je al over de geschiedenis van de Nederlandse spelling?
Sinds wanneer heeft het Nederlands een officiële spelling?
Sinds het jaar 1090
Sinds het jaar 1335
Sinds het jaar 1804
Sinds het jaar 1911
Wat is de juiste omschrijving van deze afbeelding in één woord?
Son
Zon
Spelling is bedacht.
SON
ZON
We zijn 'zon' gewend en vinden dit daarom beter staan, we wijken daarom niet snel van deze afspraak af. Deze spelling is echter alleen verlicht voor school en de overheidsinstellingen.
Het ontstaan van de Nederlandse spelling
16e eeuw: verschillende gidsen van verschillende wetenschappers. Geen had genoeg gezag, dus ieder mens besliste zelf spelling.
1637: De Statenbijbel, een algemeen geaccepteerde Bijbelvertaling voor heel Nederland, gemaakt door een hele groep vertalers. Compromissen door dialecten - verre van foutloos.
19e eeuw: overheid bemoeit zich met spelling.
1804: hoogleraar Matthijs van Siegenbeek legt Nederlandse spelling vast, deze wordt gelijk aangenomen als officiële spelling, verplicht in onderwijs en overheid. --> veel kritiek.
1863: taalkundigen Matthias de Vries en Lammert te Winkel komen met een alternatief.
1883: spelling De Vries en Te Winkel wordt de officiële spelling.
De spelling van De Vries en Te Winkel
Belangrijke basisbeginselen:
1) beginsel van uitspraak: de beschaafde standaarduitspraak wordt als basis voor de spelling gebruikt.
2) beginsel van gelijkvormigheid: een woord wordt in alle vormen hetzelfde geschreven (goet - goed, goede, goedig)
3) beginsel van etymologie: sommige woorden worden op bepaalde manier geschreven wegens herkomst, zoals leenwoorden (e-mail) of woorden die vroeger een andere uitspraak hadden.
Deze spelling gebruiken we nu nog steeds, maar is sinds 1883 al vijf keer herzien, na elke herziening werd een Woordenlijst Nederlandse taal gepubliceerd.
Welke bijnaam heeft het boekje dat na elke herziening gepubliceerd werd?
Het rode boekje
Het blauwe boekje
Het groene boekje
Het oranje boekje
Het groene boekje jaren '30
Reden: roep om eenvoudigere spellingregels.
Belangrijke veranderingen:
Nederlandsch --> Nederlands
Heeren --> heren
Geen naamvalsverbuiging meer:
Op den stoel --> op de stoel
Moderne uitspraak werd leidend
Hoe omschrijf je deze afbeelding het beste in één woord?
Dat is natuurlijk cadeau (Frans leenwoord)
Kado, iedereen begrijp toch wat ik dan bedoel?
Cado
Gado gado
Het groene boekje jaren '50
Introductie van de voorkeursspelling
Doel: spelling moderniseren en de taalgebruiker meer vrijheid geven
Voorbeeld: bureau heeft de voorkeur, maar het moderne en simpelere buro mag ook.
Gevolg: veel onduidelijkheid, waarom de ene keer 'k' en de andere keer 'c'? Dit groene boekje heeft ook gezorgd voor bijv. reklame ipv reclame.
Het groene boekje 1995
Terug naar één spellingswijze
Heel veel kritiek
Regels tussen -n onduidelijk
Veel inconsistenties (uitzonderingen op de regels)
Het groene boekje 2005
Doel: probleemgevallen 1995 oplossen.
Toch weer nieuwe probleemgevallen.
Voorstellen van Actiegroep spellingvereenvaudiging
kwamen er nooit doorheen (zoals geen -dt / -d meer)
Spelling vandaag
Taalunie is verantwoordelijk sinds 1982 (Nederlands-Vlaams samenwerkingsverband).
Ik vind de Nederlands spelling goed zoals het is.
Ja.
Nee.
Welke spellingsregel(s) zou je graag aan willen passen?
Huiswerk
Schrijf voor jezelf een aantal zaken op waarover je je de afgelopen lessen hebt verwonderd.