Rouw- en verliesverwerking
Rouw- en verliesverwerking
Lesduur is: 120 minOnderdelen in deze les
Rouw- en verliesverwerking
Programma
Rouw en verlies
Rouw en verlies rituelen/begrafenis/crematie.
Rouw en verlies andere culturen
Euthanasie.
Diverse documentaires Euthanasie.
Oefenen en maken van een kernkwadrant eindopdracht.
Afmaken en inleveren eindopdracht.
Inhoud
* Verlies
* Wat is rouw
* Rouwreacties
* Fasen van rouw
* Rouwtaken
* Interventies bij rouw
De verliescirkel
Soorten verliezen
Lokaliseerbare verliezen. Deze verliezen zijn duidelijk in de tijd (periode) te herkennen en aan een moment (datum) te koppelen, te lokaliseren. Denk hierbij aan overlijden, echtscheiding, verhuizing, enzovoort.
Diffuse verliezen. Hiervan is het tijdstip of de periode niet goed vast te stellen. Het gaat om minder tastbare zaken als een onvervulde kinderwens, een slechte relatie met (een van de) ouders, verloren hoop, verloren dromen, ziekte, enzovoort.
Vervolg soorten verliezen
Primaire verliezen. Dit zijn de verliezen die het eerst merkbaar zijn, de verliezen die ‘op de voorgrond’ staan. Daarmee zijn het de verliezen die de directe aanleiding kunnen vormen voor de rouw.
Secundaire verliezen. Dit zijn de verliezen die, naar aanleiding van het primaire verlies, ‘op de achtergrond’ blijken te ontstaan. Zijn een direct gevolg van het primaire verlies, ook al zijn ze vaak niet meteen duidelijk. Het zijn verliezen die vaak verzwarend werken voor de rouw.
Omschrijf kort in je eigen woorden wat rouw is
Definities van rouw
Rouwen is jouw proces om jezelf aan te passen aan die totaal veranderde situatie.
Het totaal van gevoelens, gedachten en gedrag dat ontstaat ten gevolge van het permanent missen van iets of iemand dierbaars.
Een combinatie van emotionele, mentale, lichamelijke, spirituele en gedragsmatige reacties op verlies
Heeft er iemand al eens gerouwd?
Wat zijn factoren het karakter van rouwreacties mede bepalen?
Factoren die mede bepalend zijn voor rouwreacties
De relatie met de overledene.
De leeftijd van de rouwende en de overledene
Mate waarin we op het verlies zijn voorbereid.
De vooraf bestaande lichamelijke en geestelijke toestand van de rouwende (zelf ziek zijn, mentale sterkte, etc.)
Steun van buitenaf.
Is deze persoon rouwende?
ja
nee
Iedereen rouwt op zijn/haar eigen manier
Taak van de verpleegkundige is om de rouwende gerust te stellen.
Luisteren, aanwezig zijn, warmte bieden, initiatief tonen, evalueren
Niet doen: vermijden, keurslijf.
Rouw reacties ingedeeld in groepen
Emotionele (verdriet, angst, agressie, opluchting, tevredenheid)
Mentale (verward, gespannen, hopeloos, zelfmoordgevoelens)
Lichamelijke (hoofdpijn, slaapproblemen, eet probleem)
Spirituele (vragen naar en twijfel aan de zin van alles, zinloosheid, ernstige eenzaamheid, angst voor de dood)
Gedrag (zoekgedrag, vermijden situaties/personen, opgewonden gedrag, terugtrekken)
Anticiperende rouw
Men ziet het einde aankomen en kan zich voorbereiden.
Voordeel: er is tijd om waardig afscheid te nemen, dit kan de gevoelens verlichten.
Nadeel: er kan al (te) vroegtijdig afscheid worden genomen, hierdoor kan de stervende het gevoel krijgen dat hij/zij in de steek gelaten wordt.
Misverstanden over rouw
Veel praten over het verlies is de beste manier.
Er zit een einde aan rouwen.
Je moet het verlies loslaten om verder te kunnen met je leven.
Je hebt geen verdriet als je niet huilt.
Verbreek de band met een overledene.
Rouwen doe je pas na een verlies.
Rouw is altijd hetzelfde.
Rouwen doe je alleen.
Rouw is na 1 jaar voorbij.
Verlies kent alleen maar negatieve kanten.
Rouw modellen
Er bestaan verschillende manieren (modellen) die aangeven hoe een rouwproces verloopt.
Deze modellen kunnen aangeven in welke fase men zit en welke zorg misschien nodig is.
Kubler Ross model
Elisabeth Kübler-Ross onderscheidde in het rouwproces 5 fasen. Ze beschouwde rouw echter niet als een lineair proces, dat iedereen stap voor stap doorloopt.
Bij iedereen verloopt het rouwproces anders. Sommige mensen slaan fasen over. Anderen blijven lang in één fase hangen of hernemen een eerdere fase. Ook verlieservaringen uit het verleden bepalen mee hoe iemand vandaag omgaat met rouw.
Rouw fasen volgens psychiater Elisabeth Kubler Ross
Ontkenning;
Woede en vertwijfeling;
Onderhandelen en/of gevecht aangaan;
Depressie;
Aanvaarding
Wat gebeurt er in fase een: ontkenning?
Wat gebeurt er in fase twee: woede en vertwijfeling?
Wat gebeurt er in fase drie: gevecht aangaan?
Wat gebeurt er in fase vier: erkenning van de realiteit?
Wat gebeurt er in fase vijf: aanvaarding?
William Worden
Rouwfasen
Bron: https://www.zorgwelzijn.nl/blog/blog-rouwfasen-kubler-ross-achterhaald/
Pathologische rouw
de rouwreacties zijn veel sterker of langduriger dan redelijkerwijs verwacht mag worden.
Als de verschillende fasen worden doorlopen maar er komt geen juiste afsluiting van het proces dan kunnen er complicaties optreden.
Rouwen na overlijden
De fase van verdoofd zijn.
De fase van verlangen en zoeken naar degene die er niet meer is.
De fase van in verwarring zijn en de wanhoop.
De fase van reorganisatie.
Welke zaken kunnen gevaarlijk worden voor de rouwende?
Interventies bij rouw
Er is een verschil bij rouw tussen kinderen en volwassenen.
Dit heeft te maken met de verstandelijke ontwikkeling en het vermogen tot relativeren.
Interventies bij volwassen
Verlies vaststellen en definiëren
Stimulering tot uiting van gevoelens
Begrip tonen
Ondersteuning bij individuele coping strategieën
Uitleg geven over de fase van rouw
Stimulering van spirituele/ culturele/ religieuze uitingen
Bied een luisterend oor aan
Interventies bij kinderen
* Creeër een veilige omgeving
* Blijf praten over de overledene
* Herdenk de overledene op speciale dagen
* Check regelmatig hoe het met het kind gaat
* Indien nodig professionele hulp zoeken
....en de zorgverlener?
Als de zorgverleners geen emoties kunnen uiten kan dit leiden tot overbelasting en uiteindelijk tot uitval.
Jarenlang is hier weinig aandacht aan besteed.
Volgende onderwerp
Uitvaart(rituelen)