BS 3: Kruisingen
BS 3 Kruisingen
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
BS 3 Kruisingen
Leerdoelen
* Je kunt een kruisingsschema opzetten
* Je kunt bij een gegeven kruising genotypen en fenotypen
van ouders en/ of nakomelingen afleiden.
Begrippen bij 3.3 Kruisingen
generatie De nakomelingen van hetzelfde ouderpaar.
kruisen Twee organismen die met elkaar nakomelingen krijgen.
kruisingsschema Tabel met alle mogelijke combinaties van allelen bij een kruising.
3.3 Kruisingen
BS 3 Kruisingen
Kruisen: Als 2 organismen zich voortplanten. Wij kijken bij de kruising maar naar 1 erfelijke eigenschap.
P = Ouders
F1 = Nakomelingen van de ouders
In veel van de kruisingen plant de F1 zich onderling weer voort, de nakomelingen van de F1 noemen we dan de: F2
Een kruising
- Bij een kruising dan geef je de ouders aan met de letter P (parents)
- De eerste generatie geef je aan met de letter F1 (filii).
- De tweede generatie geef je aan met de letter F2.
generatie = nakomelingen van hetzelfde ouderpaar.
Een kruising
Als je de genotypen van de ouders (P) weet, dan kun je een kruisingsschema maken om te voorspellen wat het genotype en het fenotype van de nakomelingen (F1, F2) wordt.
Kruisingsschema
om te voorspellen welk fenotype de nakomelingen van een kruising krijgen
in een kruisingsschema zet je alle mogelijke combinaties van allelen bij één kruising.
Voorbeeld uitkomst kruisingsschema
Maak een kruisingsschema voor de F1 generatie
Maak een kruisingsschema voor de F1 generatie
Vul het kruisingsschema in met een kruising tussen Aa met Aa (F2 generatie)
Hier zie je 2 kruisingen: de F1 en de F2
Kruisingsschema = Tabel met alle mogelijke combinaties van allelen bij een kruising.
Alle stappen in regels onder elkaar!
Stappenplan uitgeschreven
Stap 1 (P): Bedenk wat de fenotypen en genotypen van de ouders zijn
Stap 2 (geslachtscellen): Bedenk welke allelen in de geslachtscellen van beide ouders kunnen voorkomen.
Stap 3 (F1): Stel vast welk genotype en fenotype de nakomelingen kunnen hebben.
Stap 4: Stel vast welk genotype en fenotype de dieren in de F2 kunnen hebben.
Voorbeeld kruising
Uitwerking kruising
Noteer eerst de P -generatie: AA x aa
Welke geslachtscellen? A a
F1 Aa
Kans op Zwartbont = 100 %
Kans op Roodbont = 0%
De jongen uit de F1 planten zich onderling voort...
F1: Aa x Aa
Geslachtscellen A of a A of a
Kruisingsschema: A a
A AA Aa
a Aa aa
Compleet uitgewerkte kruising
P: AA x aa
Geslachtscellen: A a
F1: Aa
Aa x Aa
Geslachtscellen: A of a A of a
F2:
Verhoudingen
De kans op Roodbont = 25%
De kans op Zwartbont = 75%
Verhouding genotype =
AA:Aa:aa = 1:2:1
Verhouding fenotype =
Zwartbont : roodbont = 3:1
Kruisingen
Aan het eind van deze les kan ik...
Je kunt een kruisingsschema opstellen.
Je kunt bij een gegeven kruising genotypen en fenotypen van de ouders en nakomelingen afleiden
Begrippen
generatie, kruisen, kruisingsschema
Bij konijnen is de vachtkleur zwart dominant over wit. Een homozygoot zwart konijn wordt enkele malen gekruist met een wit konijn. Hoe groot is de kans op witte konijntjes?
100%
75%
50%
0%
Bij konijnen is de vachtkleur zwart dominant over wit. Een homozygoot zwart konijn wordt enkele malen gekruist met een wit konijn. Wat is het genotype van de konijntjes uit de F1?
Aa
AA
aa
Nu aan de slag met
Let op! Zorg dat je bij bent en blijft!! Oefenen is heel belangrijk. Kijk ook goed en serieus na!
- extra uitleg:
https://www.bioplek.org/animaties%20onderbouw/karyogrammenx.html
- oefeningen kruisingen: https://biologiepagina.nl/Toetsen/erfelijkheidvmbokruisingen/erfelijkheid.htm
https://www.biodoen.nl/biodoenLite.php?idOrder=0404040801
- extra uitdaging:
https://biologiepagina.nl/Toetsen/erfelijkheid/erfelijkheid.htm