bs 3.3 Kruisingen

bs. 3.3 Kruisingen

1 / 32
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolmavoLeerjaar 3

In deze les zitten 32 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 120 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

bs. 3.3 Kruisingen

Planning


  • Uitleg §3.3 - kruisingen

  • Twee voorbeelden klassikaal

Leerdoelen

3.3.1 Je kunt een kruisingsschema opstellen.

3.3.2 Je kunt bij een gegeven kruising genotypen en fenotypen van ouders en/of nakomelingen afleiden.




Ouders geven erfelijke eigenschappen door aan hun nakomelingen. Welk genotype de nakomeling krijgt, hangt af van het toeval. Toch kun je de kans op een bepaalde eigenschap voorspellen.


Intermediair fenotype


Begrippen bij 3.2 (herhaling)

Kruisingen

Bij geslachtgelijke voortplanting:

genen van vader en moeder worden gekruist

Er ontstaan nieuwe genotypen/fenotypen bij de nakomelingen




allelenparen

Homozygoot = Twee zelfde eigenschappen.

Heterozygoot = Twee verschillende eigenschappen. 


a = gen voor blond haar

A = gen voor bruin haar

a        a                  A       a

schrijfwijze:          aa                         Aa

Intermediair fenotype

Let op de schrijfwijze! 


ArAr = homozygoot - rood fenotype
AwAw = homozygoot - wit fenotype


ArAw = Heterozygoot - roze fenotype

Begrippen bij 3.3 Kruisingen

Kruisingsschema

  • om te voorspellen welk fenotype de nakomelingen van een kruising krijgen

  • in een kruisingsschema zet je alle mogelijke combinaties van allelen bij één kruising.


Stappenplan

  1.  Bedenk welk  genotypen de ouders hebben

  2. Bedenk welke allelen in de geslachtscellen voor kunnen komen (A of a of allebei?)

  3. Maak een kruisingsschema

  4. Stel vast welke genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F1) 

  5. De vraag nog niet beantwoord? -> begin bij stap 1

  6. Stel vast welk genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F2)

?

Hoe kan het dat twee zwarte honden een witte pup kunnen krijgen?

Kruising tussen 2 zwarte(A) labradors
beiden zijn heterozygoot voor de vachtkleur

  1. genotype Parents (P) --> 

  2.  ---->

  3.  ---->


  4. Stel vast welke genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F1) 






Kruising tussen 2 zwarte(A) labradors
beiden zijn heterozygoot voor de vachtkleur

  1. genotype Parents (P) --> 

  2.  ---->

  3.  ---->


  4. Stel vast welke genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F1) 





 Aa        Aa

Men kruist een konijn met vlekken (AA), met een ongevlekt (aa) konijn. Hoe is het genotype in F2

  1. Bedenk welk fenotypen en genotypen de ouders hebben

  2. Bedenk welke allelen in de geslachtscellen voor kunnen komen (A of a of allebei?)

  3. Maak een kruisingsschema

  4. Stel vast welke genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F1) 

  5. De vraag nog niet beantwoord? -> begin bij stap 1

  6. Stel vast welk genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F2)

Kruising tussen konijn met vlekken AA en 
een ongevlekt konijn aa

  1. genotype Parents (P) --> AA x  aa

  2.  ---->

  3.  ---->


  4. Stel vast welke genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F1) 






Hoe is het genotype in F2

  1. genotype Parents (P) --> Aa x  Aa

  2.  ---->

  3.  ---->


  4. Stel vast welke genotype en fenotype de nakomelingen hebben (F2) 






Verhoudingen 

Genotypen                          

P: Aa x aa                                                   Genotypen verhouding:  .... : ...

                                                                       Fenotypen verhouding:  .... : ... 

    


P: Aa x Aa                                                 Genotypen verhouding: .. : .. : ..                                                                      

Fenotype verhouding: .. : ..

Intermediaire kruising

Intermediaire kruising

Beide genen zijn even sterk. Geen dominant gen.

Onder de nakomelingen bevinden zich 'mengvormen' van de genotypen.

Uitwerking kruising

P:          AzAz  x AwAw


F1:                 AzAw      (100 %)                         

          AzAw   x    AzAw



F2:   AzAz  = 25 %     (zwart)

         AzAw = 50 %     (grijs)

         AwAw = 25 %    (wit)

2 gelijke allelen (genen) voor een eigenschap noemen we:

A

Homozygoot

B

Heterozygoot

C

Dominant

D

Recessief

Als uit een rode en een witte plant, roze planten ontstaan, dan is de overerving?

A

intermediair

B

recessief

C

homozygoot

D

heterozygoot

Aa is

A

Homozygoot recessief

B

Homozygoot Dominant

C

Heterozygoot

D

Heterozygoot Dominant

AA is

A

homozygoot recessief

B

homozygoot dominant

C

heterozygoot

D


aa is:

A

Homozygoot

B

Homozygoot recessief

C

Homozygoot dominant

D

Heterozygoot

Hoe noemen we de variant van een gen dat altijd tot uiting komt in het uiterlijk als het aanwezig is?

A

Homozygoot

B

Heterozygoot

C

Recessief

D

Dominant

Een recessieve eigenschap is een:

A

Eigenschap die snel tot uiting komt

B

Eigenschap die tot uiting komt als hij homozygoot voorkomt

C

Eigenschap die tot uiting komt als hij heterozygoot voorkomt

D


Bij konijnen is de vachtkleur zwart (A) dominant over wit (a). Een homozygoot zwart konijn (AA) wordt enkele malen gekruist met een wit (aa) konijn. Hoe groot is de kans op witte konijntjes (aa)?

A

100%

B

75%

C

50%

D

0%

De konijnen in de F1 hebben allemaal genotype Aa. De konijntjes planten zich onderling voor. Werk de kruising uit.

Aan de slag

Boek, laptop en etui op tafel. 

Leerdoel voor deze les noteren


Aan de slag 30 minuten fluisterend overleg

30

m

00

s

Uit de kruising komt: A a A AA Aa a Aa aa Wat is de verhouding in de genotypen? En wat in de fenotypen?