2.1 & 2.4 Interbellum in de VS en in Nederland
2.1 & 2.4 Interbellum in de VS en in Nederland
2.1 De VS in het interbellum
Leerdoelen
Je kunt uitleggen hoe de crisis in de landbouw uiteindelijk leidde tot de beurskrach
Je kunt de kern van de New Deal uitleggen
Het Interbellum 1919-1939
Interbellum: periode tussen twee oorlogen
In de VS periode van vooruitgang en optimisme
--> economie groeide
-->bevolkingsaantal steeg
Maar ook crisis en opkomst fascisme en nationaalsocialisme
Wat vooraf ging....
Politiek: gedomineerd door Republikeinen.
Belasting voor bedrijven omlaag.
Stakende arbeiders hard aanpakken.
Minimumloon afgeschaft.
Wetgeving kinderarbeid teruggedraaid.
Overheid moet zich niet bemoeien met de economie!!
Noem één gevolg van dit beleid van de overheid.
Landbouw
Door de enorme investeringen (nieuwe machines) in de landbouw stijgt de agrarische productie van de VS
Het merendeel wordt naar Europa geëxporteerd (vanwege WOI)
Als de vraag in Europa naar landbouwproducten daalt, blijven de boeren met hun voedsel zitten
Gevolg: boeren kunnen hun leningen niet terug betalen en gaan failliet
2.1 De VS
Aandelen
Door de landbouwcrisis kwamen banken in de problemen
Om geld terug te verdienen begonnen zij hun aandelen te verkopen
Gevolg: de waarde van deze aandelen daalt (vraag-aanbod)
Uit angst minder winst te maken verkopen burgers en bedrijven massaal aandelen (24 oktober 1929) -->Beurskrach
Gevolg: de waarde van de bedrijven daalt
2.1 De VS
Crisis
Gevolg: bedrijven gaan failliet of moeten arbeiders ontslaan
Gevolg: massale werkloosheid
Gevolg: burgers kunnen geen producten meer kopen, waardoor bedrijven weer minder produceren
Gevolg: minder arbeiders nodig --> nog meer werkloosheid
Dus: vicieuze cirkel
2.1 De VS
The New Deal
In 1932 wordt de democraat Roosevelt de nieuwe president --> overheid moet zich juist wel bemoeien met de economie
New Deal: grote werkgelegenheids projecten, controle op banken
Relief, recovery, reform
2.1 De VS
Resultaat New Deal
In 1933 was er 25% werkloosheid
--> In 1936 was dat gedaald naar 16%
Veel geïnvesteerd in projecten
--> belastingen zijn daarom verhoogd
2.1 De VS
Welke politieke stroming zou kritiek kunnen hebben op de New Deal? En wat houdt die kritiek in?
Noem 3 oorzaken van de crisis in 1929
Wat is géén gevolg van de economische wereldcrisis?
De overproductie in de landbouw neemt toe.
Veel mensen zijn werkloos.
Er waren veel tegenstanders van de democratie.
Politieke onrust.
2.4 NL in het interbellum
Leerdoelen
1. Je kunt uitleggen wat de verzuiling inhoudt
2. Je weet hoe de economie zich ontwikkelde
3. Je kunt uitleggen welke politieke ontwikkelingen plaatsvonden
2.1 NL in het interbellum
1. Een verzuilde samenleving
2.1 NL in het interbellum
2. Welvaart en armoede
De economische wereldcrisis raakt ook NL -> productie loopt af en werkloosheid loopt op
Uitkering en stempelen voor werklozen
Colijn grijpt in:
- bezuinigen door aanpassingspolitiek
- lagere salarissen
- Hij wilt de Gouden Standaard niet loslaten
-> de crisis wordt erger
2.1 NL in het interbellum
Crisis in Nederland
Handel met de VS en Duitsland komt stil te staan.
Tussen 1929 en 1935 stijgt de werkloosheid van 22.000 naar 500.000
2.1 NL in het interbellum
Einde crisis in Nederland
Pas vanaf 1936 leefde de economie weer op
Oorzaak: loslaten Gouden Standaard door Colijn
2.1 NL in het interbellum
3. Politieke ontwikkelingen
Veel kritiek op de democratie: slap geregeerd
Gevolg
NSB van Anton Mussert komt op
Maar totalitaire partijen maken weinig kans:
- NL deed niet mee met WO1
- Verbod voor ambtenaren om lid te zijn van de NSB
- Mensen voelen zich prettig in hun zuil
- Colijn werd gezien als 'sterke' leider
2.1 NL in het interbellum