5.2 Populaties
Welkom 4V
Ga zitten volgens de plattegrond en pak alvast je spullen
Lesduur is: 60 minOnderdelen in deze les
Welkom 4V
Ga zitten volgens de plattegrond en pak alvast je spullen
Planning
Huiswerk bespreken 5 min in stilte
Wadpier (5 min) interactie
Uitleg (15 min) stilte
Opdrachten maken (10 min) stilte daarna overleg
even Opfrissen!
Noem 2 abiotische en 1 biotische factor, die invloed hebben op de wadpier.
De Afrikaanse olifant (Loxodonta africana, links) en de Aziatische olifant (Elephas maximus, rechts) lijken heel erg op elkaar en toch ook weer niet! Ze behoren beide tot de familie van de Elephantidae. Behoren ze tot dezelfde soort? Behoren ze tot hetzelfde geslacht?
Zelfde soort en geslacht
Zelfde soort, verschillend geslacht
Verschillende soort, zelfde geslacht
Verschillende soort en geslacht
B2 Populaties
Leerdoelen:
- Je kunt binnen een ecosysteem vormen van concurrentie en van cooperatie onderscheiden
- Je kunt de dynamiek en het evenwicht in een ecosysteem beschrijven
definitie populatie?
Definitie populatie
Een verzameling individuen van één soort in een bepaald gebied die met elkaar kunnen voortplanten.
Relaties tussen soortgenoten gaan altijd om voedsel en/of voortplanting. Hierbij kan samengewerkt worden (coöperatie) of zijn de individuen concurrenten.
Een territorium is zorgen voor een gebied met voedsel en plek om voort te planten.
Relaties
Concurrentie
Competitie, strijd
Bij sterke concurrentie grote selectiedruk. De best aangepaste aan het milieu hebben dus grootste overlevingskans.
Gevolg: kleinere genetische variatie
Voorbeeld: cheetah's in Afrika
Aan de slag!
Vragen 18 t/m 21 op blz. 103
Eerste 10 min in stilte. Daarna overleg
Klaar? 22 en 23
5
minute
00
second
Welkom 4V!
Ga zitten volgens de plattegrond en pak alvast je spullen
Wacht rustig af tot ik begin en dan ben je stil
Planning
Herhaling (5 min) stilte
Online flashcards (15 min) interactie
Uitleg (15 min) stilte
Lessonup vragen (10 min) interactie
Coöperatie
voortplanting,
denk aan balts, zó worden soortgenoten herkend.
voedsel zoeken,
bijvoorbeeld bij leeuwen, waar in groepen gejaagd wordt.
verdedigen tegen predatoren,
bijvoorbeeld bij een school vissen
Symbiose
Langdurig samenleven heet symbiose.
3 soorten symbiose:
Mutualisme --> beide soorten voordeel
Commensalisme --> een voordeel de ander geen nadeel
Parasitisme --> een vorodeel de ander nadeel
Dynamiek van een populatie
Biologische evenwicht (biomassa)
Dichtheidsafhankelijke factoren
voedselrelaties (zoals pradator-prooi)
parasitisme
ziekte
concurrentie
Voorbeeld: predatie
Meer prooi betekent meer nakomelingen bij de predator, dus meer prooi opgegeten; meer kans op parasieten die verspreid worden onder de organismen; meer concurrentie om voedsel. Het aantal neemt af.
Dichtheidsonafhankelijk factoren
Vaak door klimaat veroorzaakt, bijvoorbeeld:
- een droge hete zomer
- juist gematigd weer met regelmatig neerslag
- hevige sneeuwval of lange vorstperiode
- bosbrand
Gevolg: sterke terugval in populatiedichtheid
Populatiegrootte
Vier factoren beïnvloeden de populatiegrootte:
geboortecijfer: het aantal geboortes per 1000 individuen in een jaar
sterftecijfer: het aantal overleden individuen per 1000 individuen in een jaar
immigratie: toename door komst van organismen
emigratie: afname door vertrek van organismen
Dynamiek van een populatie
Inheems --> komt van nature in een gebied voor
Uitheems --> komt van nature niet in een gebied voor
Exoten --> door menselijk handelen in een gebied gekomen waar ze van oorsprong niet thuishoren.
Bepalen populatiegrootte
De grootte van een populatie wordt weergegeven als populatiedichtheid (= het gemiddelde aantal individuen per oppervlakte-eenheid of volume-eenheid)
Manieren om de populatiegrootte te bepalen:
kwadrantmethode
merken en terugvangen
Kwadrantmethode
Exoten
Als individuen van andere soorten door mensen meegenomen worden en ingevoerd worden, worden dat exoten genoemd. Door ontbreken van vijanden kunnen die de populatiedichtheid van oorspronkelijke soorten beïnvloeden.
Groeicurves
Draagkracht
Draagkracht
Enkele controle-vragen
het langdurig samenleven van organismen van verschillende soorten
bij een plaag
invloeden uit de levenloze natuur
De maximale populatiegrootte in een ecosysteem
Die invloed die het meest afwijkt van de ideale omstandigheid
Samenlevingsvorm waarbij allebei de soorten voordeel hebben
Het vermogen om schommelingen in abiotische factoren te verdragen
Draagkracht
Tolerantie
Beperkende factor
J-curve
Symbiose
Mutualisme
Abiotische factor
Wanneer spreken we van een biologisch evenwicht?
Als de populatiegrootte altijd hetzelfde is
Als de populatiegrootte een populatiegrootte is
Als de populatiegrootte rond een gelijke waarde schommelt
Als de dieren in een populatie even zwaar zijn
Deze symbiose is...
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
Deze symbiose is...
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
Deze symbiose is...
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
Deze symbiose is...
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
Deze symbiose is...
Mutualisme
Parasitisme
Commensalisme
Hoe groot is de draagkracht voor schapen?
1500 schapen
15 000 schapen
150 000 schapen
1 500 000 schapen
waardoor leidt overschrijding van draagkracht meestal tot een lagere draagkracht?
de dieren zijn dood
voedselbronnen zijn uitgeput
het systeem schiet door
welke competitie vindt alleen plaats tussen soortgenoten? Meerdere antwoorden mogelijk.
territorium
voortplantingspartner
voedsel
symbiose
Welk van de volgende factoren is dichtheidsonafhankelijk?
Predatie
Voedselconcurrentie
Ziekte
Overstroming
Als een soort 100 nakomelingen krijgt per individu, zal er dan meer, minder of evenveel sterfte zijn dan bij een soort die er 5 krijgt per individu?
Meer
Minder
Evenveel
Een ecoloog wil het aantal konijnen in een bepaald afgeschermd natuurgebied gaan bepalen. Hiervoor gebruikt hij de methode van vangen, merken en terugvangen. Bij de eerste vangst vangt de ecoloog in totaal 44 konijnen, die vervolgens een ring om de poten krijgen. Deze konijnen worden weer losgelaten. Een week later vangt hij opnieuw konijnen. Dit keer 34 stuks, waarvan er 4 een ring om de poten hebben. Bereken de grootte van de konijnenpopulatie.
Op www.biologiepagina.nl nog meer oefenopgaven wanneer dat nodig is...
Op welke manier beïnvloeden deze factoren de populatiegroei?
Dichtheids-
afhankelijk
Dichtheids-
ONafhankelijk
Predatie
Regenval
ziekten
Strenge winter
Voedselconcurrentie
bosbrand
parasitisme
