De Koude Oorlog
Periode 1960-1970
De Koude Oorlog
Periode 1960-1970
Leerdoel
Aan het eind van deze presentatie kun je herkennen en uitleggen welke gebeurtenissen de Koude Oorlog in de jaren '60 bepaalden.
U2-incident
1 mei 1960
De Sovjet-Unie schiet een Amerikaans spionagevliegtuig neer,
dat boven het land foto's aan het maken is.
Video
Reconstructie U2-incident
Berlijnse Muur
13 augustus 1961
Waarom een muur?
Veel inwoners van Oost-Duitsland willen weg.
De grens (IJzeren Gordijn) tussen Oost- en West-Duitsland is dicht
De grens tussen Oost- en West-Berlijn is wél open
West-Berlijn is volgens de Sovjet-Unie 'de etalage van het kapitalisme'.
Waarom een muur?
Veel Oost-Berlijners zien het rijke westen en willen weg. Vooral mensen met een hogere opleiding vluchten naar het westen
De Oost-Duitse regering ziet dit als een grote bedreiging voor de toekomst van hun land: Berlijn moet dicht
Vergeet dit ook niet: de Oost-Duitse regering geeft aan dat ze de Muur bouwen om zich tegen het fascistische Westen te beschermen.
Gevolgen
Bouw van De Berlijnse Muur, augustus 1961
Laatste gat in het IJzeren Gordijn is dicht
West-Berlijn was wél bereikbaar vanuit West-Duitsland
Vluchtelingenstroom neemt sterk af
Wel: veel ontsnappingen, vaak met dodelijke afloop...
Vergeet dit ook niet: ontsnappen betekende vaak dat je je familie nooit meer zag.
Video
Histoclips: Berlijn en de Koude Oorlog
Fragment: De Berlijnse Muur
"Ich bin ein Berliner"
Toespraak van Kennedy tijdens zijn bezoek aan Berlijn in juni 1962
Video
De Berlijnse Muur:
1. Het ontstaan
Cubacrisis
16-28 oktober 1962
Wat weet jij eigenlijk van Cuba?
Oorzaken
Sinds 1959 was Cuba communistisch
Dit zorgde voor grote irritatie én angst bij de Verenigde Staten: "Communisme in de achtertuin!"
Mislukte invasie van de CIA op Cuba: Varkensbaai-incident (april 1961)
Oorzaken
(Economische) boycot van Cuba sinds 1959
Cuba gaat/moet suiker verkopen aan de Sovjet-Unie
Cuba en de Sovjet-Unie zijn bang voor een Amerikaanse invasie van Cuba.
De Sovjet-Unie plaatst raketten op Cuba in ruil voor kopen van Cubaanse suiker
16-22 oktober 1962
Amerikaanse vliegtuigen tonen foto's van een raketbasis in aanbouw
President Kennedy wordt op de hoogte gebracht
De laatste raketonderdelen zijn per schip onderweg van de Sovjet-Unie naar Cuba
Grote onrust bij de Verenigde Staten
Wat kan Kennedy doen?
Wat zal Kennedy doen?
Niets doen
Praten met de Sovjet-Unie (diplomatie)
Aanval of op Cuba of invasie van Cuba
Fidel Castro overhalen: "Werk samen met ons, niet met de Russen."
Blokkade van het eiland, zodat er geen schepen met onderdelen Cuba bereiken
Kennedy
besluit:
Praten met de Sovjet-Unie
Blokkade rondom Cuba
De spanning neemt toe...
Kennedy aan Chroesjtsjov:
"Haal de raketbasis op Cuba weg."
"Laat de Sovjet-schepen met raketonderdelen omkeren."
Chroesjtsjov aan Kennedy:
"Akkoord, maar dan moeten de Amerikanen Cuba niet aanvallen."
Chroesjtsjov aan Kennedy:
"Akkoord, maar dan moeten de Amerikanen Cuba niet aanvallen."
"De Verenigde Staten moet hun raketten uit Turkije weghalen. Deze stonden gericht op de Sovjet Unie."
Vergeet dit ook niet: de Amerikanen dachten dat het bestaan van deze raketten heel geheim was...
Robert Kennedy
adviseert zijn broer:
"Reageer alleen op het eerste verzoek van Chroesjtsjov.
Doe net of je het tweede bericht niet hebt ontvangen."
Chroesjtsjov gaat akkoord!
Video: De Cubacrisis
Gevolgen van de Cubacrisis
Iedereen beseft dat de wereld heel dicht bij een nieuwe wereldoorlog had gezeten
Betere communicatie tussen de VS en de SU: directe telefoonverbinding (Hotline)
De Amerikanen halen ook hun raketten uit Turkije, maar spreken met Chroesjtsjov af dat hij dit niet bekend maakt.
Chroesjtsjov zal, mede door zijn optreden, in 1964 als leider van de SU worden afgezet.
De Praagse Lente
1968
In 1968 wordt Alexander Dubček leider van Tsjechoslowakije
Hij wil ‘communisme met een menselijk gezicht’
Mensen mochten zeggen en schrijven wat ze willen
Uiteindelijk grijpt de Sovjet-Unie uiteindelijk in en Dubček werd gearresteerd
Deze Praagse Lente had toen een half jaar geduurd
Video
High Speed History:
Wat was de Praagse Lente?
Vietnamoorlog (2)
Amerikanen in Vietnam 1957-1975
Wat weet jij eigenlijk van de Vietnamoorlog?
Hoe zat het ook alweer?
Noord-Vietnam was communistisch
Zuid-Vietnam was kapitalistisch
Grens ligt bij de 17e breedtegraad
De Verenigde Staten steunen (in het geheim) Zuid-Vietnam
Dominotheorie
Dominotheorie
Amerikaanse steun aan Zuid-Vietnam
Doel: voorkomen dat Zuid-Vietnam onder de voet wordt gelopen door het communistische Noord-Vietnam
Noord-Vietnam steunen communistische aanhangers in Zuid-Vietnam: Vietcong
Er ontstaan een burgeroorlog in 1957
Amerikanen steunen Zuid-Vietnam, eerst met 'adviseurs' en wapens, daarna met troepen (eind 1963: 16.000)
CIA vermoordt leider van Zuid-Vietnam in 1963 en plaatst een stroman
Tonkin-incident
augustus 1963
'Aanslag' op het Amerikaanse marineschip Maddox door Noord-Vietnam
Gevolgen
Amerikanen zien de aanslag als een oorlogsverklaring
President Johnson krijgt carte blanche om het probleem op te lossen (lees: oorlogsverklaring)
Operation Rolling Thunder
Vergeet dit ook niet: in 1968 zijn er ongeveer 500.000 Amerikaanse soldaten in Vietnam
Video
Operation Rolling Thunder
Maar...waarom gaat het zo hopeloos mis in Vietnam?
Hoe verliep de oorlog?
De Amerikanen vochten in een volstrekt onbekend jungle-gebied, terwijl de Vietnamezen dit gebied goed kenden
Guerilla-oorlogsvoering: geen massale aanvallen, maar kleine, onverwachte aanvallen van de Vietcong
Hoe verliep de oorlog?
De vijand bevond zich ook tussen de bondgenoten
Waar is de vijand?! De Vietcong maakte gebruik van tunnels, ondergrondse bunkers en waren soms vrijwel onzichtbaar
Van kwaad tot erger:
napalm en Agent Orange
De Verenigde Staten zetten alles in om de oorlog te winnen
Steeds meer protesten tegen de oorlog
Er reizen veel journalisten mee met de soldaten
De oorlog is vanuit de huiskamer te volgen op televisie en in de kranten
Niet alleen de Vietnamezen, maar ook de eigen soldaten begaan vreselijke oorlogsmisdaden
De frustraties van de soldaten zijn duidelijk te zien: "Wat doen we daar?!"
Vergeet dit ook niet: de meeste protesten zijn in Amerika zelf, maar ook in Nederland wordt tegen de oorlog geprotesteerd.
LBJ!
How many kids
did you kill today?
Afloop van de oorlog
Nixon, vanaf 1969 president, wil de oorlog beëindigen
Zo min mogelijk gezichtsverlies voor de Amerikanen: Peace with Honour
Vietnamisering: geef de oorlog terug aan de Vietnamezen
Terugtrekking van de Amerikaanse troepen
Vredesverdrag met Noord-Vietnam/Vietcong in Parijs (1973)
Gevolgen van de Vietnamoorlog
Het Amerikaanse zelfvetrouwen heeft een enorme dreun gehad
Veel Vietnamveteranen met posttraumatische stressstoornis, maar worden vooral als moordenaars gezien
Enorme staatsschuld van de Verenigde Staten door de oorlogskosten
Gevolgen van de Vietnamoorlog
De Vietnamoorlog had eigenlijk niet zoveel met de Koude Oorlog te maken, meer met Amerika's angst voor het communisme
Vergeet dit ook niet: in 1975 valt Noord-Vietnam, Zuid-Vietnam binnen. Het land wordt in 1976 in zijn geheel communistisch
Begrippen uit deze les
dekolonisatie
blokkade
Vietcong
Dominotheorie
Rolling Thunder
Agent Orange
Napalm
Guerilla
vietnamisering
Personen uit deze les
Dwight Eisenhower
John F. Kennedy
Lyndon B Johnson
Nikita Chroesjstsjov
Fidel Castro
Richard Nixon
Ho Chi Minh
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen