Beeldspraak en stijlfiguren

Welkom

Pak je lesboek, etui, pen, leesboek en laptop erbij

1 / 44
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolmavo, havo, vwoLeerjaar 2

In deze les zitten 44 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom

Pak je lesboek, etui, pen, leesboek en laptop erbij

Lesprogramma


  • Uitleg beeldspraak en stijlfiguren

  • Even oefenen

  • Werken aan de opdrachten


Leerdoelen

Aan het eind van deze les...

  • Kan je de stijlfiguren hyperbool, understatement, enumeratio, opsomming in drieën, climax, anticlimax, antithese en repetitio in gedichten herkennen.



  • Kan je beeldspraak (metafoor, metonymie,vergelijking, personificatie) in gedichten herkennen en begrijpen.

Programma 

  1. Lezen

  2. Herhaling stijlfiguren en beeldspraak

  3. Aan de slag met poëzie 

  4.  

Wat is rijm?

Rijmen is de herhaling van klanken.


Verschillende soorten rijm:

  1. Eindrijm (laatste woorden van regels rijmen)

  2. Beginrijm (alliteratie = begin letters van woorden en volrijm eerste woorden van regels rijmen)

  3. Halfrijm (klinkers  of medeklinkers rijmen)

Rijmschema's

Bij een rijmschema geef je rijmende woorden aan het eind van een regel dezelfde letter. 


  • Slagrijm (laatste woorden zijn het zelfde A-A-A)

  • Gepaard rijm (A-A-B-B)

  • Gekruist rijm (A-B-A-B)

  • Omarmend rijm (A-B-B-A)

Beeldspraak

  • Bij beeldspraak gebruik je woorden in een figuurlijke betekenis. Figuurlijk taalgebruik = alles wat niet letterlijk bedoeld wordt

  • Er is sprake van een overeenkomst tussen een object (wat is dat?) en het beeld

  • Goede beeldspraak maakt een (gesproken)tekst mooier,

  • Duidelijker en krachtiger.

De vergelijking

  • Er is sprake van een overeenkomst tussen een object (wat is dat?) en het beeld

  • Bij een vergelijking hoort meestal het woordje 'als' of 'lijkt'.

  • Zo ziek als een hond.

  • Je lijkt wel een verzopen hond. 

  • Wat een vuile hond, ben jij!

Zo blind als een...

Je kamer ziet eruit als...

een zwijnenstal!

De metafoor

Het object (de werkelijkheid) wordt helemaal vervangen door het beeld. Het is er nog wel, maar wordt niet genoemd, je moet het figuurlijk zien:


  • Het schip der woestijn (kameel)


  • Een tsunami van nieuwe voorschriften (een enorme berg)

Personificatie

Met een personificatie stel je een levenloos ding voor als een persoon, je kent menselijke eigenschappen toe aan een ' dood'  ding. 


  • De zon streelde onze wangen.

  • Het gevaar loerde op elke hoek van de straat.

  • Schreeuwende kleuren.

  • Papier is geduldig.

  • Zuchtend en kreunend kwam mijn auto tot stilstand.


Metonymie

  • Je gebruikt metonymie als je niet direct zegt wat je bedoelt, maar een ander woord gebruikt dat er mee te maken heeft.

  • koppen tellen ( je telt hoeveel mensen er zijn

  • Heb je je tong verloren? (je praat niet terug, je bent stil)

  • In 2013 deed Beatrix afstand van de kroon. (ze stopt met koningin te zijn)

Synesthesie

Verbinding / vermenging van verschillende zintuiglijke waarnemingen.

  • Bittere kou (smaak en tastzin)

  • Warme tonen (tastzin en gehoor)

  • Schilderachtig schelden (zien en horen)


Video

-

Beeldspraak ZML





Herken jij alle beeldspraak? Schrijf alle beeldspraak op en daarachter welke soort beeldspraak het betreft.

Bedenk zelf een voorbeeld van beeldspraak.

Beeldspraak


  • synesthesie   ( het is buiten bitter koud)

                                            (2 zintuigen door elkaar)

Stijlfiguren

  1. Hyperbool

  2. Understatement

  3. Enumeratio

  4. Opsomming in drieën

  5. Drieslag

  6. Climax

  7. Anticlimax

  8. Antithese

  9. Repetitio

Understatement

Als je iets afzwakt, gebruik je een  understatement. Je zegt dat iets minder mooi, groot of belangrijk is dan in werkelijkheid.





  • Je zegt: 'Zij heeft wel een paar centen';


je bedoelt: 'Zij is rijk'.


  • Ik ben niet zo blij met jullie werkhouding.

  • Het eten viel mij tegen. 



Eufemisme

Ook bij een eufemisme zeg je iets zo dat het als minder erg of hard overkomt, maar dat doe je dan om een pijnlijke situatie te verzachten en om te voorkomen dat je iemand kwetst.




  • Je zegt: 'Hij is niet meer onder ons';

je bedoelt: 'Hij is overleden.


  • Ik zit tussen twee banen in.

Hyperbool

Bij een overdrijving wordt iets op een overdreven manier uitgedrukt.

Een overdrijving wordt ook wel een hyperbool genoemd.


  • Je zegt: 'Hij heeft dat al 10.000 keer gezegd';
    je bedoelt dat hij dat al meerdere malen heeft gezegd en niet letterlijk 10.000 keer.

  • Ik sterf zowat van de honger.

1) Repetitio (herhaling)

Stijlfiguur herhaling --> Je gebruikt twee keer hetzelfde woord om er de aandacht op te vestigen.


Geld, geld is het enige wat hem bezighoudt. 


Altijd november, altijd regen. Wat is hier de herhaling?

A

november

B

regen

C

altijd

D


2) Opsomming (enumeratie)

Een enumeratie (opsomming) gebruik je om iets te benadrukken. Meestal zit er in de opsomming een climax (een in kracht toenemende rij) of een anticlimax (een in kracht afnemende rij). 


Twee, zes, twintig, honderd mensen kwamen naar het feest toe!

Bijzondere opsommingen (enumeratio)


- Opsomming in drieën: Een opsomming van drie woorden, zinsdelen of zinnen. De keuze in woorden is willekeurig.

- Drieslag: Een vaste combinatie van een opsomming in drieën (bloed, zweet en tranen).

- Climax: Een steeds sterker wordende reeks (goed, beter, best).

- Anticlimax (omgekeerde climax): Een steeds zwakker wordende reeks. 

Welk stijlfiguur? Zij was eerst Miss Almelo, toen Miss Nederland en toen Miss World

A

herhaling

B

opsomming

C


D


Welk stijlfiguur? Nooit, nooit ga ik daar nog eens naar toe!

A

herhaling

B

opsomming

C


D


Analyseren

Als je een gedicht analyseert let je op de volgende zaken:


  • Versvorm (onderzoek wat het voor soort gedicht is)

  • Rijm (wat voor rijm herken je en wat is het rijmschema?)

  • Beeldspraak (welke beeldspraak herken je en wat betekent het?). 

  • Stijlfiguren (welke stijlfiguren herken je en wat betekenen ze?).





Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen

understatement

opsomming in drieën

antithese

enumeratio

hyperbool

climax

drieslag

De villa van die acteur, met een sauna en twee zwembaden, is wel een aardig optrekje.

Het is altijd een uitdaging om een balans te vinden tussen werk, hobby en gezin.

Een echte vriend is er altijd voor je, in goede én slechte tijden.

In de zomer gaan we in de Ardennen kanoën, tokkelen, rotsklimmen en mountainbiken.

Ik zou een moord doen voor een ijsje in deze hitte.

De soldaat, de korporaal, de sergeant, de majoor en zelfs de generaal kwamen in opstand.

Het heeft ons bloed, zweet en tranen gekost, maar het buurthuis is eindelijk klaar.

We zijn gisteren niet gaan tennissen want de regen viel bij bakken uit de hemel

A

Understatement

B

Antithese

C

Hyperbool

D

Enumeratie

Op tv, in de krant, op internet, overal kom je die afbeelding tegen.

A

Understatement

B

Antithese

C

Hyperbool

D

Enumeratie

Jongens, ik ga even naar de bakker want ik verga van de honger

A

Antithese

B

Understatement

C

Hyperbool

D

Enumeratie

Wat ben jij een miezerig, vervelend, irritant, misselijk ventje

A

Antithese

B

Enumeratie

C

Hyperbool

D

Repetitio

Welk stijlfiguur herken je? Ik ben dom, lomp en famous!

A

repetitio

B

enumeratie

C

hyperbool

D

climax

Welk stijlfiguur herken je? We moeten rennen, springen, vliegen, duiken, vallen, opstaan en weer doorgaan!

A

antithese

B

repetitio

C

enumeratie

D

drieslag

Welk stijlfiguur herken je? We kunnen hier niet blijven, we kunnen hier niet langer blijven staan!

A

enumeratie

B

repetitio

C

climax

D

anticlimax

Het duurt echt nog een jaar totdat we eindelijk weer vakantie hebben!

A

understatement

B

hyperbool

C

climax

D

antithese

Het verliefde stel deelt lief en leed.

A

antithese

B

hyperbool

C

understatement

D

climax

Welk stijlfiguur herken je? Ik erger me dood aan hem.

A

overdrijving

B

tegenstelling

C

opsomming

D

understatement

Leg uit waarom dit een overdrijving is. Ik erger me dood aan hem.

Welk stijlfiguur zie je in dit gedicht? In de ochtend, als de zon opkomt, Zie ik de wereld ontwaken, Met vogels, bloemen en bomen, Een nieuwe dag begint te maken.

A

enumeratio

B

drieslag

C

opsomming in drieën

D

climax