Heelal
Heelal
Onderdelen in deze les
Heelal
Volgens NASA zijn er minstens 100 miljard sterren in ons melkwegstelsel. In het universum zijn er waarschijnlijk 200 miljard sterrenstelsels. En de ruimte groeit. Onderzoekers denken misschien zelfs dat er geen einde aan de ruimte komt.
Werkblad
Vul het werkblad in.
Klaar? Kies een werkblad of bekijk
10
minute
00
second
Zet de namen op de juiste plek!
Mercurius
Jupiter
Uranus
Neptunus
Venus
Saturnus
Aarde
Mars
Bij welke planeet hoort de omschrijving? Slepen maar!
Saturnus
Venus
de Aarde
Er draaien miljarden ijsklompjes rond deze planeet.
Rond deze planeet hangen gele wolken die bestaan uit druppeltjes zwavelzuur.
Deze planeet is voor twee derde bedekt met water.
Waaier maken
Schrijf de belangrijkste informatie over de zon op jouw waaier en kleur de zon.
We gaan zo alle planeten doen. Maar eerst? Waar komen die namen eigenlijk vandaan?
Daarna bekijken we de planeet Mercurius wat uitgebreider.
Sterren: lichtgevende bollen in het heelal
Een ster is een grote, hete bol gas die zelf licht en warmte uitstraalt. De zon is de dichtstbijzijnde ster.
Hoe ontstaan sterren?
Sterren ontstaan uit grote wolken van gas en stof. Door zwaartekracht wordt het gas samengedrukt tot het heet genoeg is om te gaan gloeien.
Waarom geven sterren licht?
In de kern van een ster vindt kernfusie plaats. Hierbij worden waterstofatomen samengevoegd tot helium, en komt veel energie vrij in de vorm van licht en warmte.
Verschillende soorten sterren
De kleur zegt iets over de temperatuur. Blauwe sterren zijn heter dan rode sterren.
Er zijn hele grote sterren (reuzen) en kleine sterren (dwergen). Ze verschillen in kleur, grootte en leeftijd.
Kleur van sterren
Groot en klein
De sterrenbeelden aan de nachtelijke hemel
Wat zijn sterrenbeelden?
Sterrenbeelden zijn groepen sterren die samen figuren vormen aan de hemel. Mensen geven ze vaak namen uit verhalen en mythes.
Zichtbaarheid van sterrenbeelden
Sommige sterrenbeelden zijn het hele jaar zichtbaar, zoals de Grote Beer en Cassiopeia.
Andere sterrenbeelden zie je alleen in bepaalde seizoenen, zoals Orion in de winter en Schorpioen in de zomer.
Sterrenbeelden die je soms ziet
Sterrenbeelden die altijd te zien zijn
De Grote Beer (Ursa Major)
De Grote Beer is een bekend sterrenbeeld. Je kunt hem altijd aan de noordelijke hemel vinden. Het bevat de Grote Steelpan.
Cassiopeia
Cassiopeia lijkt op een grote W aan de hemel. Het is een makkelijk te herkennen sterrenbeeld dat je het hele jaar kunt zien.
Orion
Orion herken je aan drie sterren op een rij, het zijn de 'riem' van de jager. Orion zie je vooral goed tijdens de wintermaanden.
Schorpioen
Het sterrenbeeld Schorpioen zie je in de zomer, laag boven de horizon. Het heeft de vorm van een kromme schorpioenstaart.
Quiz: Herken het sterrenbeeld
Welk sterrenbeeld bevat de Grote Steelpan?
Orion
Schorpioen
Cassiopeia
Grote Beer
Welke sterrenbeeld heeft de vorm van een jager?
Grote Steelpan
Cassiopeia
Orion
Schorpioen
Welke sterrenbeelden kun je altijd vanuit Nederland zien?
Orion en Schorpioen
Schorpioen en Grote Beer
Cassiopeia en Grote Beer
Orion en Cassiopeia
Ontwerp je eigen sterrenbeeld
Bedenk een patroon van sterren aan de hemel en verzin er een naam, verhaal of figuur bij. Teken het sterrenbeeld op zwart papier met wit of geel potlood.
Op ontdekkingsreis naar de maan
Wat is de maan?
De maan is de natuurlijke satelliet van de aarde. Ze draait in ongeveer 27 dagen om de aarde heen.
De volgorde van de maanfasen
Nieuwe maan, eerste kwartier, volle maan en laatste kwartier: deze komen telkens terug in dezelfde volgorde.
Nieuwe maan
Bij nieuwe maan is het donkere deel van de maan naar ons gericht, dus zien we haar bijna niet.
Eerste kwartier
Na nieuwe maan zien we de rechterhelft van de maan verlicht: dat is het eerste kwartier.
Volle maan
Bij volle maan staat de hele verlichte kant naar de aarde: we zien een ronde, heldere maan.
Laatste kwartier
Bij het laatste kwartier zien we de linkerhelft van de maan verlicht.
Waarom zien we altijd dezelfde kant?
De maan draait precies zo snel om haar as als om de aarde. Zo zie je altijd dezelfde kant van de maan.
Hoe werkt eb en vloed?
De maan trekt door haar zwaartekracht aan het water in de oceanen. Zo ontstaan hoge en lage waterstanden: eb en vloed.
Wat is een fase van de maan?
Wintermaan
Zomermaan
Volle maan
Lege maan
Waarom zien we altijd dezelfde kant van de maan?
De maan draait niet
De maan draait om zijn as
De maan is altijd donker
Wat veroorzaakt eb en vloed?
Aantrekkingskracht van de maan
Windrichting
Hogere temperatuur
Wanneer is de volle maan zichtbaar?
Wanneer de maan niet zichtbaar is
Altijd bij zonsondergang
Wanneer de maan volledig verlicht is
De aarde: draaien, dag en nacht & seizoenen
De aarde draait om haar as
De aarde draait iedere 24 uur om haar eigen as. Dit noemen we de aardrotatie en duurt dus precies een dag.
Waarom is er dag en nacht?
Door de draaiing van de aarde komt een kant in het licht van de zon en de andere kant niet. Zo ontstaan dag en nacht.
Hoe ontstaan seizoenen?
De aarde draait precies in een jaar een heel rondje om de zon.
Omdat de aardas schuin staat, krijgt ieder deel van de aarde in de loop van het jaar meer of minder zon. Zo ontstaan de vier seizoenen.
Waar of niet waar?
De maan geeft net als de zon licht.
Waar
Niet waar
Hoe kan het dat het soms lijkt alsof de maan wél licht geeft?
De maan weerkaatst het zonlicht van de zon.
Op de maan staan lichtgevende plantjes.
De maan wordt verlicht door duizenden sterren.
Dat komt door de kleur van de maan.
Waar of niet waar?
De maan staat stil.
Waar
Niet waar
Waar of niet waar?
In de winter is het korter licht.
Waar
Niet waar
Volledige zonsverduistering in Nederland in 2135. Maar gedeeltelijke zonsverduistering is er op 12 augustus 2026.
De volgende maansverduistering is op 7 september 2026.
De wonderlijke wereld van ruimtevaart
Wat is ruimtevaart?
Ruimtevaart is het reizen naar en verkennen van de ruimte buiten onze aarde. We gebruiken raketten, satellieten en ruimtestations om onderzoek te doen.
Waarom gaan we de ruimte in?
We leren over planeten, sterren en het heelal door ruimtevaart. Ook ontdekken we hoe dingen werken zonder zwaartekracht.
Onderzoek en kennis
Ruimtevaart zorgt voor nieuwe uitvindingen, zoals betere communicatie en navigatie op aarde.
Technologie
Wat doet een astronaut?
Een astronaut voert experimenten uit, repareert apparaten en leeft voor langere tijd in het ruimtestation.
Kennismaking met André Kuipers
André Kuipers is een Nederlandse astronaut. Hij ging twee keer naar het internationale ruimtestation ISS.
Het leven in het ISS
Astronauten slapen, eten en werken zwevend in het ISS. Ze hebben iedere dag een strak schema.
Bekijk video ISS
Missies naar de maan
De eerste maanlanding was in 1969 door Apollo 11. Sindsdien zijn er meer missies geweest.
ESA
ESA is de Europese ruimtevaartorganisatie. Ze werken met verschillende landen samen om astronauten en satellieten te lanceren.
ESA heeft bijvoorbeeld missies naar Mars, het ISS en naar kometen, zoals de Rosetta-missie.
Wat doet NASA?
NASA is de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie. Zij stuurden mensen naar de maan en sturen sondes naar andere planeten.
Missies naar Mars
NASA heeft robots zoals de Marsrover naar Mars gestuurd om daar onderzoek te doen.
Nieuwe plannen voor de toekomst
Ruimtevaartorganisaties willen naar de maan, Mars en verder. Er wordt gewerkt aan reizen voor gewone mensen.
