Sociaal gedrag blz 237
Sociaal gedrag blz 237
Wat gaan we doen?
- Terugblik vorige les b3 Leerprocessen
- Uitleg Sociaal gedrag b4
In dierenpark Apenheul zijn wandelpaden aangelegd in het leefgebied van de apen. Zo lopen bezoekers tussen de apen. Apen die hier nieuw zijn, laten zich eerst nog niet zo zien, maar al snel komen ze dichterbij.
De apen hebben gezien dat bezoekers vaak iets te eten bij zich hebben. Daardoor zijn ze zich gaan gedragen als zakkenrollers en graaien ze in zakken en tassen op zoek naar iets eetbaars.
Hoe heet het leergedrag waardoor de apen zich zijn gaan gedragen als zakkenrollers?
Leerdoel
Aan het einde van de les kun je typen sociaal gedrag onderscheiden.
Sociaal gedrag
Gedrag van soortgenoten ten opzichte van elkaar
Sociaal gedrag
Taakverdeling
Territoriumgedrag
Dreiggedrag
Aanvalsgedrag
Vluchtgedrag
Paringsgedrag/ Baltsgedrag
Broedzorg
Imponeergedrag
Verzoeningsgedrag
Voortplantingsgedrag
= Gedrag om voort te planten. Wordt veroorzaakt door hormonen.
Vaak probeert het mannetje indruk te maken op het vrouwtje
Balts =>
voortplantingsgedrag bij vogels en vissen
Bronst => voortplantingsgedrag bij herten
Territoriumgedrag
Veel dieren hebben een eigen gebied (territorium) wat ze verdedigen tegen dieren van de andere soort.
Ze doen dat om bijvoorbeeld:
1. Voedsel veilig te stellen.
2. Nakomelingen te beschermen.
Territoriumgedrag
Imponeergedrag
Dreigen is het gedrag dat dieren vertonen als ze agressief en bang tegelijk zijn.
Bij dreigen bepaal je wie de sterkste is, zonder te vechten.
Dreigen kan leiden tot overspronggedrag.
Overspronggedrag
Niet logisch gedrag, dat een dier laat zien als hij twee soorten gedrag tegelijk wil laten zien.
Voorbeeld: een hond weet niet of hij moet vechten of vluchten.
Daarom gaat hij gapen.
Gapen is in dit geval overspronggedrag
Rangorde
Rangorde: een groep met dominante en onderdanige dieren, waar iedereen zijn plek kent.
Dominant dier = de baas van die groep
Onderdanig dier = niet de baas in die groep
Er is een verdeling over alle dieren, waarbij er 1 het allerdominanst is, en 1 het aller onderdanigst
De baas in de groep
Het dominante dier is de baas over de onderdanige dieren in de groep.
Rangorde: een groep met dominante en onderdanige dieren, waar iedereen zijn plek kent.
Een rangorde brengt rust in de groep, de regels zijn duidelijk.
Bij hennen heet de rangorde: pikorde.
Zelf aan de slag
B4 Sociaal Gedrag vanaf blz 237
Kennis: 1 & 2
Inzicht: 4 t/m 6
Verlengde instructie
Tijdens een onderzoek gebruiken chimpansees gebaren om iets duidelijk te maken aan de onderzoekers.
Is dit sociaal gedrag? Leg je antwoord uit.
Wat gaan we doen?
- Terugblik vorige les b4 Sociaal Gedrag
- Studiewijzer
- Info PO gedrag (Artis)
Zelf aan de slag
PO Gedrag
Check of je de kennis vragen en inzicht vragen van b1 t/m b5 gemaakt hebt
Verslag Artis
Bekijk de chimpansees op de afbeelding hiernaast. Van welk gedrag is hier sprake?
agressief gedrag
paringsgedrag
sociaal gedrag
vluchtgedrag
Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag. Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?
Alleen tot baltsgedrag
Alleen tot territoriumgedrag
Zowel baltsgedrag als territoriumgedrag
Elk varken heeft in zijn snuit een zogenaamde wroetschijf. Met deze schijf, die veel zintuigen bevat, onderzoekt het dier in een natuurlijke omgeving de grond. Hij zoekt naar voedsel, maar in een hok met een roostervloer valt niet veel te onderzoeken. Een varken begint dan bij een soortgenoot te wroeten en te knabbelen. Het knabbelen gaat over in bijten in de staart. Proeft een varken eenmaal bloed, dan ontstaat jachtgedrag dat typisch is voor varkens, want varkens eten ook vlees. Een aangevreten varken wordt nagejaagd en nog verder aangevreten. Tot welk soort gedrag behoort het wroeten?
Territoriumgedrag
Verzorgingsgedrag
Fourageergedrag (voedsel zoek gedrag)
In februari nemen mannetjes-aalscholvers bij het zien van vrouwtjes bepaalde houdingen aan (zie de afbeelding). Hoe wordt het gedrag in de afbeelding genoemd?
Geluiden, geuren en kleuren kunnen prikkels zijn die bij dieren leiden tot bepaald gedrag. Welke van deze prikkels kunnen een rol spelen bij het voortplantingsgedrag van dieren?
Alleen geluiden en geuren
Alleen geluiden en kleuren
Alleen geuren en kleuren
Zowel geluiden, als geuren en kleuren
Een mannetjes- en een vrouwtjestapuit blijven hun hele leven bij elkaar; ze zijn monogaam. Verschillende mannetjes proberen een vrouwtje het hof te maken. Uit deze mannetjes kiest zij haar partner. Er worden na de paring 3-6 eieren gelegd in een nest, dat zich meestal in een rotsholte bevindt. Alleen het vrouwtje broedt, maar het mannetje en het vrouwtje zorgen samen voor de kuikens. Bijzonder is dat er bij het nest een muurtje van kiezelsteentjes is te vinden dat door het mannetje wordt gebouwd met materiaal dat hij verzamelt in een straal van 10 meter rond het nest. Met het bouwen van het muurtje probeert een mannetje een vrouwtje het hof te maken. Hoe noem je het verzamelen van steentjes en het bouwen van een muurtje door het mannetje?
Baltsgedrag
Broedzorggedrag
Paringsgedrag
Territoriumgedrag
Welke voordelen heeft het voor een dier om in een kudde te leven ?
Door welke sleutelprikkels kunnen dieren met elkaar communiceren? Noem er minstens drie!
Wat is een voorbeeld van overspronggedrag?
zich gaan wassen wanneer er een indringer in de buurt is
aanvallen wanneer er een indringer in de buurt is
vluchten wanneer er een indringer in de buurt is
Wat is een voorbeeld van overspronggedrag bij mensen?
krabben aan je hoofd als je een antwoord niet weet
stil blijven als je een antwoord niet weet
antwoorden, ook als je het antwoord niet weet
Wat is een voorbeeld van overspronggedrag?
Een gorilla slaat zich op de borst bij een aanval op een andere gorilla
Een hond gaat op zijn rug liggen om een ruzie te voorkomen
Een meeuw die ruzie heeft met een andere meeuw gaat zijn veren poetsen
Iemand gaat in het midden van een groep lopen om beter beschermd te zijn
Dit is een voorbeeld van
dreiggedrag
overspronggedrag
baltsgedrag
sociaal gedrag
Een kat die wordt aangevallen, zet zijn haren overeind. Wat voor gedrag vertoont de kat?
Baltsgedrag.
Imponeergedrag.
Onderdanigheidsgedrag.
Overspronggedrag.
Bij ... bedenkt een dier nieuw gedrag, door eerder opgedane ervaringen te combineren.
Overspronggedrag
Imiteren
Aangeboren
Inzicht
Twee katers die hevig naar elkaar dreigen, gaan plotseling beide hun vacht schoonlikken. Hoe heet het gedrag dat de katten dan vertonen?
imponeergedrag
overspronggedrag
verzoeningsgedrag
sociaal gedrag
Mannetjeshonden plassen veel vaker dan vrouwtjeshonden. Bij welk type gedrag hoort dit gedrag van de hond?
Imponeergedrag
Baltsgedrag
Overspronggedrag
Territoriumgedrag
Een pad die een vijand ziet, maakt zich dik en gaat omhoog op de poten staan. Hoe noemen we dit gedrag?
baltsgedrag
imponeergedrag
overspronggedrag
territoriumgedrag
Schrijf de juiste rangorde op in de volgorde van meest dominant naar minst dominant. (2015 I)
Om ruzie en verwondingen te voorkomen is er binnen groepen vaak sprake van een ... .
Rangorde
Pikorde
Intimideren
Inzicht
Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag. Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?
alleen tot baltsgedrag
alleen tot territoriumgedrag
zowel tot baltsgedrag als tot imponeergedrag
In een groep kippen is een bepaalde rangorde. Deze rangorde, de zogenaamde pikorde, bepalen de kippen door elkaar te pikken. De meest gepikte kip staat onderaan in de pikorde. Aan de hand van een ethogram wordt van vijf kippen de pikorde bepaald. Het resultaat is hieronder weergegeven. Een pijl wijst naar de kip die door een ander wordt gepikt. Bepaal met behulp van de afbeelding de pikorde van de kippen. Welke kip staat bovenaan in de pikorde? Leg uit waarom!
In een dierentuin leven vijf witte neushoorns samen in een groep, één mannetje en vier vrouwtjes. Een onderzoeker noteert regelmatig hoe vaak de dieren dreiggedrag vertonen tegen elkaar, zoals brullen, duwen en stoten met de hoorn. Uit de resultaten trekt hij conclusies over een rangorde binnen de groep. In een schema geeft hij die rangorde weer (zie de afbeelding). Geef de naam van de neushoorn die het laagst in de rangorde staat
Rita
Klara
Dora
Arnold
Upload hier een foto van de antwoorden van opdracht 17 en 18 uit je werkboek. Vanaf blz 128
Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen
Opdracht woordspin
- Maak een woordspin
- Leg bij elke leerproces uit wat ermee bedoeld wordt
- Geef een voorbeeld bij elk leerproces
- Bron handboek vanaf blz 128
of aangeboren