Gedrag b4 Sociaal gedrag



Sociaal gedrag blz 237

1 / 55
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBiologieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 3,4

In deze les zitten 55 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 45 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



Sociaal gedrag blz 237

Wat gaan we doen?


- Terugblik vorige les b3 Leerprocessen

- Uitleg Sociaal gedrag b4









In dierenpark Apenheul zijn wandelpaden aangelegd in het leefgebied van de apen. Zo lopen bezoekers tussen de apen. Apen die hier nieuw zijn, laten zich eerst nog niet zo zien, maar al snel komen ze dichterbij.

De apen hebben gezien dat bezoekers vaak iets te eten bij zich hebben. Daardoor zijn ze zich gaan gedragen als zakkenrollers en graaien ze in zakken en tassen op zoek naar iets eetbaars.


Hoe heet het leergedrag waardoor de apen zich zijn gaan gedragen als zakkenrollers?

Leerdoel


Aan het einde van de les kun je typen sociaal gedrag onderscheiden. 

Sociaal gedrag

Gedrag van soortgenoten ten opzichte van elkaar 


Sociaal gedrag

  • Taakverdeling

  • Territoriumgedrag

  • Dreiggedrag

  • Aanvalsgedrag

  • Vluchtgedrag

  • Paringsgedrag/ Baltsgedrag

  • Broedzorg

  • Imponeergedrag

  • Verzoeningsgedrag

Voortplantingsgedrag

= Gedrag om voort te planten. Wordt veroorzaakt door hormonen.






Vaak probeert het mannetje indruk te maken op het vrouwtje

Balts => 

 voortplantingsgedrag bij vogels en vissen



Bronst  =>   voortplantingsgedrag bij herten

Territoriumgedrag

Veel dieren hebben een eigen gebied (territorium) wat ze verdedigen tegen dieren van de andere soort. 


Ze doen dat om bijvoorbeeld: 

1. Voedsel veilig te stellen.

2. Nakomelingen te beschermen.  

Territoriumgedrag


 Imponeergedrag

Dreigen is het gedrag dat dieren vertonen als ze agressief en bang tegelijk zijn. 


Bij dreigen bepaal je wie de sterkste is, zonder te vechten.


Dreigen kan leiden tot overspronggedrag. 

Overspronggedrag

Niet logisch gedrag, dat een dier laat zien als hij twee soorten gedrag tegelijk wil laten zien.


Voorbeeld: een hond weet niet of hij moet vechten of vluchten. 

Daarom gaat hij gapen. 

Gapen is in dit geval overspronggedrag

Rangorde

Rangorde: een groep met dominante en onderdanige dieren, waar iedereen zijn plek kent.


Dominant dier = de baas van die groep

Onderdanig dier = niet de baas in die groep


Er is een verdeling over alle dieren, waarbij er 1 het allerdominanst is, en 1 het aller onderdanigst

De baas in de groep

Het dominante dier is de baas over de onderdanige dieren in de groep.


Rangorde: een groep met dominante en onderdanige dieren, waar iedereen zijn plek kent.


Een rangorde brengt rust in de groep, de regels zijn duidelijk. 


Bij hennen heet de rangorde: pikorde.


Zelf aan de slag 

B4 Sociaal Gedrag vanaf blz 237

Kennis: 1 & 2

Inzicht: 4 t/m 6


Verlengde instructie




Tijdens een onderzoek gebruiken  chimpansees gebaren om iets duidelijk te maken aan de onderzoekers.

Is dit sociaal gedrag? Leg je antwoord uit.



Wat gaan we doen?



- Terugblik vorige les b4 Sociaal Gedrag

- Studiewijzer

- Info PO gedrag  (Artis)















Zelf aan de slag

PO Gedrag

  • Check of je de kennis vragen en inzicht vragen van b1 t/m b5 gemaakt hebt


  • Verslag Artis


Bekijk de chimpansees op de afbeelding hiernaast. Van welk gedrag is hier sprake?

A

agressief gedrag

B

paringsgedrag

C

sociaal gedrag

D

vluchtgedrag

Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag. Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?

A

Alleen tot baltsgedrag

B

Alleen tot territoriumgedrag

C

Zowel baltsgedrag als territoriumgedrag

D


Elk varken heeft in zijn snuit een zogenaamde wroetschijf. Met deze schijf, die veel zintuigen bevat, onderzoekt het dier in een natuurlijke omgeving de grond. Hij zoekt naar voedsel, maar in een hok met een roostervloer valt niet veel te onderzoeken. Een varken begint dan bij een soortgenoot te wroeten en te knabbelen. Het knabbelen gaat over in bijten in de staart. Proeft een varken eenmaal bloed, dan ontstaat jachtgedrag dat typisch is voor varkens, want varkens eten ook vlees. Een aangevreten varken wordt nagejaagd en nog verder aangevreten. Tot welk soort gedrag behoort het wroeten?

A

Territoriumgedrag

B

Verzorgingsgedrag

C

Fourageergedrag (voedsel zoek gedrag)

D


In februari nemen mannetjes-aalscholvers bij het zien van vrouwtjes bepaalde houdingen aan (zie de afbeelding). Hoe wordt het gedrag in de afbeelding genoemd?

Geluiden, geuren en kleuren kunnen prikkels zijn die bij dieren leiden tot bepaald gedrag. Welke van deze prikkels kunnen een rol spelen bij het voortplantingsgedrag van dieren?

A

Alleen geluiden en geuren

B

Alleen geluiden en kleuren

C

Alleen geuren en kleuren

D

Zowel geluiden, als geuren en kleuren

Een mannetjes- en een vrouwtjestapuit blijven hun hele leven bij elkaar; ze zijn monogaam. Verschillende mannetjes proberen een vrouwtje het hof te maken. Uit deze mannetjes kiest zij haar partner. Er worden na de paring 3-6 eieren gelegd in een nest, dat zich meestal in een rotsholte bevindt. Alleen het vrouwtje broedt, maar het mannetje en het vrouwtje zorgen samen voor de kuikens. Bijzonder is dat er bij het nest een muurtje van kiezelsteentjes is te vinden dat door het mannetje wordt gebouwd met materiaal dat hij verzamelt in een straal van 10 meter rond het nest. Met het bouwen van het muurtje probeert een mannetje een vrouwtje het hof te maken. Hoe noem je het verzamelen van steentjes en het bouwen van een muurtje door het mannetje?

A

Baltsgedrag

B

Broedzorggedrag

C

Paringsgedrag

D

Territoriumgedrag

Welke voordelen heeft het voor een dier om in een kudde te leven ?

Door welke sleutelprikkels kunnen dieren met elkaar communiceren? Noem er minstens drie!

Wat is een voorbeeld van overspronggedrag?

A

zich gaan wassen wanneer er een indringer in de buurt is

B

aanvallen wanneer er een indringer in de buurt is

C

vluchten wanneer er een indringer in de buurt is

D


Wat is een voorbeeld van overspronggedrag bij mensen?

A

krabben aan je hoofd als je een antwoord niet weet

B

stil blijven als je een antwoord niet weet

C

antwoorden, ook als je het antwoord niet weet

D


Wat is een voorbeeld van overspronggedrag?

A

Een gorilla slaat zich op de borst bij een aanval op een andere gorilla

B

Een hond gaat op zijn rug liggen om een ruzie te voorkomen

C

Een meeuw die ruzie heeft met een andere meeuw gaat zijn veren poetsen

D

Iemand gaat in het midden van een groep lopen om beter beschermd te zijn

Dit is een voorbeeld van

A

dreiggedrag

B

overspronggedrag

C

baltsgedrag

D

sociaal gedrag

Een kat die wordt aangevallen, zet zijn haren overeind. Wat voor gedrag vertoont de kat?

A

Baltsgedrag.

B

Imponeergedrag.

C

Onderdanigheidsgedrag.

D

Overspronggedrag.

Bij ... bedenkt een dier nieuw gedrag, door eerder opgedane ervaringen te combineren.

A

Overspronggedrag

B

Imiteren

C

Aangeboren

D

Inzicht

Twee katers die hevig naar elkaar dreigen, gaan plotseling beide hun vacht schoonlikken. Hoe heet het gedrag dat de katten dan vertonen?

A

imponeergedrag

B

overspronggedrag

C

verzoeningsgedrag

D

sociaal gedrag

Mannetjeshonden plassen veel vaker dan vrouwtjeshonden. Bij welk type gedrag hoort dit gedrag van de hond?

A

Imponeergedrag

B

Baltsgedrag

C

Overspronggedrag

D

Territoriumgedrag

Een pad die een vijand ziet, maakt zich dik en gaat omhoog op de poten staan. Hoe noemen we dit gedrag?

A

baltsgedrag

B

imponeergedrag

C

overspronggedrag

D

territoriumgedrag

Schrijf de juiste rangorde op in de volgorde van meest dominant naar minst dominant. (2015 I)

Om ruzie en verwondingen te voorkomen is er binnen groepen vaak sprake van een ... .

A

Rangorde

B

Pikorde

C

Intimideren

D

Inzicht

Twee soorten gedrag zijn: baltsgedrag en territoriumgedrag. Tot welk soort gedrag behoort het kwaken van de kikkers zoals in de tekst beschreven wordt?

A

alleen tot baltsgedrag

B

alleen tot territoriumgedrag

C

zowel tot baltsgedrag als tot imponeergedrag

D


In een groep kippen is een bepaalde rangorde. Deze rangorde, de zogenaamde pikorde, bepalen de kippen door elkaar te pikken. De meest gepikte kip staat onderaan in de pikorde. Aan de hand van een ethogram wordt van vijf kippen de pikorde bepaald. Het resultaat is hieronder weergegeven. Een pijl wijst naar de kip die door een ander wordt gepikt. Bepaal met behulp van de afbeelding de pikorde van de kippen. Welke kip staat bovenaan in de pikorde? Leg uit waarom!

In een dierentuin leven vijf witte neushoorns samen in een groep, één mannetje en vier vrouwtjes. Een onderzoeker noteert regelmatig hoe vaak de dieren dreiggedrag vertonen tegen elkaar, zoals brullen, duwen en stoten met de hoorn. Uit de resultaten trekt hij conclusies over een rangorde binnen de groep. In een schema geeft hij die rangorde weer (zie de afbeelding). Geef de naam van de neushoorn die het laagst in de rangorde staat

A

Rita

B

Klara

C

Dora

D

Arnold

Upload hier een foto van de antwoorden van opdracht 17 en 18 uit je werkboek. Vanaf blz 128

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen

Opdracht woordspin

- Maak een woordspin


- Leg bij elke leerproces uit wat ermee bedoeld wordt


- Geef een voorbeeld bij elk leerproces

- Bron handboek vanaf blz 128

of aangeboren