Studiereis Rotterdam

• newEditor
• Project Lessen voor de toekomst
• HBO
• Studiejaar 2

Studiereis Rotterdam

• Waarom gaan we naar Rotterdam?

• Wat is het programma?

 18 t/m 20 mei 2026

project 'Lessen voor de toekomst'

Nieuwe stad?

Beginnen met vraag hoe je een stad nu zou inrichten... 

stel, je mag compleet nieuwe stad ontwerpen

met het oog op de toekomst, 

wat zou je dan in ontwerp aandacht aan geven? / hoe maak je de stad toekomstbestendig?

om daarna koppeling met Rotterdam en het project te maken.

Waar zou je de stad bouwen? en waarom?

Let op toekomstbestendigheid ;)

Beginnen met vraag hoe je een stad nu zou inrichten... 

stel, je mag compleet nieuwe stad ontwerpen

met het oog op de toekomst, 

wat zou je dan in ontwerp aandacht aan geven? / hoe maak je de stad toekomstbestendig?

om daarna koppeling met Rotterdam en het project te maken.

Er was eens ...

kantelmoment 1 - 1340

1560

Loop stap voor stap globaal de geschiedenis van R'dam door. Hoe kon R'dam uitgroeien tot de metropool die het nu is? 

Kantelmoment 1: Als rond het jaar 1250 een dam in het riviertje De Rotte wordt gelegd, is dat het allereerste begin van wat later de grootste haven van de wereld zou worden. In 1340 krijgt R'dam stadsrechten. Eeuwenlang is Rotterdam niet meer dan een klein vissersstadje in Zuid-Holland. 

NB bronnen om je in te lezen over geschiedenis van R'dam: 

https://npokennis.nl/longread/7629/hoe-kreeg-rotterdam-de-grootste-haven-van-europa

https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Rotterdam

Pijl geeft locatie van kubuswoningen aan!!

We slapen dus precies in de loop van de oude Rotte net voorbij de dam die ter hoogte van de Hoogstraat was aangelegd in 1250.

1600-1700

oude dam

StayOkay

Uitbreiding van de haven

Aan het eind van de 16e eeuw laat Johan van Oldenbarnevelt, die van 1576 tot 1586 raadpensionaris van de stad was, de Rotterdamse haven verder uitbouwen, waardoor de grondslag wordt gelegd voor de belangrijke plaats die deze stad zich in de zeehandel zal verwerven. Bij de volkstelling van 1622 was het aantal inwoners gegroeid tot ongeveer 20.000. Tegen het eind van de 17e eeuw zouden het er zelfs 50.000 zijn. Rotterdam is dan de tweede stad van de Republiek.

In de zeventiende eeuw zijn vissers de belangrijkste handelaren in de stad. In de Blaak ligt nog water en maar één kant van de Nieuwe Maas is bebouwd.

Even terug naar de 19e eeuw:

Schepen deden er 35 dagen over om naar de Noordzee te komen. Wat zou jij doen als bestuurder?

A

Kleinere en snellere boten inzetten

B

De haven verplaatsen

C

Een nieuw kanaal graven

D

Wegen bouwen

kantelmoment 2 - 1872

Blaak

Kantelmoment 2: Rotterdam ligt niet aan zee, maar aan een rivier. Terwijl de stad groeit, merken handelaren en schippers van nieuwe grote stoomschepen steeds vaker dat de stad soms lastig te bereiken is vanuit open zee. De Merwede/nieuwe Maas werd door verzanding steeds lastiger bevaarbaar. Als de gebruikelijke waterweg (de delta Rijnmond) is dichtgeslibd, moeten schepen soms omwegen maken van 35 dagen voor ze op de Noordzee terecht komen. In 1866 gaat de eerste schop de grond in om het ontwerp van waterbouwkundig ingenieur Pieter Caland werkelijkheid te maken. Hij bedacht een nieuw kanaal, dwars door de duinen bij Hoek van Holland: de Nieuwe Waterweg. Als deze zes jaar later wordt geopend, heeft Rotterdam eindelijk een directe verbinding met open zee.

Vanaf dit moment gaat Rotterdam enorm groeien van 1880 tot 1900 verdrievoudigd: 100.00 naar 300.000 inwoners

kantelmoment 3 - 10 mei 1940

Kantelmoment 3: Als het Duitse leger in 1940 Nederland binnenvalt en Rotterdam bombardeert, wordt de haven zwaar getroffen, bijna de helft ervan is na de aanval verwoest. De wederopbouw heeft vanwege de strategische waarde topprioriteit en er wordt zo snel mogelijk gestart met het herstel. Het duurt echter nog tot 1950 voor de hele haven weer gebruiksklaar is.

luchtfoto met gele lijn geeft de brandgrens aan.  

StayOkay

Deze kaart toont eigenlijk 2 kaarten; die van R'dam voor 1940 (in lichte lijnen en kleuren) en de stand van de nieuwbouw in 1955.

na WOII: wederopbouw van stad en industrie, in Rotterdam, Nederland, Duitsland, wereldwijd... olie en containervervoer

2025:

655.000 inw.

170 nationaliteiten

Haven

nr 1 in Europa

nr 7 in de wereld

R'dam nu uitgegroeid tot metropool. 

Meest 'moderne' stad van Nederland; uiterst geschikt dus om kijkje te nemen in kader van 'Lessen voor de toekomst'. 

Maasstad, Maastunnel, Maas tribune... loopt de Maas wel door Rotterdam?

Merwede / Nieuwe Maas

Maasstad... de Maas loopt helemaal niet door Rotterdam. R'dam ligt in rivierdelta. eerder aan aftakkingen van de Rijn => daarom heet gebied Rijnmond. Die naam klopt beter.

Het stukje rivier dat tussen de Lek en de Oude Merwede ligt, werd de 'Nieuwe Maas' genoemd. Dat maakt het verwarrend. 

De Maas zelf stroomt zuidelijker onder Dordrecht langs de Noordzee in.

Nieuw centrum bouwen na WO 2. Ruim 5 decennia aan gebouwd. R'dam lange tijd één grote bouwput geweest. 

Uitdagingen voor de toekomst

Metafoor voor project LvdT

• samen leven met 170 nationaliteiten

• haven: omslag van kolen en olie naar...

• opkomst gemeenteraad = 39%, provinciale staten verkiezing = 42,%, landelijke verkiezingen = 64%

• duurzaamheid

• huisvesting

• criminaliteit (drugs / bomaanslagen)

• ...

Ramsey Nasr schreef voor  ‘Open Stad’ in 2009 een gedicht over zijn geboortestad Rotterdam, die vanwege de haven, geschiedenis en bevolkingssamenstelling de meest open stad van Nederland is. Aan het woord: een oude, rasechte Rotterdammer. Hij spreekt authentiek Rotterdams – maar dan wel het Rotterdams van de toekomst:  Mi have een droom (Rotterdam, 2059).

Gedicht uit 2009 van Ramsey Nasr over "hem in Rotterdam in 2059, waar hij van veel culturen die in Rotterdam leven een nieuwe taal heeft gemaakt (deels herkenbare woorden, deels verzonnen). Zal dit de toekomst zijn? Hij kijkt met weemoed terug, is de identiteit van Rotterdam veranderd of is hij eigenlijk ook niet echt. Eerst minuut laat zien

(hele gedicht van 5 minuten is iets te lang).

IN 2023 ruim 170 nationaliteiten

https://onzetaal.nl/uploads/editor/ramseynasr.pdf Artikel over het gedicht

vanuit perspectief:

- leerlingen basisschool

- jullie => aankomende leerkrachten

Dit is toegelicht tijdens de hoorcolleges.

Als student moet je je kwalificeren om kinderen zich op deze aspecten te laten ontwikkelen; daarnaast dien je ook zelf op deze drie aspecten te groeien.

persoon - burger - leerkracht

• persoon          ->  verantwoordelijkheid nemen voor jezelf en de ander

• burger             -> actief meedoen aan samenleving

• leerkracht      -> voorbeeld naar kinderen / onderwijs gericht op samenleving

Dit is een samenvatting, deze dia is ook tijdens hoorcollege 2 getoond.

- persoon => ik, Julia of Bram

persoonsvorming gaat om je verantwoordelijk voelen voor jezelf en de ander.

- burger => ik, Nederlander

Burger zijn betekent actief meedoen in de samenleving.

- leerkracht => ik, juf Julia of meester Bram

Leerkracht helpt / begeleidt kinderen naar volwassenheid toe & is rolmodel voor kinderen

Rotterdam 18, 19, 20 mei 2026

samen leven

(digitale) technologie

leefbare planeet

Programma Rotterdam 

• Dag 1: verkennen en ervaren van de stad

• Docu's in LantarenVenster

• Dag 2: workshops en excursies m.b.t de drie thema’s: 

samenleven - technologie - leefbare planeet

• Dag 3: eerste eigen vertaling van studenten 

in praktijk: 'beleef het zelf'

                           Programmaboekje

• per groepje

• blader door het programmaboekje

• eerste verkenning

Deel de programmaboekjes uit.

Een klas is verdeeld over een aantal programma's.

Laat de studenten die in hetzelfde groepje zitten bij elkaar gaan zitten. 

Let erop dat ze het juiste boekje krijgen

Opdracht

• Bekijk welke activiteiten  jullie dinsdag gaan ondernemen.

• Beschrijf per activiteit wat je daar persoonlijk (rol burger en leerkracht) en als basisschoolleerling kunt ontdekken wat betreft 'samen leven' en/of '(digitale) technologie' en/of 'leefbare planeet'.

• Formuleer mogelijke vragen die je tijdens het bezoek (of deelname) zou willen stellen en schrijf deze vragen in het boekje.

Dinsdag overdag

Vragen?

Denk aan ...

• de paklijst.

• Huur eventueel een OV-fiets op centraal station.

• Kijk goed hoe laat je precies in de StayOkay moet zijn.

Zin in?

Tot maandag 18 mei!

Ervaringen met VIL?

Ronald

2D

Kerndoelen verkennen

1. kaartjes spreiden over tafelblad 

2. ordenen op domein (A, B, C): 

3. Bespreek: hoe verschillen de domeinen onderling van elkaar?

4. Bespreek: welke opbouw kent elk kerndoel? (doelzin -> en daarna?)

5. Bespreek: welke kerndoelen werken je vanuit de stagepraktijk tot nu toe? Noem voorbeelden van lessen / activiteiten.

6. Bespreek: welke kerndoelen zullen voor een gemiddelde basisschool tamelijk nieuw (en een uitdaging) zijn? 

15

minute

00

second

add30s

setje kaarten ruilen

burgerschap <-> digitale geletterdheid

Kerndoelen verkennen

1. kaartjes spreiden over tafelblad 

2. ordenen op domein (A, B, C): 

3. Bespreek: hoe verschillen de domeinen onderling van elkaar?

4. Bespreek: welke opbouw kent elk kerndoel? (doelzin -> en daarna?)

5. Bespreek: welke kerndoelen werken je vanuit de stagepraktijk tot nu toe? Noem voorbeelden van lessen / activiteiten.

6. Bespreek: welke kerndoelen zullen voor een gemiddelde basisschool tamelijk nieuw (en een uitdaging) zijn? 

15

minute

00

second

add30s

Afronding Traject periode 3 (Wix)

• digitale geletterdheid kerndoel 8 en 9

• onderwerp van les op snijpunt DG en burgerschap bepalen

• lesdoelen op leekrachtniveau formuler

• lesontwerp op poster