Bourdieu.pptx

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

1 / 68
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 68 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018





Ongelijkheid is van deze tijd
Twee hedendaagse benaderingen:
Bourdieu en Wright

Hoofdstuk 11

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Marx, Weber en Durkheim en onze Jan Vranken (armoede)

Deze klassieke auteurs zijn de ‘ontdekkers’ van de ongelijkheid als cruciaal vraagstuk van de moderne samenleving

en de ‘uitvinders’ van een sociologisch raamwerk om deze ongelijkheid te beschrijven, begrijpen en te verklaren.


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Recentere sociologen?

  1. Het produceren van relatief ‘objectieve’ maatstaven voor het vaststellen van de verdeling van middelen – inkomen (verloning en vermogen), onderwijskansen of levensverwachting – over individuen of gezinshoofden.

  2. Pogingen om de mate van intergenerationele of intragenerationele sociale mobiliteit te meten (bewegingen tussen arbeiders en middenklasse).

  3. Aandacht aan de vormen van ‘klassenbewustzijn’, in de zin van hoe de perceptie van sociale ongelijkheid verschilt naargelang van de sociale klasse.

Daarenboven gebeurt ook steeds meer onderzoek over thema’s als ras, etniciteit en gender als aanknopingspunten voor sociale ongelijkheid.


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Erik O. Wright (1947- )
Pierre Bourdieu (1930-2002)

  • Grosso modo treedt

    • Wright in de voetsporen van Marx (maar hij neemt toch wat van Weber mee op zijn tocht)

    • Terwijl we Bourdieu als veeleer Weberiaans kunnen kenmerken (alhoewel de ‘geest’ van Marx duidelijk aanwezig is).

Erik O. Wright

(1947- …)

Pierre Bourdieu (1930-2002)

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.1 Marx als vertrekpunt?
Dichotomie samenleving

Sociale klassen zijn voor Marx antagonistische sociale groepen, door de specifieke plaats die ze in een bepaalde productiewijze innemen.

De maatschappelijke positie wordt bepaald door hun relatie tot de productiemiddelen.

In de kapitalistische productiewijze (KPW) zijn de twee hoofdklassen de burgerij en het proletariaat. Dus klassenstrijd.

‘Uitbuiting’!

Van ‘Klasse-an-sich’ naar ‘Klasse-für-sich’?


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018







Globalisering en emigratie leidt tot een in tweeën gedeelde samenleving met aan de ene kant grote rijkdom in door luxe wolkenkrabbers gevulde metropolen en speciaal gebouwde luxe-oorden als Dubai, en aan de andere kant grote armoede in sloppenwijken en achterstandsgebieden.


Zoals (hiernaast Sao Paulo) - hier nog niet zichtbaar, maar recent gebouwd in Rio de Janeiro: de muur tussen die twee gebieden.


Of in het moderne en verlichte Amerika: het ontstaan van "gated communities", waarin de rest van de harde, multiculturele wereld wordt buitengesloten.


Arm

Rijk

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.2 Erik O. Wright (1947- )

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Erik O. Wright (1)

  • Verliet de klassieke marxistische opdeling tussen productieve en onproductieve arbeid.

  • Focus: de relatie tot de productiemiddelen als centraal criterium

    • Verving de dichotomie bezit versus niet-bezit van productiemiddelen door drie vormen van controle over de productiemiddelen

      • Controle over

        • de fysische productiemiddelen

        • de arbeidskracht van anderen

        • over investeringen en middelenallocatie.

Bezitsverhoudingen

Economische eigendom

https://www.ssc.wisc.edu/~wright/

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Erik O. Wright (2)

  • Behield die drie basisklassen in zijn model

    • Uitgangspunt:

      • Ook in de hoogontwikkelde kapitalistische samenlevingen met niet enkel een kapitalistische productiewijze vormen burgerij en proletariaat de hoofdklassen,

      • Maar ook nog altijd aan ‘eenvoudige warenproductie’

        • Restant prekapitalistische productiewijze, waarbij productie voor de markt gebeurt door onafhankelijke producenten die geen arbeiders tewerkstellen. Daardoor bleef bij hem de kleine burgerij de derde hoofdklasse.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Erik O. Wright (3)
11.2.1 Theoretische innovatie

  • Er bestaan ook een reeks van tussenliggende strata, die ‘objectively contradictory locations’ innemen.

    • Sommige mensen bekleden immers posities in het productieproces die kenmerken van verschillende klassen vertonen. Deze ‘objectief tegenstrijdige posities’ kunnen zowel binnen dezelfde productiewijze voorkomen (de kapitalistische) als tussen de productiewijzen (tussen de kapitalistische en de ‘eenvoudige warenproductie’).

      • De managers en het toezichthoudend personeel

      • De kleine ondernemers

      • De halfzelfstandige werknemers

    • Hoe tegenstrijdige posities binnen hedendaagse kapitalistische productieverhou- dingen te verklaren?

      • Proces van differentiatie van de functies van het kapitaal (scheiding van juridische eigendom en beheer/management), waarmee de uitbouw van complexe hiërarchieën binnen de ondernemingen gepaard ging.



  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Klassenschema van Wright

1. Burgerij

2. Proletariaat

3. Kleine burgerij

Drie hoofdklassen


Objectively contradictory locations

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Klassenschema van Wright

1. Burgerij

2. Proletariaat

3. Kleine burgerij

Drie hoofdklassen


Objectively contradictory locations

Management

Kleine werkgevers

Halfzelfstandige werknemers

Scheiding van juridische eigendom en beheer


Zijn klassen enkel structurele gegevens (‘Klasse-an-sich’) of ook maatschappelijke krachten (‘Klasse-für-sich’)?

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Aangepast klassenmodel Wright (1995)
12 klassen

Aantal werknemers

Gezagsverhouding

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Erik O. Wright (4)
11.2.2 ‘Uitbuiting’ en ‘onderdrukking’?

Op het eerste gezicht verwijzen beide naar een uitermate asymmetrische verhouding tussen twee partijen en daaruit voortvloeiende gelijkaardige toestanden van extreme armoede.

Stelling: twee fundamenteel verschillende relaties tussen deze partijen.

  • Bij een relatie van uitbuiting kan de uitbuitende partij niet zonder de uitgebuite partij (afhankelijkheid). Daardoor heeft laatstgenoemde de positie van de knecht in de bekende heer-knechtverhouding bij Hegel.

  • Bij een relatie van onderdrukking evenwel, kan de onderdrukker best zonder de onderdrukte. Meer nog, wanneer hij de onderdrukte uit de weg ruimt, dan kan hij beslag leggen op de goederen en het grondgebied van de onderdrukte.


Dit is het verschil tussen de positie van de uitgebuite arbeider en die van de onderdrukte indiaan of Aboriginal.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Verdeling bevolking over klassen in een aantal landen
Model van Wright (2012)

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Klassen volgens kwetsbare werknemersgroepen
(België, 2012)

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Erik O. Wright (5)
Het klassenbewustzijn

  • Gebaseerd op percepties, opvattingen over gevolgen en voorkeuren.

  • De klassenstructuur (het concept ‘uitbuiting’) neigt ertoe om het algemene patroon van klassenbewustzijn te vormen.

    • De arbeidersklasse is altijd ideologisch het meest ‘antikapitalistisch’ en de burgerij het meest ‘prokapitalistisch’ en de andere klassen bevinden zich daar ergens tussenin – enigszins in overeenstemming met hun respectieve capaciteiten om van één of meerdere vormen van uitbuiting te profiteren.

  • Wél bestaan er significante verschillen tussen drie landen (Zweden, USA en Japan).

    • Reden? De verschillende mate waarin politieke partijen en vakbonden strategieën ontwikkelen, waardoor ervaringen van de arbeiders in klassentermen worden gekristalliseerd – en dat gebeurt méér in Zweden dan in de VS.

    • Later onderzoek wees uit dat de Japanse klassen minder ideologisch gepolariseerd zijn dan die in de VS en Zweden en deze grotere consensus bevat een hoog gehalte aan antikapitalisme, zelfs bij de kapitalisten zelf. Verklaring is dat in Japan de arbeidersbeweging vooral op bedrijfsvakbonden berust, waardoor de solidariteit met het eigen bedrijf sterker doorweegt dan die met de rest van de arbeidersklasse.


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.3 Weber

Klasse, stand en partij

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Na Marx ontwikkelde Weber een ruimer referentiekader.

De architect van een meerdimensionale stratificatieanalyse, waarbij analytisch onafhankelijke dimensies van de sociale stratificatie worden gehanteerd.

Naast de economische positie (klasse Marx) is dat een sociale dimensie (status, prestige) en een politieke dimensie, de partij.


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Meerdimensionale stratificatieanalyse
Uitgangspunt: het sociale handelen

  • Sociale handelen op verschillende terreinen van het maatschappelijke gebeuren en produceert daar vrij autonome resultaten, ook inzake ongelijkheid en stratificatie (sociologische typering)

  • Stratificatie voegt de individuele handelingen samen tot een resultaat dat uiteindelijk dit individuele handelen overstijgt.


“Macht krijg je, gezag moet je verdienen”

Basis sociale ongelijkheid

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.3.1 Sociale sluiting
Het archimedische punt van Webers benadering?

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Max Weber (1)
11.3.2 Klasse

  • Mensen die dezelfde economische belangen hebben

    • Dezelfde kansen/mogelijkheden om sociale goederen te bekomen

    • Typering

      • Eigendomsklasse

      • Handelaarsklasse

      • Ander sociale klassen

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Max Weber (2)
Klasse

  • Economisch gegeven

    • Relateert rangschikking levenskansen, zoals bepaald door de positie op een ‘markt’

      • Markt van geld en krediet (geldkapitaal) of oorspronkelijke’ productiefactoren (land, natuurlijke hulpbronnen en arbeid).

    • ‘Klassentoestand’: typische kans op een positief of negatief monopolie met betrekking tot

(1) de voorziening van goederen

(2) de uitwendige levenspositie (äussere Lebensstellung)

(3) het innerlijke levenslot (inneres Lebensschicksal)

  • Resultaat?

    • De dominante klassen: een monopolie op lucratieve markten.

      • De minder dominante klassen bezitten slechts gedeeltelijke monopolies of monopolies op minder gewenste markten.

      • Klassen die geen monopolie kunnen verwezenlijken, moeten op open markten met elkaar concurreren en zijn daarbij onderworpen aan de egaliserende krachten ervan.



Bezitsklassen (Besitzklasse) en verwervingsklassen (Erwerbsklasse)

.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Bezitsklassen

Positief geprivilegieerd: renteniers Bezitten: mensen (slaven), land, kapitaal, titulaturen en de ermee verbonden prerogatieven,   …


Negatief geprivilegieerd: onvrijen Armen, gedeclasseerden, schuldenaars, …


Verwervings-klassen

Positief geprivilegieerd: ondernemers Handelaars, reders, industriëlen, agrarische ondernemers, bankiers, beoefenaars van vrije beroepen, arbeiders met monopolistische (vak)kwaliteiten, …


Negatief geprivilegieerd: arbeiders

Geschoold, geoefend of ongeschoold


Bepaald door materiële bezit (vermogen)

Bepaald door kansen om diensten of goederen op de markt rendabel te maken, zoals professionele competenties (onderwijs)

MIDDENKLASSEN: mix positief en negatief geprivilegieerde verwervingsklassen: zelfstandige boeren, ambachtslieden, ambtenaren, vrije beroepen en arbeiders met monopolistische kwaliteiten.


Net als bij Marx domineert ook bij Weber de tegenstelling tussen bezit en bezitloosheid.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Economische klasse

Aandeelhoudersvergadering BNPParisBasFortis

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Max Weber (2)
11.3.3 Stand (‘sociale esteem’)
Wat positief/negatief kan zijn in waardering en gevolgen

  • Stand(spositie)

    • Vertaald als ‘status’ of ‘prestige’ (roept reminiscenties op naar de vroegere ‘standen’).

    • ‘Een specifieke, positieve of negatieve sociale waardering van de eer, die aanknoopt bij één of andere eigenschap die velen gemeenschappelijk hebben’

  • Vandaag

    • Moderne definitie sociale status omvat (waardering op basis van positie die mensen bekleden)

    • Sociale waardering op basis van

      • Levensstijl

        • Geheel van gedragsvoorkeuren inzake consumptie, kleding, taalgebruik en dergelijke

      • Formele opleiding en de verwerving van de ermee overeenstemmende levenswijzen

      • Prestige dat uit geboorte of uit de uitoefening van een beroep voortvloeit

Bijvoorbeeld ‘connubium’ (onderling huwen), eventueel commensaliteit (de gezamenlijke consumptie van voedsel en drank), monopolistische toeeigening geprivilegieerde verwervingskansen, …




Geen noodzakelijk en algemeen verband tussen stand en klasse (bv. de ‘nouveaux riches’)

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

  • Een sociale stand

    • Een veelheid van individuen die een gelijkaardig soort prestige genieten uit hoofde van hun positie.

    • Vormen, in tegenstelling tot klassen die veeleer louter op het niveau van de objectieve toestand bestaan, echte gemeenschappen.

    • Standen zijn zich altijd bewust van hun gemeenschappelijke positie.


De receptie voor de ‘gestelde’ lichamen op het paleis met nieuwjaar.

http://www.seniorennet.be/Pages/Nieuws/videonieuws.php?id=PIt_82213_vtm_id

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Stand wordt niet uitsluitend door klasse bepaald ‘Nouveaux riches’

‘Omhoog gevallen’

  • Economisch

    • Hogere klasse

    • Status

      • Niet aanvaard in de overeen-stemmende stand wegens levensstijl, taalgebruik, …


China

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Max Weber (3)
11.3.4 Partij (macht)

  • Het ‘gemeenschapshandelen van partijen (...) impliceert altijd groepsvorming, terwijl dat voor het handelen van klassen of standen niet noodzakelijk het geval is’.

  • ‘Het handelen van partijen is gericht op het beïnvloeden van een gemeenschappelijk handelen, ongeacht de inhoud ervan’.

    • Elke vrijwillige vereniging die tot doel heeft om de controle over de beslissingscentra van een gemeenschap te verwerven, teneinde daarbinnen bepaalde doelstellingen (belangen) planmatig na te streven.

      • Typen partijen: charismatische partijen, traditionalistische partijen, geloofspartijen en zuivere toe-eigeningspartijen.

    • Binnen de (natie)staat zullen groepen strijden om controle te krijgen over de middelen waarover zij  beschikken.

      • Context: natievorming (nation-building)  

Macht = the ability of one or more people to ‘realize’ their own will in a social action even against the resistence of others’.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Georganiseerde macht

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

De meerdimensionale visie van sociale stratificatie en indicatoren in het empirisch onderzoek

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Economische macht

Reguliere macht

Sociale macht

(mobilisatie)

Culturele macht

Rechtstreekse omzetting

is corruptie

Rechtstreekse omzetting is kopen van politieke stemmen, cliëntalisme, … (vroegere verzuiling)

Rechtstreekse omzetting is omkopen (bv. steekpenningen journalist)

Bron: Elchardus et al., 2017

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Weber: 4 klassen

  • Geprivilegieerd door eigendom / vermogen en opleiding

  • Intellectuelen (zonder vermogen)

  • Petit bourgeoisie (professionals, KMO’s, winkeliers, bedienden, …)

  • Werkende klasse (arbeiders)

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.4 Pierre Bourdieu

Brengt de verschillende dimensies van het samenleven bij elkaar, onder de concepten economisch, sociaal en cultureel kapitaal om naar sociale ongelijkheid en strata te kijken of La distinction.


https://www.youtube.com/watch?v=87BPL62wyyU

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Sociale ruimte

Kapitaal

  • Economisch

  • Sociaal

  • Cultureel

Habitus

Leeftstijl

Burgerij

Dominante klasse

Gedomineerde klassen

Kleine burgerij

Arbeidersklasse

Klassen

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Pierre Bourdieu (1)
11.4.1 Basisconcepten

  • Samenleving

    • Een sociale ruimte, die uit een geheel van onderling verbonden velden bestaat (zoals de economie, de politiek, wetenschap, cultuur, …)

  • Een veld

    • Economie, politiek, kunst, wetenschap, religie…

    • Een gestructureerd geheel van sociale posities, dat door individuen of instituties wordt bezet en dat de situatie bepaalt van wie het bevolkt.

    • Op elk van die velden streven mensen naar maximale accumulatie van de vorm van kapitaal die voor dat veld specifiek is.

    • Binnen de sociale ruimte en doorheen voornoemde velden zijn drie sociale klassen in actie (dominante klasse of burgerij, de middenklasse of kleine burgerij en de arbeidersklasse).

  • Machtsrelaties tussen posities kunnen

    • Onderschikkend, bovenschikkend of nevenschikkend zijn naargelang van de toegang die ze verschaffen tot het kapitaal (goederen, hulpbronnen) dat in dat veld voorhanden is.


https://www.youtube.com/watch?v=87BPL62wyyU (visuele verduidelijking)

https://www.youtube.com/watch?v=sts9upOA9EU

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018


De omzetbaarheid (converteerbaarheid) van verschillende soorten kapitaal is de centrale hypothese (Bourdieu).


Hoe lager de sociale klasse, hoe minder (economisch, cultureel en sociaal) kapitaal ze bezit.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

De klassenhabitus bepaalt dus, op basis van de handelingsschema’s, de consumptie (toe-eigening van goederen) en op basis van de waarderingsschema’s ‘de’ smaak.

Gezamenlijk leggen ze de leefstijl vast.


Habitus: stelt grenzen aan het handelen en voorziet dit handelen van bepaalde principes (neigingen of disposities).

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Voorbeeld: Bourdieus esthetische dispositie

“Deze dispositie bestaat uit het vermogen dingen op en voor zichzelf te ­bekijken, dus los van hun functie, gebruikswaarde en verwijzingen naar de ­realiteit (inhoud). De gelukkige bezitter van zo’n dispositie kan objecten louter formeel taxeren, wat distantie vereist. Want wie de vorm laat primeren op de inhoud, moet afstand kunnen nemen van de praktische functies van het gecontempleerde object. Dit vermogen is natuurlijk essentieel voor het kunstgenot (...). Zo’n esthetische dispositie is als algemeen schema overdraagbaar op andere dan ­strikt esthetische objecten. (...) Of beter: de esthetische dispositie determineert als onbewust waarnemings- en waarderingsschema alle andere waarnemingen.” (Laermans, 1984: 23)

Diepgewortelde habitus produceert dan als het ware de specifieke voorkeuren inzake voeding, kleding of kunst.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

(Velikovsky 2012)

Synthese

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.4.3 Ongelijkheid, status en smaak
Voorbeelden

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018


Beleving van sociale klassen

  • Verband tussen habitus en woon- en werkomstandigheden

  • Drie sociale klassen en hun smaak

Voorbeeld: gevechtssporten: catch, judo, aikido

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

De ‘snob’

  • sine nobilitate

  • overimitatie higher class - gedragingen

Learning to labor (Paul Willis)

De lads (boelmakers) zetten zich af tegen de midden- en hogere klasse

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.5 Durkheim en de functionalisten

Sociale strata, een kwestie van sociaal prestige en de arbeidsverdeling?

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Emile Durkheim

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018


Durkheim
Sociale strata, een kwestie van sociaal prestige?

  • Welke vormen van sociale ongelijkheid zijn maatschappelijk aanvaardbaar?

  • Welke soorten ongelijkheid zullen in de loop van de maatschappelijke ontwikkeling verdwijnen?

  • Sociale ongelijkheid (wanneer?)

    • Alleen die ongelijkheid die gebaseerd is op de verschillende bijdrage van individuen aan het maatschappelijke geheel

    • Gelegitimeerd door ‘een’ maatschappelijke consensus

  • Probleem indien er geen maatschappelijke overeenstemming is,

    • Met verdeling individuele capaciteiten

    • Met collectieve opvattingen over ordening (morele normen)

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Durkheim
Waarom sociale ongelijkheid?

“(...) an unconsciously evolved device by which societies ensure that the most important positions are conscientiously filled by the most qualified persons.”

  • Bezetting cruciale sociale posities noodzakelijk voor voortbestaan samenleving

    • Behoefte aan mechanisme om bekwaamste leden aan te zetten veeleisende posities te bekleden, zodat rollen worden opgenomen (organische solidariteit)

    • Gevolg: ongelijke verdeling van inkomen, vermogen, macht, invloed en prestige

    • Schaarste impliceert dat sociale ongelijkheid en sociale stratificatie universele kenmerken van samenleving zijn

    • Sociale stratificatie = aggregatie van deze verschillend gewaardeerde posities tot categorieën

    • Sociale ongelijkheid is een opeenstapeling van lagen of strata van laag naar hoog

    • Sociale mobiliteit maakt dat mensen van de ene sport naar de andere kunnen klimmen of vallen

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.5.1 Yankee City van Warner en Lunt







Lower-Lower

Lower-Upper

Upper-Upper

Upper-Middle

Lower-Middle

Upper-Lower

25.22 %

32.60 %

28.12 %

10.22 %


1.44 %

1.56 %

Geprivilegieerden


“Individuals were placed by the evaluations of the of Yankee City itself.”

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Yankee is waarschijnlijk van oorsprong de scheldnaam die de Britse kolonisten gaven aan de inwoners van de Nederlandse kolonie (Jan-Kees)

11.5.2 Beroepsprestigestratificaties
Voorbeeld Mark Elchardus


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Het EGP-model (1979)

Service class

Intermediaire klasse

Arbeiders- klasse

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

11.5.3 Enkele kritische bedenkingen

  • Sociale gelaagdheid wordt niet bepaald op basis van waardering van hele bevolking

    • Mening bevraagden is voorgevormd door opiniemakers (tv, kranten, onderwijs) = sociaal verwachte antwoorden

    • Niemand heeft een even grondig inzicht over alle lagen van de bevolking

  • Aanwezigheid drempels in samenleving (geen homogeen geheel)

    • De arbeidsmarkt bestaat niet, maar wel diverse gescheiden arbeidsmarktsegmenten (opleiding, geslacht of etnische kenmerken, statistische discriminatie, …)

    • Barrières die elites opwerpen om hun bevoorrechte positie te vrijwaren (artsen en numerus clausus, vestigingswet apothekers of notarissen, …)


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Inkomensherverdeling in België?

  • Nergens in Europa is de ongelijkheid tussen het beschikbare inkomen zo klein als in België.

  • De fiscus en de sociale zekerheid maken dat een flink gedeelte van het inkomen van rijk naar armer wordt verschoven.

  • De 10 procent rijkste Belgen hoest bijna de helft van de totale personenbelasting op.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Gelijke inkomens, ongelijke vermogens
Context sociale ongelijkheid

  • Inkomensongelijkheid onderschat de totale welvaartsongelijkheid in de samenleving. Dus vanuit ‘sociological imgination’: vermogensverdeling?

  • Vermogen

    • Roerende en onroerende goederen zoals huizen, auto’s, juwelen, aandelen, obligaties, schilderijen, …

    • Het vermogen is veel ongelijker verdeeld (geen vermogenskadaster) dan het beschikbare inkomen.

  • Wetenschappelijk onderzoek leert dat …

    • De rijkste twintig procent 35,5% bezit van het beschikbare inkomen, maar 61,25 procent van het vermogen.

    • Aan de onderkant de verdearmste twintig procent amper 0,14 % van het vermogenling bezit, terwijl ze toch nog 9,10 procent van het inkomen verwerft.

  • Het verschil in ongelijkheid tussen inkomen en vermogen valt sociologisch te verklaren.

    • Vermogen – ook wel eens gestold inkomen genoemd – bouw je op door te sparen en te investeren, maar hoe lager het inkomen, hoe kleiner de kans dat je geld overhebt om een vermogen op te bouwen.

      • Huishoudens met de laagste inkomens hebben doorgaans dan ook de kleinste vermogens.

    • Maar een vermogen bouw je ook op doorheen de tijd en wordt zelfs doorgegeven via schenkingen of erfenissen (maatschappelijke reproductie).

      • Vandaar ook dat er gepensioneerden zijn of studenten met een aanzienlijk vermogen, maar een laag inkomen.

DS 06052016

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018


DS 160517

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Effecten onderwijs kinderen en inkomensdecielen

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Wat doet een bestaand sociaal ongelijkheidssysteem instorten?


  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Walter Scheidel over shifts in sociale ongelijkheid

"The Great Leveler - Violence and the history of inequality from the Stone Age to the 21st century" (Princeton UP, 2017)


Vraagstuk: welke ‘triggers’ vernietigen een bestaand systeem van sociale ongelijkheid (historisch)?

Vraagstuk?

  • Are mass violence and catastrophes the only forces that can seriously decrease economic inequality? To judge by thousands of years of history, the answer is yes.

    • Tracing the global history of inequality from the Stone Age to today, Walter Scheidel shows that inequality never dies peacefully.

    • Inequality declines when carnage and disaster strike and increases when peace and stability return. The Great Leveler is the first book to chart the crucial role of violent shocks in reducing inequality over the full sweep of human history around the world.

  • Ever since humans began to farm, herd livestock, and pass on their assets to future generations, economic inequality has been a defining feature of civilization.

  • Over thousands of years, only violent events have significantly lessened inequality.

    • The "Four Horsemen" of leveling—mass-mobilization warfare, transformative revolutions, state collapse, and catastrophic plagues—have repeatedly destroyed the fortunes of the rich. Scheidel identifies and examines these processes, from the crises of the earliest civilizations to the cataclysmic world wars and communist revolutions of the twentieth century. Today, the violence that reduced inequality in the past seems to have diminished, and that is a good thing. But it casts serious doubt on the prospects for a more equal future.


http://press.princeton.edu/titles/10921.html#TOC

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Een bestaand sociaal ongelijkheidssysteem wordt weggevaagd door één van de vier factoren.

Instorting maatschappelijk systeem sociale ongelijkheid?

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Conclusie Hoofdstuk 11?


Sociale ongelijkheid tussen klassen is een fundamenteel kenmerk van samenlevingen.

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018

Een structureel kenmerk van samenlevingsverbanden is dat de sociale posities nevenschikkend of boven- en onderschikkend geordend zijn.

  • Samenlevingen kunnen door deze breuklijnen worden gekenmerkt.

  • Vier vormen van sociale verschillen: sociale differentiatie, sociale fragmentering, sociale ongelijkheid en sociale uitsluiting.

  • Historisch (temporeel) verschillende typen van ongelijke ordening gemanifesteerd: standen, kasten en klassen.

  • Vandaag: gestratificeerde samenlevingen, die geordend zijn volgens het beginsel van sociale klassen.

  • Twee uiteenlopende benaderingen

    • Structuurfunctionalisme

    • Conflictsociologische benadering (economische ordening van de maatschappij).

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018


DS 24-10-16

  • © Uitgeverij Acco 2017-2018