© Uitgeverij Acco 2017-2018
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Ongelijkheid is van deze tijd
Twee hedendaagse benaderingen:
Bourdieu en Wright
Hoofdstuk 11
© Uitgeverij Acco 2017-2018
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Marx, Weber en Durkheim en onze Jan Vranken (armoede)
Deze klassieke auteurs zijn de ‘ontdekkers’ van de ongelijkheid als cruciaal vraagstuk van de moderne samenleving
en de ‘uitvinders’ van een sociologisch raamwerk om deze ongelijkheid te beschrijven, begrijpen en te verklaren.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Recentere sociologen?
Het produceren van relatief ‘objectieve’ maatstaven voor het vaststellen van de verdeling van middelen – inkomen (verloning en vermogen), onderwijskansen of levensverwachting – over individuen of gezinshoofden.
Pogingen om de mate van intergenerationele of intragenerationele sociale mobiliteit te meten (bewegingen tussen arbeiders en middenklasse).
Aandacht aan de vormen van ‘klassenbewustzijn’, in de zin van hoe de perceptie van sociale ongelijkheid verschilt naargelang van de sociale klasse.
Daarenboven gebeurt ook steeds meer onderzoek over thema’s als ras, etniciteit en gender als aanknopingspunten voor sociale ongelijkheid.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Erik O. Wright (1947- )
Pierre Bourdieu (1930-2002)
Grosso modo treedt
Wright in de voetsporen van Marx (maar hij neemt toch wat van Weber mee op zijn tocht)
Terwijl we Bourdieu als veeleer Weberiaans kunnen kenmerken (alhoewel de ‘geest’ van Marx duidelijk aanwezig is).
Erik O. Wright
(1947- …)
Pierre Bourdieu (1930-2002)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.1 Marx als vertrekpunt?
Dichotomie samenleving
Sociale klassen zijn voor Marx antagonistische sociale groepen, door de specifieke plaats die ze in een bepaalde productiewijze innemen.
De maatschappelijke positie wordt bepaald door hun relatie tot de productiemiddelen.
In de kapitalistische productiewijze (KPW) zijn de twee hoofdklassen de burgerij en het proletariaat. Dus klassenstrijd.
‘Uitbuiting’!
Van ‘Klasse-an-sich’ naar ‘Klasse-für-sich’?
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Globalisering en emigratie leidt tot een in tweeën gedeelde samenleving met aan de ene kant grote rijkdom in door luxe wolkenkrabbers gevulde metropolen en speciaal gebouwde luxe-oorden als Dubai, en aan de andere kant grote armoede in sloppenwijken en achterstandsgebieden.
Zoals (hiernaast Sao Paulo) - hier nog niet zichtbaar, maar recent gebouwd in Rio de Janeiro: de muur tussen die twee gebieden.
Of in het moderne en verlichte Amerika: het ontstaan van "gated communities", waarin de rest van de harde, multiculturele wereld wordt buitengesloten.
Arm
Rijk
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.2 Erik O. Wright (1947- )
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Erik O. Wright (1)
Verliet de klassieke marxistische opdeling tussen productieve en onproductieve arbeid.
Focus: de relatie tot de productiemiddelen als centraal criterium
Verving de dichotomie bezit versus niet-bezit van productiemiddelen door drie vormen van controle over de productiemiddelen
Controle over
de fysische productiemiddelen
de arbeidskracht van anderen
over investeringen en middelenallocatie.
Bezitsverhoudingen
Economische eigendom
https://www.ssc.wisc.edu/~wright/
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Erik O. Wright (2)
Behield die drie basisklassen in zijn model
Uitgangspunt:
Ook in de hoogontwikkelde kapitalistische samenlevingen met niet enkel een kapitalistische productiewijze vormen burgerij en proletariaat de hoofdklassen,
Maar ook nog altijd aan ‘eenvoudige warenproductie’
Restant prekapitalistische productiewijze, waarbij productie voor de markt gebeurt door onafhankelijke producenten die geen arbeiders tewerkstellen. Daardoor bleef bij hem de kleine burgerij de derde hoofdklasse.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Erik O. Wright (3)
11.2.1 Theoretische innovatie
Er bestaan ook een reeks van tussenliggende strata, die ‘objectively contradictory locations’ innemen.
Sommige mensen bekleden immers posities in het productieproces die kenmerken van verschillende klassen vertonen. Deze ‘objectief tegenstrijdige posities’ kunnen zowel binnen dezelfde productiewijze voorkomen (de kapitalistische) als tussen de productiewijzen (tussen de kapitalistische en de ‘eenvoudige warenproductie’).
De managers en het toezichthoudend personeel
De kleine ondernemers
De halfzelfstandige werknemers
Hoe tegenstrijdige posities binnen hedendaagse kapitalistische productieverhou- dingen te verklaren?
Proces van differentiatie van de functies van het kapitaal (scheiding van juridische eigendom en beheer/management), waarmee de uitbouw van complexe hiërarchieën binnen de ondernemingen gepaard ging.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Klassenschema van Wright
1. Burgerij
2. Proletariaat
3. Kleine burgerij
Drie hoofdklassen
Objectively contradictory locations
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Klassenschema van Wright
1. Burgerij
2. Proletariaat
3. Kleine burgerij
Drie hoofdklassen
Objectively contradictory locations
Management
Kleine werkgevers
Halfzelfstandige werknemers
Scheiding van juridische eigendom en beheer
Zijn klassen enkel structurele gegevens (‘Klasse-an-sich’) of ook maatschappelijke krachten (‘Klasse-für-sich’)?
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Aangepast klassenmodel Wright (1995)
12 klassen
Aantal werknemers
Gezagsverhouding
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Erik O. Wright (4)
11.2.2 ‘Uitbuiting’ en ‘onderdrukking’?
Op het eerste gezicht verwijzen beide naar een uitermate asymmetrische verhouding tussen twee partijen en daaruit voortvloeiende gelijkaardige toestanden van extreme armoede.
Stelling: twee fundamenteel verschillende relaties tussen deze partijen.
Bij een relatie van uitbuiting kan de uitbuitende partij niet zonder de uitgebuite partij (afhankelijkheid). Daardoor heeft laatstgenoemde de positie van de knecht in de bekende heer-knechtverhouding bij Hegel.
Bij een relatie van onderdrukking evenwel, kan de onderdrukker best zonder de onderdrukte. Meer nog, wanneer hij de onderdrukte uit de weg ruimt, dan kan hij beslag leggen op de goederen en het grondgebied van de onderdrukte.
Dit is het verschil tussen de positie van de uitgebuite arbeider en die van de onderdrukte indiaan of Aboriginal.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Verdeling bevolking over klassen in een aantal landen
Model van Wright (2012)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Klassen volgens kwetsbare werknemersgroepen
(België, 2012)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Erik O. Wright (5)
Het klassenbewustzijn
Gebaseerd op percepties, opvattingen over gevolgen en voorkeuren.
De klassenstructuur (het concept ‘uitbuiting’) neigt ertoe om het algemene patroon van klassenbewustzijn te vormen.
De arbeidersklasse is altijd ideologisch het meest ‘antikapitalistisch’ en de burgerij het meest ‘prokapitalistisch’ en de andere klassen bevinden zich daar ergens tussenin – enigszins in overeenstemming met hun respectieve capaciteiten om van één of meerdere vormen van uitbuiting te profiteren.
Wél bestaan er significante verschillen tussen drie landen (Zweden, USA en Japan).
Reden? De verschillende mate waarin politieke partijen en vakbonden strategieën ontwikkelen, waardoor ervaringen van de arbeiders in klassentermen worden gekristalliseerd – en dat gebeurt méér in Zweden dan in de VS.
Later onderzoek wees uit dat de Japanse klassen minder ideologisch gepolariseerd zijn dan die in de VS en Zweden en deze grotere consensus bevat een hoog gehalte aan antikapitalisme, zelfs bij de kapitalisten zelf. Verklaring is dat in Japan de arbeidersbeweging vooral op bedrijfsvakbonden berust, waardoor de solidariteit met het eigen bedrijf sterker doorweegt dan die met de rest van de arbeidersklasse.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.3 Weber
Klasse, stand en partij
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Na Marx ontwikkelde Weber een ruimer referentiekader.
De architect van een meerdimensionale stratificatieanalyse, waarbij analytisch onafhankelijke dimensies van de sociale stratificatie worden gehanteerd.
Naast de economische positie (klasse Marx) is dat een sociale dimensie (status, prestige) en een politieke dimensie, de partij.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Meerdimensionale stratificatieanalyse
Uitgangspunt: het sociale handelen
Sociale handelen op verschillende terreinen van het maatschappelijke gebeuren en produceert daar vrij autonome resultaten, ook inzake ongelijkheid en stratificatie (sociologische typering)
Stratificatie voegt de individuele handelingen samen tot een resultaat dat uiteindelijk dit individuele handelen overstijgt.
“Macht krijg je, gezag moet je verdienen”
Basis sociale ongelijkheid
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.3.1 Sociale sluiting
Het archimedische punt van Webers benadering?
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Max Weber (1)
11.3.2 Klasse
Mensen die dezelfde economische belangen hebben
Dezelfde kansen/mogelijkheden om sociale goederen te bekomen
Typering
Eigendomsklasse
Handelaarsklasse
Ander sociale klassen
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Max Weber (2)
Klasse
Economisch gegeven
Relateert rangschikking levenskansen, zoals bepaald door de positie op een ‘markt’
Markt van geld en krediet (geldkapitaal) of oorspronkelijke’ productiefactoren (land, natuurlijke hulpbronnen en arbeid).
‘Klassentoestand’: typische kans op een positief of negatief monopolie met betrekking tot
(1) de voorziening van goederen
(2) de uitwendige levenspositie (äussere Lebensstellung)
(3) het innerlijke levenslot (inneres Lebensschicksal)
Resultaat?
De dominante klassen: een monopolie op lucratieve markten.
De minder dominante klassen bezitten slechts gedeeltelijke monopolies of monopolies op minder gewenste markten.
Klassen die geen monopolie kunnen verwezenlijken, moeten op open markten met elkaar concurreren en zijn daarbij onderworpen aan de egaliserende krachten ervan.
Bezitsklassen (Besitzklasse) en verwervingsklassen (Erwerbsklasse)
.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Bezitsklassen
Positief geprivilegieerd: renteniers Bezitten: mensen (slaven), land, kapitaal, titulaturen en de ermee verbonden prerogatieven, …
Negatief geprivilegieerd: onvrijen Armen, gedeclasseerden, schuldenaars, …
Verwervings-klassen
Positief geprivilegieerd: ondernemers Handelaars, reders, industriëlen, agrarische ondernemers, bankiers, beoefenaars van vrije beroepen, arbeiders met monopolistische (vak)kwaliteiten, …
Negatief geprivilegieerd: arbeiders
Geschoold, geoefend of ongeschoold
Bepaald door materiële bezit (vermogen)
Bepaald door kansen om diensten of goederen op de markt rendabel te maken, zoals professionele competenties (onderwijs)
MIDDENKLASSEN: mix positief en negatief geprivilegieerde verwervingsklassen: zelfstandige boeren, ambachtslieden, ambtenaren, vrije beroepen en arbeiders met monopolistische kwaliteiten.
Net als bij Marx domineert ook bij Weber de tegenstelling tussen bezit en bezitloosheid.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Economische klasse
Aandeelhoudersvergadering BNPParisBasFortis
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Max Weber (2)
11.3.3 Stand (‘sociale esteem’)
Wat positief/negatief kan zijn in waardering en gevolgen
Stand(spositie)
Vertaald als ‘status’ of ‘prestige’ (roept reminiscenties op naar de vroegere ‘standen’).
‘Een specifieke, positieve of negatieve sociale waardering van de eer, die aanknoopt bij één of andere eigenschap die velen gemeenschappelijk hebben’
Vandaag
Moderne definitie sociale status omvat (waardering op basis van positie die mensen bekleden)
Sociale waardering op basis van
Levensstijl
Geheel van gedragsvoorkeuren inzake consumptie, kleding, taalgebruik en dergelijke
Formele opleiding en de verwerving van de ermee overeenstemmende levenswijzen
Prestige dat uit geboorte of uit de uitoefening van een beroep voortvloeit
Bijvoorbeeld ‘connubium’ (onderling huwen), eventueel commensaliteit (de gezamenlijke consumptie van voedsel en drank), monopolistische toeeigening geprivilegieerde verwervingskansen, …
Geen noodzakelijk en algemeen verband tussen stand en klasse (bv. de ‘nouveaux riches’)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Een sociale stand
Een veelheid van individuen die een gelijkaardig soort prestige genieten uit hoofde van hun positie.
Vormen, in tegenstelling tot klassen die veeleer louter op het niveau van de objectieve toestand bestaan, echte gemeenschappen.
Standen zijn zich altijd bewust van hun gemeenschappelijke positie.
De receptie voor de ‘gestelde’ lichamen op het paleis met nieuwjaar.
http://www.seniorennet.be/Pages/Nieuws/videonieuws.php?id=PIt_82213_vtm_id
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Stand wordt niet uitsluitend door klasse bepaald ‘Nouveaux riches’
‘Omhoog gevallen’
Economisch
Hogere klasse
Status
Niet aanvaard in de overeen-stemmende stand wegens levensstijl, taalgebruik, …
China
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Max Weber (3)
11.3.4 Partij (macht)
Het ‘gemeenschapshandelen van partijen (...) impliceert altijd groepsvorming, terwijl dat voor het handelen van klassen of standen niet noodzakelijk het geval is’.
‘Het handelen van partijen is gericht op het beïnvloeden van een gemeenschappelijk handelen, ongeacht de inhoud ervan’.
Elke vrijwillige vereniging die tot doel heeft om de controle over de beslissingscentra van een gemeenschap te verwerven, teneinde daarbinnen bepaalde doelstellingen (belangen) planmatig na te streven.
Typen partijen: charismatische partijen, traditionalistische partijen, geloofspartijen en zuivere toe-eigeningspartijen.
Binnen de (natie)staat zullen groepen strijden om controle te krijgen over de middelen waarover zij beschikken.
Context: natievorming (nation-building)
Macht = the ability of one or more people to ‘realize’ their own will in a social action even against the resistence of others’.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Georganiseerde macht
© Uitgeverij Acco 2017-2018
De meerdimensionale visie van sociale stratificatie en indicatoren in het empirisch onderzoek
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Economische macht
Reguliere macht
Sociale macht
(mobilisatie)
Culturele macht
Rechtstreekse omzetting
is corruptie
Rechtstreekse omzetting is kopen van politieke stemmen, cliëntalisme, … (vroegere verzuiling)
Rechtstreekse omzetting is omkopen (bv. steekpenningen journalist)
Bron: Elchardus et al., 2017
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Weber: 4 klassen
Geprivilegieerd door eigendom / vermogen en opleiding
Intellectuelen (zonder vermogen)
Petit bourgeoisie (professionals, KMO’s, winkeliers, bedienden, …)
Werkende klasse (arbeiders)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.4 Pierre Bourdieu
Brengt de verschillende dimensies van het samenleven bij elkaar, onder de concepten economisch, sociaal en cultureel kapitaal om naar sociale ongelijkheid en strata te kijken of La distinction.
https://www.youtube.com/watch?v=87BPL62wyyU
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Sociale ruimte
Kapitaal
Economisch
Sociaal
Cultureel
Habitus
Leeftstijl
Burgerij
Dominante klasse
Gedomineerde klassen
Kleine burgerij
Arbeidersklasse
Klassen
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Pierre Bourdieu (1)
11.4.1 Basisconcepten
Samenleving
Een sociale ruimte, die uit een geheel van onderling verbonden velden bestaat (zoals de economie, de politiek, wetenschap, cultuur, …)
Een veld
Economie, politiek, kunst, wetenschap, religie…
Een gestructureerd geheel van sociale posities, dat door individuen of instituties wordt bezet en dat de situatie bepaalt van wie het bevolkt.
Op elk van die velden streven mensen naar maximale accumulatie van de vorm van kapitaal die voor dat veld specifiek is.
Binnen de sociale ruimte en doorheen voornoemde velden zijn drie sociale klassen in actie (dominante klasse of burgerij, de middenklasse of kleine burgerij en de arbeidersklasse).
Machtsrelaties tussen posities kunnen
Onderschikkend, bovenschikkend of nevenschikkend zijn naargelang van de toegang die ze verschaffen tot het kapitaal (goederen, hulpbronnen) dat in dat veld voorhanden is.
https://www.youtube.com/watch?v=87BPL62wyyU (visuele verduidelijking)
https://www.youtube.com/watch?v=sts9upOA9EU
© Uitgeverij Acco 2017-2018
De omzetbaarheid (converteerbaarheid) van verschillende soorten kapitaal is de centrale hypothese (Bourdieu).
Hoe lager de sociale klasse, hoe minder (economisch, cultureel en sociaal) kapitaal ze bezit.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
De klassenhabitus bepaalt dus, op basis van de handelingsschema’s, de consumptie (toe-eigening van goederen) en op basis van de waarderingsschema’s ‘de’ smaak.
Gezamenlijk leggen ze de leefstijl vast.
Habitus: stelt grenzen aan het handelen en voorziet dit handelen van bepaalde principes (neigingen of disposities).
© Uitgeverij Acco 2017-2018
© Uitgeverij Acco 2017-2018
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Voorbeeld: Bourdieus esthetische dispositie
“Deze dispositie bestaat uit het vermogen dingen op en voor zichzelf te bekijken, dus los van hun functie, gebruikswaarde en verwijzingen naar de realiteit (inhoud). De gelukkige bezitter van zo’n dispositie kan objecten louter formeel taxeren, wat distantie vereist. Want wie de vorm laat primeren op de inhoud, moet afstand kunnen nemen van de praktische functies van het gecontempleerde object. Dit vermogen is natuurlijk essentieel voor het kunstgenot (...). Zo’n esthetische dispositie is als algemeen schema overdraagbaar op andere dan strikt esthetische objecten. (...) Of beter: de esthetische dispositie determineert als onbewust waarnemings- en waarderingsschema alle andere waarnemingen.” (Laermans, 1984: 23)
Diepgewortelde habitus produceert dan als het ware de specifieke voorkeuren inzake voeding, kleding of kunst.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
(Velikovsky 2012)
Synthese
© Uitgeverij Acco 2017-2018
© Uitgeverij Acco 2017-2018
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.4.3 Ongelijkheid, status en smaak
Voorbeelden
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Beleving van sociale klassen
Verband tussen habitus en woon- en werkomstandigheden
Drie sociale klassen en hun smaak
Voorbeeld: gevechtssporten: catch, judo, aikido
© Uitgeverij Acco 2017-2018
De ‘snob’
sine nobilitate
overimitatie higher class - gedragingen
Learning to labor (Paul Willis)
De lads (boelmakers) zetten zich af tegen de midden- en hogere klasse
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.5 Durkheim en de functionalisten
Sociale strata, een kwestie van sociaal prestige en de arbeidsverdeling?
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Emile Durkheim
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Durkheim
Sociale strata, een kwestie van sociaal prestige?
Welke vormen van sociale ongelijkheid zijn maatschappelijk aanvaardbaar?
Welke soorten ongelijkheid zullen in de loop van de maatschappelijke ontwikkeling verdwijnen?
Sociale ongelijkheid (wanneer?)
Alleen die ongelijkheid die gebaseerd is op de verschillende bijdrage van individuen aan het maatschappelijke geheel
Gelegitimeerd door ‘een’ maatschappelijke consensus
Probleem indien er geen maatschappelijke overeenstemming is,
Met verdeling individuele capaciteiten
Met collectieve opvattingen over ordening (morele normen)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Durkheim
Waarom sociale ongelijkheid?
“(...) an unconsciously evolved device by which societies ensure that the most important positions are conscientiously filled by the most qualified persons.”
Bezetting cruciale sociale posities noodzakelijk voor voortbestaan samenleving
Behoefte aan mechanisme om bekwaamste leden aan te zetten veeleisende posities te bekleden, zodat rollen worden opgenomen (organische solidariteit)
Gevolg: ongelijke verdeling van inkomen, vermogen, macht, invloed en prestige
Schaarste impliceert dat sociale ongelijkheid en sociale stratificatie universele kenmerken van samenleving zijn
Sociale stratificatie = aggregatie van deze verschillend gewaardeerde posities tot categorieën
Sociale ongelijkheid is een opeenstapeling van lagen of strata van laag naar hoog
Sociale mobiliteit maakt dat mensen van de ene sport naar de andere kunnen klimmen of vallen
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.5.1 Yankee City van Warner en Lunt
Lower-Lower
Lower-Upper
Upper-Upper
Upper-Middle
Lower-Middle
Upper-Lower
25.22 %
32.60 %
28.12 %
10.22 %
1.44 %
1.56 %
Geprivilegieerden
“Individuals were placed by the evaluations of the of Yankee City itself.”
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Yankee is waarschijnlijk van oorsprong de scheldnaam die de Britse kolonisten gaven aan de inwoners van de Nederlandse kolonie (Jan-Kees)
11.5.2 Beroepsprestigestratificaties
Voorbeeld Mark Elchardus
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Het EGP-model (1979)
Service class
Intermediaire klasse
Arbeiders- klasse
© Uitgeverij Acco 2017-2018
11.5.3 Enkele kritische bedenkingen
Sociale gelaagdheid wordt niet bepaald op basis van waardering van hele bevolking
Mening bevraagden is voorgevormd door opiniemakers (tv, kranten, onderwijs) = sociaal verwachte antwoorden
Niemand heeft een even grondig inzicht over alle lagen van de bevolking
Aanwezigheid drempels in samenleving (geen homogeen geheel)
De arbeidsmarkt bestaat niet, maar wel diverse gescheiden arbeidsmarktsegmenten (opleiding, geslacht of etnische kenmerken, statistische discriminatie, …)
Barrières die elites opwerpen om hun bevoorrechte positie te vrijwaren (artsen en numerus clausus, vestigingswet apothekers of notarissen, …)
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Inkomensherverdeling in België?
Nergens in Europa is de ongelijkheid tussen het beschikbare inkomen zo klein als in België.
De fiscus en de sociale zekerheid maken dat een flink gedeelte van het inkomen van rijk naar armer wordt verschoven.
De 10 procent rijkste Belgen hoest bijna de helft van de totale personenbelasting op.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Gelijke inkomens, ongelijke vermogens
Context sociale ongelijkheid
Inkomensongelijkheid onderschat de totale welvaartsongelijkheid in de samenleving. Dus vanuit ‘sociological imgination’: vermogensverdeling?
Vermogen
Roerende en onroerende goederen zoals huizen, auto’s, juwelen, aandelen, obligaties, schilderijen, …
Het vermogen is veel ongelijker verdeeld (geen vermogenskadaster) dan het beschikbare inkomen.
Wetenschappelijk onderzoek leert dat …
De rijkste twintig procent 35,5% bezit van het beschikbare inkomen, maar 61,25 procent van het vermogen.
Aan de onderkant de verdearmste twintig procent amper 0,14 % van het vermogenling bezit, terwijl ze toch nog 9,10 procent van het inkomen verwerft.
Het verschil in ongelijkheid tussen inkomen en vermogen valt sociologisch te verklaren.
Vermogen – ook wel eens gestold inkomen genoemd – bouw je op door te sparen en te investeren, maar hoe lager het inkomen, hoe kleiner de kans dat je geld overhebt om een vermogen op te bouwen.
Huishoudens met de laagste inkomens hebben doorgaans dan ook de kleinste vermogens.
Maar een vermogen bouw je ook op doorheen de tijd en wordt zelfs doorgegeven via schenkingen of erfenissen (maatschappelijke reproductie).
Vandaar ook dat er gepensioneerden zijn of studenten met een aanzienlijk vermogen, maar een laag inkomen.
DS 06052016
© Uitgeverij Acco 2017-2018
DS 160517
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Effecten onderwijs kinderen en inkomensdecielen
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Wat doet een bestaand sociaal ongelijkheidssysteem instorten?
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Walter Scheidel over shifts in sociale ongelijkheid
"The Great Leveler - Violence and the history of inequality from the Stone Age to the 21st century" (Princeton UP, 2017)
Vraagstuk: welke ‘triggers’ vernietigen een bestaand systeem van sociale ongelijkheid (historisch)?
Vraagstuk?
Are mass violence and catastrophes the only forces that can seriously decrease economic inequality? To judge by thousands of years of history, the answer is yes.
Tracing the global history of inequality from the Stone Age to today, Walter Scheidel shows that inequality never dies peacefully.
Inequality declines when carnage and disaster strike and increases when peace and stability return. The Great Leveler is the first book to chart the crucial role of violent shocks in reducing inequality over the full sweep of human history around the world.
Ever since humans began to farm, herd livestock, and pass on their assets to future generations, economic inequality has been a defining feature of civilization.
Over thousands of years, only violent events have significantly lessened inequality.
The "Four Horsemen" of leveling—mass-mobilization warfare, transformative revolutions, state collapse, and catastrophic plagues—have repeatedly destroyed the fortunes of the rich. Scheidel identifies and examines these processes, from the crises of the earliest civilizations to the cataclysmic world wars and communist revolutions of the twentieth century. Today, the violence that reduced inequality in the past seems to have diminished, and that is a good thing. But it casts serious doubt on the prospects for a more equal future.
http://press.princeton.edu/titles/10921.html#TOC
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Een bestaand sociaal ongelijkheidssysteem wordt weggevaagd door één van de vier factoren.
Instorting maatschappelijk systeem sociale ongelijkheid?
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Conclusie Hoofdstuk 11?
Sociale ongelijkheid tussen klassen is een fundamenteel kenmerk van samenlevingen.
© Uitgeverij Acco 2017-2018
Een structureel kenmerk van samenlevingsverbanden is dat de sociale posities nevenschikkend of boven- en onderschikkend geordend zijn.
Samenlevingen kunnen door deze breuklijnen worden gekenmerkt.
Vier vormen van sociale verschillen: sociale differentiatie, sociale fragmentering, sociale ongelijkheid en sociale uitsluiting.
Historisch (temporeel) verschillende typen van ongelijke ordening gemanifesteerd: standen, kasten en klassen.
Vandaag: gestratificeerde samenlevingen, die geordend zijn volgens het beginsel van sociale klassen.
Twee uiteenlopende benaderingen
Structuurfunctionalisme
Conflictsociologische benadering (economische ordening van de maatschappij).
© Uitgeverij Acco 2017-2018
DS 24-10-16
© Uitgeverij Acco 2017-2018