5.3 Scheiding der machten
5.3 Scheiding der machten
Wat gaan we doen?
Terugblik vorige les
Uitleg 5.3
Maken opdrachten
Afsluitende opdracht Wikiwijs
Wat is een dictatuur?
Iemand die alle macht heeft
Een land waarbij een kleine groep macht heeft en burgers geen rechten
Een land waarin de dictator veel plichten heeft
Een land waar de burgers de hoogste macht hebben
Wat is een grondwet?
Een recht dat iedereen heeft
Een wet over wie welke grond bezit
Een plicht die iedereen heeft
De wetten waarin de rechten en plichten van iedereen staan
Plicht
Klassiek grondrecht
Sociaal grondrecht
Vrijheid van meningsuiting
Belasting betalen
Recht op onderwijs
Waarom is het niet handig als één groep de macht heeft om wetten te maken én uit te voeren én uitspraak over te doen?
Leerdoelen
Je kunt uitleggen wat de trias politica is en welk doel deze heeft.
Je kunt de verschillende machten benoemen en toelichten.
Je kunt uitleggen wat het legaliteitsbeginsel is en welk doel het heeft.
5.3 scheiding van macht/macht
Trias politica
Om te voorkomen dat de overheid haar
macht onbeperkt kan gebruiken. Is het in drie delen opgedeeld:
wetten aannemen
wetten uitvoeren
beoordelen of iedereen zich aan de wet houdt.
We noemen dit Trias Politica, scheiding van de machten
Wetgevende macht
De wetgevende macht stelt wetten op
waaraan burgers zich moeten houden.
De wetgevende macht is het parlement samen met de regering.
Het parlement en ministers mogen wetsvoorstellen doen. Het parlement keurt deze goed of wijst ze af.
Uitvoerende macht
De uitvoerende macht zorgt ervoor dat eenmaal aangenomen wetten worden uitgevoerd.
De uitvoerende macht is de regering.
Ministers zijn verantwoordelijk voor de uitvoering. Zij vertellen wat ambtenaren moeten doen.
Rechterlijke macht
De rechterlijke macht beoordeelt of de overheid en burgers zich aan de wet houden.
Rechters zijn onafhankelijk en onpartijdig.
Rechters beoordelen of de wet is overtreden.
5.3 scheiding van macht/macht
autoritaire staten
In autoritaire staten bestaat de trias politica niet.
Rechters worden alleen benoemd als ze beloven de regering te steunen.
De partij van de machthebbers bepalen wat er in dat land gebeurd.
Er is geen persvrijheid.
5.3 scheiding van macht/macht
legaliteitsbeginsel
Bij de trias politica hoort het legaliteitsbeginsel. iedere handeling moet gebaseerd zijn op een wet.
De uitvoerende macht mag pas iets doen als het in een wet staat, die door de wetgevende macht is goedgekeurd.
De rechterlijke macht kan iemand pas veroordelen als in een wet staat wat niet mag.
Aan de slag
Lees blz 78 + 79 goed door
Maak opdracht 1 t/m 4, 7, 10, 12, 14 (blz 120-123)
Klaar? Laat het checken, pak je laptop en start met de opdracht: https://maken.wikiwijs.nl/98950/Trias_Politica___vmbo12#!page-3134658
(Google op: wikiwijs, trias politica eerste resultaat)
Opdracht Wikiwijs Trias Politica
Stap 1: Je zoekt informatie over trias politica en kunt vragen beantwoorden over de politieke verhoudingen in ons eigen land.
Stap 2: Je kunt de scheiding van machten weergeven in een opdracht.
Wat ga je doen?
1: Lees het stukje informatie bij intro en bekijk het filmpje
2: Aan de slag: bekijk het filmpje en beantwoord de vragen bij Trias Politica
3: Beantwoord de vragen bij machtenscheiding